Witam Uczestników !
Chcę zaproponować nowy temat, który był obecny na Forum w różnych wątkach. ZT piechoty LWP dzielą się na te bardziej znane (min 4,5 czy 12 DP) i na mniej lub prawie wcale nieznane (np. 17 DP, 24,25 DP). Mam nadzieję, że wspólnymi siłami uda się „ rozpracować " wszystkie DP. Proponuję podział na dwa okresy 1943-1949 i 1949-1963. Niektóre Dywizje zostały omówione na Forum (min przez niezawodnego K. PUCHAŁĘ), ale jest jeszcze sporo znaków zapytania dotyczących zwłaszcza mniejszych jednostek wchodzących w skład Dywizji (kopch, kr czy RWNSA itp.). Kilka ZT posiada swoje monografie, ale niektórzy mogą nie mieć do nich dostępu, zwłaszcza, że wydawane były dość dawno. Na początek przedstawiam listę DP i czasookres w którym była związkim piechoty lub istniała:
• 1 DP 1943-1955
• 2 DP 1943-1956
• 3 DP 1944-1962
• 4 DP 1944-1962 (lata 49-56 dokładnie omówione w „ ŚOW 1945 -1956 " P. Piotrowskiego )
• 5 DP 1944-1957 (jw.)
• 6 DP 1944-1957
• 7 DP 1944-1956
• 8 DP 1944-1950
• 9 DP 1944-1962
• 10 DP 1944-1949
• 11 DP 1945-1950
• 12 DP 1945-1958
• 13 DP 1946-1946
• 14 DP 1945-1957
• 15 DP 1945-1954
• 16 DP 1945-1949
• 17 DP 1945-1946 (omówiona w temacie 17 DP)
• 18 DP 1945-1956
• 21 DP 1951-1957
• 22 DP 1951-1955
• 23 DP 1958-1963 (dokładnie omówiona w temacie 7ŁDD)
• 24 DP 1951-1952
• 25 DP 1951-1952
• 27 DP 1951-1955 (jak w 4 DP)
• 29 DP 1951-1955
• 30 DP 1951-1952 (omówiona w temacie 30 DP)
Wszystkie posiadane info na temat DP LWP zobowiązuję się przedstawić na Forum. Liczę oczywiście na Panów
Pozdrawiam Tomek
DP LWP 1943-1963
#2Cześć!
Może na początek 18 DP.
18 DYWIZJA PIECHOTY 1945 - 1956
W dniu 7 VII 1943 r. w obozie Sieleckim przystąpiono do formowania Zapasowego Pułku Piechoty według etatu nr 04/299 o stanie stałym - 422 i zmiennym – 2898 ludzi (1). W dniu 30 IX 1943 r. pułk liczył 181 oficerów, 309 podoficerów i 1723 szeregowców (2). W styczniu i lutym 1944 r. pułk przesunięto do Sum, gdzie w dniu 1 IV 1944 r. wszedł w skład 1 Armii Polskiej. Numer ”1” otrzymał w maju 1944 r. kiedy podjęto decyzję o formowaniu 2, 3 i 4 Zapasowych Pułków Piechoty.
W dniu 5 VIII 1944 r. dowódca 1 Armii Polskiej w ZSRR wykonując zarządzenie Kwatery Głównej Armii Czerwonej nr 220169 z dnia 31 VII 1944 r. polecił sformować, w terminie do 15 VIII 1944 r., cztery zapasowe bataliony piechoty według etatu nr 04/187 o stanie osobowym stałym – 295 ludzi i zmiennym – 912 ludzi każdy (3):
5 Zapasowy Batalion Piechoty w Wilnie przy 3 Froncie Białoruskim
6 Zapasowy Batalion Piechoty w Białymstoku przy 2 Fronicie Białoruskim
7 Zapasowy Batalion Piechoty w Radzyniu przy 1 Froncie Białoruskim
8 Zapasowy Batalion Piechoty w Jarosławiu przy 1 Froncie Ukraińskim
Odpowiedzialnymi za sformowanie wymienionych pododdziałów zostali przedstawiciele Armii Polskiej przy Dowództwach Frontów i dowódcy grup operacyjnych wydzielonych ze składu 1, 2 i3 DP.
W dniu 20 IX 1944 r. Naczelny Dowódca WP wydał rozkaz nr 31 w sprawie reorganizacji zapasowych jednostek piechoty. Zgodnie z treścią rozkazu 5, 6, 7 i 8 Zapasowe Bataliony Piechoty zostały wyłączone ze składu 1 Armii Polskiej i podporządkowane szefowi Mobilizacji i Formowania WP oraz przeformowane, w terminie do 30 IX 1944 r., na etaty nr 04/190 o stanie 1977 ludzi, z pocztą polową nr 93562, 93571, 93571 (sic), 83670. Na podstawie tego samego rozkazu i w tym samym terminie 1 Zapasowy Pułk Piechoty został przeformowany na etat nr 04/188 o ogólnym stanie liczebnym 5072 ludzi, z pocztą polową nr 21494 (4).
W I 1945 r. 1 Zapasowy Pułk Piechoty został dyslokowany z Lubartowa do Mińska Mazowieckiego natomiast 6 Zapasowy Batalion Piechoty został przeniesiony z Białegostoku do Torunia, a 7 Zapasowy Batalion Piechoty z Radzynia do Częstochowy.
W III 1945 r. w ramach planu rozbudowy WP przystąpiono do formowania Dowództwa 1 Szkolnej Dywizji Piechoty według etatu 04/170 o stanie 79 ludzi. Na bazie rozformowanych 6 i 7 Zapasowych Batalionów Piechoty rozpoczęto formowanie 6 i 7 Zapasowych Pułków Piechoty według etatów 04/188 o stanie stałym – 859 i zmiennym – 4277 ludzi w każdym (5). Po utworzeniu Okręgów Wojskowych wszystkie pułki weszły w ich skład (1 Zapasowy PP – Warszawski OW, 6 Zapasowy PP – Pomorski OW, 7 Zapasowy PP – Łódzki OW).
W IV 1945 r. ND WP polecił szefowi Mobilizacji i Uzupełnień WP sformować, w terminie do 15 V 1945 r., 1 Szkolną Dywizję Piechoty o stanie stałym – 2674 i zmiennym – 10965 ludzi, w składzie:
Dowództwo Szkolnej Dywizji Piechoty etat nr 04/170 82 ludzi
Piekarnia Polowa etat nr 04/560 53 ludzi
Ruchomy Warsztat Mundurowy Dywizji etat nr 04/215 11 ludzi
Wojskowa Stacja Pocztowa etat nr 014/96”B” 9 ludzi
Ambulans Wojskowy na 75 łóżek etat nr 04/166 43 ludzi
11 Zapasowy Szkolny Pułk Piechoty etat nr 04/431 726 + 3299 ludzi
12 Zapasowy Szkolny Pułk Piechoty etat nr 04/431 726 + 3299 ludzi
13 Zapasowy Szkolny Pułk Piechoty etat nr 04/431 726 + 3299 ludzi
6 Szkolny Pułk Moździerzy etat nr A-4/2 298 + 1068 ludzi
W skład 6 Pułku Moździerzy weszły następujące pododdziały:
Dywizjon Moździerzy 120 mm,
2 Bataliony Moździerzy 82 mm
Dywizjon Dział 45 – 50 mm
Głównym zadaniem dywizji miało być szkolenie podoficerów dla wszystkich jednostek piechoty WP.
W związku z pogorszeniem stanu bezpieczeństwa wiosną i latem 1945 r. w województwie białostockim władze państwowe podjęły decyzje o skierowaniu na ten teren dużej jednostki wojskowej.
W tym celu, w dniu 1 IX 1945 r. ND WP wydał rozkaz nr 0228/Org., w którym polecił do dnia 15 IX 1945 r. rozformować 1 Szkolną Dywizję piechoty i na jej bazie zorganizować do 1 X 1945 r. 18 Dywizję Piechoty o ogólnym stanie 5500 wojskowych i 13 kontraktowych.
Dywizję formowano w Skierniewicach (6). Do jej utworzenia wykorzystano stany osobowe 1, 6 i 7 Zapasowych Pułków piechoty.
W skład dywizji włączono:
Dowództwo 18 Dywizji Piechoty
57 Pułk Piechoty
62 Pułk Piechoty
65 Pułk Piechoty
54 Pułk Artylerii Lekkiej
51 Samodzielny Batalion Saperów
21 Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej
45 Samodzielna Kompania Łączności
Po zakończeniu formowania, 18 DP została dyslokowana do garnizonów położonych w województwie białostockim i olsztyńskim. Poszczególne pododdziały zostały rozmieszczone w:
Białystok Dowództwo 18 DP, 65 PP, 45 skł,
Ełk 62 PP, 54 PAL (bez I dyonu),
Suwałki 57 PP, 21 sdappanc.,
Giżycko I/54 PAL,
Augustowo 51 sbsap.,
W dniu 24 III 1946 r. przebazowano 21 sdappanc. z Suwałk do Orzysza. W 1947 r. z Augustowa do Orzysza przeniesiono 51 sbsap. oraz cały 54 PAL z Ełku do Giżycka. W dalszej kolejności (w 1949 r.?), ponownie zmieniono miejsce stałej dyslokacji 21 sdappanc. przenosząc go z Orzysza do Giżycka (kiedy?), Dowództwo 18 DP i 45 bł przeniesiono z Białegostoku do Ełku (kiedy?), 65 PP z Białegostoku do Orzysza (kiedy?) oraz 51 sbsap. z Orzysza do Ełku (kiedy?).
Po zajęciu nowych garnizonów pododdziały 18 DP przystąpiły do „zwalczania zbrojnego, reakcyjnego podziemia” na terenie Warmii i Mazur. Zgodnie z rozkazem nr 026 dowódcy OW I z dnia 4 XII 1945 r. wydanym na podstawie rozkazu nr 306 ND WP z dnia 3 XII 1945 r. dowódca 18 DP został odpowiedzialny za stan bezpieczeństwa w województwie białostockim (szef Wojewódzkiego Komitetu Bezpieczeństwa). Za bezpieczeństwo i porządek w poszczególnych powiatach zostali odpowiedzialni:
ppłk Emil KUMOR, dowódca 62 PP za pow. ełcki, gołdapski i olecki (od połowy 1946 r.),
ppłk Michał PANCEWICZ, dowódca 57 PP za pow. suwalski i augustowski oraz olecki (do połowy 1946 r.),
dowódca 21 sdappanc. za pow. piski
dowódca I/54 PAL za pow. giżycki (7)
W II kwartale 1951 r. 18 DP została przeformowana na etat nr 2/129 - 2/138 Dywizji Piechoty typu B "konna mała" o stanie 5216 żołnierzy i 194 pracowników cywilnych oraz podporządkowana dowódcy 9 Korpusu Piechoty w Lublinie (Korpus Piechoty typu B) (8). W nowej strukturze organizacyjnej sformowano 32 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (2313), 40 Kompanię Obrony Przeciwchemicznej, Pluton Zwiadu i Pluton Samochodowy. Wszystkie nowo utworzone pododdziały rozlokowano w Ełku.
W październiku 1952 r. 57, 62 i 65 Pułki Piechoty zostały przeformowane z dotychczasowych etatów 2/130 na nowe etaty 2/152 o stanie 1060 żołnierzy i 13 pracowników kontraktowych (9).
W IV kwartale 1955 r. 18 DP została przeformowana na etat nr 2/171 – 2/184 Dywizji Piechoty typu B o stanie 3500 żołnierzy i 89 pracowników cywilnych. Dywizja została całkowicie zmotoryzowana lecz w dalszym ciągu pełniła funkcję ośrodka szkoleniowo – mobilizacyjnego. Jeden z pułków piechoty całkowicie skadrowano. Jako nowe pododdziały sformowano:
pluton sztabowy Dowództwa 18 DP,
23 batalion czołgów i artylerii pancernej w Orzyszu (4883),
151 Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów w Ełku (5152),
Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia w Ełku.
Pluton zwiadu i pluton samochodowy rozwinięto w kompanie, pozostałe oddziały i pododdziały były skadrowaną odmianą swoich odpowiedników z DP typu A.
W terminie do 20 XII 1956 r. 18 DP została rozformowana. Ze składu dywizji wyłączono jedynie dwa pododdziały. 51 Batalion Saperów w Ełku został podporządkowany bezpośrednio dowódcy WOW, natomiast 23 Batalion Czołgów i Artylerii Pancernej w Orzyszu został przeformowany na 23 Szkolny Batalion Czołgów i podporządkowany dowódcy 1 DZ.
Dowódcy 18 Dywizji Piechoty (1 Szkolnej Dywizji Piechoty):
gen. bryg. (gen. mjr) Witalis MARTANUS IV – VIII 1945 (13)
gen. bryg. (gen. mjr) Stanisław GALICKI VIII 1945 – I 1946 (14)
gen. bryg. Gustaw PASZKIEWICZ 22 I – 18 X 1946
gen. bryg. Aleksander GEMBAL X 1946 –
płk Ignacy WIELICZKO - X 1948 - (15)
płk Józef SIELECKI XI 1948 – XII 1949
płk Dmitrij Grigorjewicz SZARÓWKA - 16 I 1950 - (16)
płk TCHÓRZEWSKI
--------------------------------------------------------------------------
(1) Rozkaz dzienny nr 43 dowódcy 1 dywizji piechoty im. T. Kościuszki z dnia 7.07.1943 r. o formowaniu nowych jednostek w Organizacja i działania bojowe Ludowego Wojska Polskiego w latach 1943 – 1945, tom I, Warszawa 1958 r., s. 6;
(2) Meldunek o stanie bojowym 1 korpusu PSZ w ZSRR na dzień 30 IX 1943 r. w Organizacja (…), s. 16-17;
(3) Rozkaz ogólny nr 0168 dowódcy 1 armii z dnia 05.08.1944 r. w Organizacja (…), s. 112, Stanisław Komornicki, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom I, Regularne jednostki Ludowego Wojska Polskiego, Formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek piechoty, Warszawa 1968 r., s. 237-239;
(4) Rozkaz nr 31 ND WP z dnia 20.09.1944 r. w Organizacja (…), s. 171-172;
(5) Rozkaz nr 58/Org. ND WP z dnia 15.03.1945 r. w Organizacja (…), s. 335-337;
(6) Henryk Wichrowski, Ludowe Wojsko Polskie na Warmii, mazurach i Powiślu 1945 – 1948, WPH nr 2 z 1981 r., s.31;
(7) Henryk Wichrowski, Walki ze zbrojnym podziemiem na ziemiach północnych, WPH nr 4 z 1982 r., s. 65;
(8) Rozkaz Nr 0043/Org. MON z dnia 17.05.1951 r.;
(9) Rozkaz Nr 070/Org. MON z dnia 20.09.1952 r.
(10) Rozkaz Nr 0055/Org. MON z dnia 19.09.1955 r.
(11) Jerzy Kajetanowicz, Polskie wojska lądowe w latach 1945 – 1960, Toruń 2004 r., s. 305-307.
(12) Rozkaz Nr 0026/Org. MON z dnia 04.09.1956 r.
(13) Edward Jan Nalepa, Oficerowie Armii Radzieckiej w Wojsku Polskim 1943 – 1945, Warszawa 1995 r., s. 181, 229;
(14) tamże, s. 172, 236;
(15) Józef Kuropieska, Z powrotem w służbie, Warszawa 1984 r., s. 296 – 297;
(16) Edward Jan Nalepa, Oficerowie (…), s. 259, 262;
Na marginesie.
Wykorzystanie Zapasowych Pułków Piechoty do sformowania Dywizji Piechoty
1 Zapasowy Pułk Piechoty w Mińsku Mazowieckim → 18 DP
2 Zapasowy Pułk Piechoty w Krakowie → 17 DP
3 Zapasowy Pułk Piechoty w Gorzów Wlkp. → 4 DP
4 Zapasowy Pułk Piechoty w Warszawie → 16 DP
5 Zapasowy Pułk Piechoty w Biedrusko → 4 DP
6 Zapasowy Pułk Piechoty w Toruniu → 18 DP
7 Zapasowy Pułk Piechoty w Częstochowie 18 DP
8 Zapasowy Pułk Piechoty w Rzeszowie → 15 DP
9 Zapasowy Pułk Piechoty w Olsztynie → 15 DP
Może na początek 18 DP.
18 DYWIZJA PIECHOTY 1945 - 1956
W dniu 7 VII 1943 r. w obozie Sieleckim przystąpiono do formowania Zapasowego Pułku Piechoty według etatu nr 04/299 o stanie stałym - 422 i zmiennym – 2898 ludzi (1). W dniu 30 IX 1943 r. pułk liczył 181 oficerów, 309 podoficerów i 1723 szeregowców (2). W styczniu i lutym 1944 r. pułk przesunięto do Sum, gdzie w dniu 1 IV 1944 r. wszedł w skład 1 Armii Polskiej. Numer ”1” otrzymał w maju 1944 r. kiedy podjęto decyzję o formowaniu 2, 3 i 4 Zapasowych Pułków Piechoty.
W dniu 5 VIII 1944 r. dowódca 1 Armii Polskiej w ZSRR wykonując zarządzenie Kwatery Głównej Armii Czerwonej nr 220169 z dnia 31 VII 1944 r. polecił sformować, w terminie do 15 VIII 1944 r., cztery zapasowe bataliony piechoty według etatu nr 04/187 o stanie osobowym stałym – 295 ludzi i zmiennym – 912 ludzi każdy (3):
5 Zapasowy Batalion Piechoty w Wilnie przy 3 Froncie Białoruskim
6 Zapasowy Batalion Piechoty w Białymstoku przy 2 Fronicie Białoruskim
7 Zapasowy Batalion Piechoty w Radzyniu przy 1 Froncie Białoruskim
8 Zapasowy Batalion Piechoty w Jarosławiu przy 1 Froncie Ukraińskim
Odpowiedzialnymi za sformowanie wymienionych pododdziałów zostali przedstawiciele Armii Polskiej przy Dowództwach Frontów i dowódcy grup operacyjnych wydzielonych ze składu 1, 2 i3 DP.
W dniu 20 IX 1944 r. Naczelny Dowódca WP wydał rozkaz nr 31 w sprawie reorganizacji zapasowych jednostek piechoty. Zgodnie z treścią rozkazu 5, 6, 7 i 8 Zapasowe Bataliony Piechoty zostały wyłączone ze składu 1 Armii Polskiej i podporządkowane szefowi Mobilizacji i Formowania WP oraz przeformowane, w terminie do 30 IX 1944 r., na etaty nr 04/190 o stanie 1977 ludzi, z pocztą polową nr 93562, 93571, 93571 (sic), 83670. Na podstawie tego samego rozkazu i w tym samym terminie 1 Zapasowy Pułk Piechoty został przeformowany na etat nr 04/188 o ogólnym stanie liczebnym 5072 ludzi, z pocztą polową nr 21494 (4).
W I 1945 r. 1 Zapasowy Pułk Piechoty został dyslokowany z Lubartowa do Mińska Mazowieckiego natomiast 6 Zapasowy Batalion Piechoty został przeniesiony z Białegostoku do Torunia, a 7 Zapasowy Batalion Piechoty z Radzynia do Częstochowy.
W III 1945 r. w ramach planu rozbudowy WP przystąpiono do formowania Dowództwa 1 Szkolnej Dywizji Piechoty według etatu 04/170 o stanie 79 ludzi. Na bazie rozformowanych 6 i 7 Zapasowych Batalionów Piechoty rozpoczęto formowanie 6 i 7 Zapasowych Pułków Piechoty według etatów 04/188 o stanie stałym – 859 i zmiennym – 4277 ludzi w każdym (5). Po utworzeniu Okręgów Wojskowych wszystkie pułki weszły w ich skład (1 Zapasowy PP – Warszawski OW, 6 Zapasowy PP – Pomorski OW, 7 Zapasowy PP – Łódzki OW).
W IV 1945 r. ND WP polecił szefowi Mobilizacji i Uzupełnień WP sformować, w terminie do 15 V 1945 r., 1 Szkolną Dywizję Piechoty o stanie stałym – 2674 i zmiennym – 10965 ludzi, w składzie:
Dowództwo Szkolnej Dywizji Piechoty etat nr 04/170 82 ludzi
Piekarnia Polowa etat nr 04/560 53 ludzi
Ruchomy Warsztat Mundurowy Dywizji etat nr 04/215 11 ludzi
Wojskowa Stacja Pocztowa etat nr 014/96”B” 9 ludzi
Ambulans Wojskowy na 75 łóżek etat nr 04/166 43 ludzi
11 Zapasowy Szkolny Pułk Piechoty etat nr 04/431 726 + 3299 ludzi
12 Zapasowy Szkolny Pułk Piechoty etat nr 04/431 726 + 3299 ludzi
13 Zapasowy Szkolny Pułk Piechoty etat nr 04/431 726 + 3299 ludzi
6 Szkolny Pułk Moździerzy etat nr A-4/2 298 + 1068 ludzi
W skład 6 Pułku Moździerzy weszły następujące pododdziały:
Dywizjon Moździerzy 120 mm,
2 Bataliony Moździerzy 82 mm
Dywizjon Dział 45 – 50 mm
Głównym zadaniem dywizji miało być szkolenie podoficerów dla wszystkich jednostek piechoty WP.
W związku z pogorszeniem stanu bezpieczeństwa wiosną i latem 1945 r. w województwie białostockim władze państwowe podjęły decyzje o skierowaniu na ten teren dużej jednostki wojskowej.
W tym celu, w dniu 1 IX 1945 r. ND WP wydał rozkaz nr 0228/Org., w którym polecił do dnia 15 IX 1945 r. rozformować 1 Szkolną Dywizję piechoty i na jej bazie zorganizować do 1 X 1945 r. 18 Dywizję Piechoty o ogólnym stanie 5500 wojskowych i 13 kontraktowych.
Dywizję formowano w Skierniewicach (6). Do jej utworzenia wykorzystano stany osobowe 1, 6 i 7 Zapasowych Pułków piechoty.
W skład dywizji włączono:
Dowództwo 18 Dywizji Piechoty
57 Pułk Piechoty
62 Pułk Piechoty
65 Pułk Piechoty
54 Pułk Artylerii Lekkiej
51 Samodzielny Batalion Saperów
21 Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej
45 Samodzielna Kompania Łączności
Po zakończeniu formowania, 18 DP została dyslokowana do garnizonów położonych w województwie białostockim i olsztyńskim. Poszczególne pododdziały zostały rozmieszczone w:
Białystok Dowództwo 18 DP, 65 PP, 45 skł,
Ełk 62 PP, 54 PAL (bez I dyonu),
Suwałki 57 PP, 21 sdappanc.,
Giżycko I/54 PAL,
Augustowo 51 sbsap.,
W dniu 24 III 1946 r. przebazowano 21 sdappanc. z Suwałk do Orzysza. W 1947 r. z Augustowa do Orzysza przeniesiono 51 sbsap. oraz cały 54 PAL z Ełku do Giżycka. W dalszej kolejności (w 1949 r.?), ponownie zmieniono miejsce stałej dyslokacji 21 sdappanc. przenosząc go z Orzysza do Giżycka (kiedy?), Dowództwo 18 DP i 45 bł przeniesiono z Białegostoku do Ełku (kiedy?), 65 PP z Białegostoku do Orzysza (kiedy?) oraz 51 sbsap. z Orzysza do Ełku (kiedy?).
Po zajęciu nowych garnizonów pododdziały 18 DP przystąpiły do „zwalczania zbrojnego, reakcyjnego podziemia” na terenie Warmii i Mazur. Zgodnie z rozkazem nr 026 dowódcy OW I z dnia 4 XII 1945 r. wydanym na podstawie rozkazu nr 306 ND WP z dnia 3 XII 1945 r. dowódca 18 DP został odpowiedzialny za stan bezpieczeństwa w województwie białostockim (szef Wojewódzkiego Komitetu Bezpieczeństwa). Za bezpieczeństwo i porządek w poszczególnych powiatach zostali odpowiedzialni:
ppłk Emil KUMOR, dowódca 62 PP za pow. ełcki, gołdapski i olecki (od połowy 1946 r.),
ppłk Michał PANCEWICZ, dowódca 57 PP za pow. suwalski i augustowski oraz olecki (do połowy 1946 r.),
dowódca 21 sdappanc. za pow. piski
dowódca I/54 PAL za pow. giżycki (7)
W II kwartale 1951 r. 18 DP została przeformowana na etat nr 2/129 - 2/138 Dywizji Piechoty typu B "konna mała" o stanie 5216 żołnierzy i 194 pracowników cywilnych oraz podporządkowana dowódcy 9 Korpusu Piechoty w Lublinie (Korpus Piechoty typu B) (8). W nowej strukturze organizacyjnej sformowano 32 Dywizjon Artylerii Przeciwlotniczej (2313), 40 Kompanię Obrony Przeciwchemicznej, Pluton Zwiadu i Pluton Samochodowy. Wszystkie nowo utworzone pododdziały rozlokowano w Ełku.
W październiku 1952 r. 57, 62 i 65 Pułki Piechoty zostały przeformowane z dotychczasowych etatów 2/130 na nowe etaty 2/152 o stanie 1060 żołnierzy i 13 pracowników kontraktowych (9).
W IV kwartale 1955 r. 18 DP została przeformowana na etat nr 2/171 – 2/184 Dywizji Piechoty typu B o stanie 3500 żołnierzy i 89 pracowników cywilnych. Dywizja została całkowicie zmotoryzowana lecz w dalszym ciągu pełniła funkcję ośrodka szkoleniowo – mobilizacyjnego. Jeden z pułków piechoty całkowicie skadrowano. Jako nowe pododdziały sformowano:
pluton sztabowy Dowództwa 18 DP,
23 batalion czołgów i artylerii pancernej w Orzyszu (4883),
151 Ruchomy Warsztat Naprawy Samochodów w Ełku (5152),
Dywizyjny Punkt Zaopatrzenia w Ełku.
Pluton zwiadu i pluton samochodowy rozwinięto w kompanie, pozostałe oddziały i pododdziały były skadrowaną odmianą swoich odpowiedników z DP typu A.
W terminie do 20 XII 1956 r. 18 DP została rozformowana. Ze składu dywizji wyłączono jedynie dwa pododdziały. 51 Batalion Saperów w Ełku został podporządkowany bezpośrednio dowódcy WOW, natomiast 23 Batalion Czołgów i Artylerii Pancernej w Orzyszu został przeformowany na 23 Szkolny Batalion Czołgów i podporządkowany dowódcy 1 DZ.
Dowódcy 18 Dywizji Piechoty (1 Szkolnej Dywizji Piechoty):
gen. bryg. (gen. mjr) Witalis MARTANUS IV – VIII 1945 (13)
gen. bryg. (gen. mjr) Stanisław GALICKI VIII 1945 – I 1946 (14)
gen. bryg. Gustaw PASZKIEWICZ 22 I – 18 X 1946
gen. bryg. Aleksander GEMBAL X 1946 –
płk Ignacy WIELICZKO - X 1948 - (15)
płk Józef SIELECKI XI 1948 – XII 1949
płk Dmitrij Grigorjewicz SZARÓWKA - 16 I 1950 - (16)
płk TCHÓRZEWSKI
--------------------------------------------------------------------------
(1) Rozkaz dzienny nr 43 dowódcy 1 dywizji piechoty im. T. Kościuszki z dnia 7.07.1943 r. o formowaniu nowych jednostek w Organizacja i działania bojowe Ludowego Wojska Polskiego w latach 1943 – 1945, tom I, Warszawa 1958 r., s. 6;
(2) Meldunek o stanie bojowym 1 korpusu PSZ w ZSRR na dzień 30 IX 1943 r. w Organizacja (…), s. 16-17;
(3) Rozkaz ogólny nr 0168 dowódcy 1 armii z dnia 05.08.1944 r. w Organizacja (…), s. 112, Stanisław Komornicki, Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, tom I, Regularne jednostki Ludowego Wojska Polskiego, Formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek piechoty, Warszawa 1968 r., s. 237-239;
(4) Rozkaz nr 31 ND WP z dnia 20.09.1944 r. w Organizacja (…), s. 171-172;
(5) Rozkaz nr 58/Org. ND WP z dnia 15.03.1945 r. w Organizacja (…), s. 335-337;
(6) Henryk Wichrowski, Ludowe Wojsko Polskie na Warmii, mazurach i Powiślu 1945 – 1948, WPH nr 2 z 1981 r., s.31;
(7) Henryk Wichrowski, Walki ze zbrojnym podziemiem na ziemiach północnych, WPH nr 4 z 1982 r., s. 65;
(8) Rozkaz Nr 0043/Org. MON z dnia 17.05.1951 r.;
(9) Rozkaz Nr 070/Org. MON z dnia 20.09.1952 r.
(10) Rozkaz Nr 0055/Org. MON z dnia 19.09.1955 r.
(11) Jerzy Kajetanowicz, Polskie wojska lądowe w latach 1945 – 1960, Toruń 2004 r., s. 305-307.
(12) Rozkaz Nr 0026/Org. MON z dnia 04.09.1956 r.
(13) Edward Jan Nalepa, Oficerowie Armii Radzieckiej w Wojsku Polskim 1943 – 1945, Warszawa 1995 r., s. 181, 229;
(14) tamże, s. 172, 236;
(15) Józef Kuropieska, Z powrotem w służbie, Warszawa 1984 r., s. 296 – 297;
(16) Edward Jan Nalepa, Oficerowie (…), s. 259, 262;
Na marginesie.
Wykorzystanie Zapasowych Pułków Piechoty do sformowania Dywizji Piechoty
1 Zapasowy Pułk Piechoty w Mińsku Mazowieckim → 18 DP
2 Zapasowy Pułk Piechoty w Krakowie → 17 DP
3 Zapasowy Pułk Piechoty w Gorzów Wlkp. → 4 DP
4 Zapasowy Pułk Piechoty w Warszawie → 16 DP
5 Zapasowy Pułk Piechoty w Biedrusko → 4 DP
6 Zapasowy Pułk Piechoty w Toruniu → 18 DP
7 Zapasowy Pułk Piechoty w Częstochowie 18 DP
8 Zapasowy Pułk Piechoty w Rzeszowie → 15 DP
9 Zapasowy Pułk Piechoty w Olsztynie → 15 DP
DP LWP 1943-1963
#3Witam !
10 DP
Rozkazem nr 41 NDWP nakazywał sformowanie 3 Armii a w jej składzie min. 10DP. Rejonem formowania Dywizji był Rzeszów. Dywizję formowano w składzie:
* D-ctwo DP (etat 04/500)
* 25 PP (04/501)
* 27 PP (j.w.)
* 29 PP (j.w.)
* 39 PAL (04/252)
* 10 sbszk (04/503)
* 13 sdas (04/568)
* 21 sbs (04/506)
* 10 skzwiadu (04/564)
* 19 skł (04/507)
* 9 skchem. (04/508)
* 15 sksam-transp. (04/509)
* 12 sbsan. (04/511)
* oraz 11piekarnia polowa, 10 ambulans weterynaryjny, pluton dowodzenia dowódcy artylerii, ruchome warsztaty mundurowe, pocztę polową 3065, kasa polowa nr 1886 Banku Narodowego. (1)
Szlak bojowy 10DP jest znany, a sprawa 13 sdas / 13sdapp omówiona w temacie „ artyleria …”
Po powrocie do Kraju 10 DP została skierowana do ochrony granicy. Był to okres, w którym dyslokacja oddziałów zmieniała się bardzo często (niektóre pododdziały kwaterowały na terenie obecnych Czech).
W dn. 1. 07. 1945 r. 10DP wchodzi w skład 1Armii. 9. 07. sztab Dywizji przenosi się z J. Góry do Kłodzka. W tym samym czasie 10 DP uczestniczyła również w akcji wysiedlania ludności niemieckiej z Dolnego Śląska, a 21bs w rozminowaniu terenu.
R-z nr 180 NDWP z 19.08 nadawał Dywizji miano „ Sudeckiej ".
Po rozformowaniu 1 Armii R-zem nr 00510 z dn.5.09. NDWP jednostka weszła do OW IV.
Dyslokacja na 1.12.1945:
* sztab 10DP, 25 PP, 29 PP J. Góra
* 27 PP Kłodzko
* 39 PAL Oława
* 13 dapp Kłodzko ?
27. 02. 1946 Dywizja przechodzi na etat 2/50 – 2/56 DP t. B (R-z nr 046/org NDWP) 5197 wojskowych 35 prac.cywilnych, zaś w 12.1946 etat 2/70-2/75 DP t. C 3.9tys. wojskowych.(R-z 0208/org z 22.11.1945 NDWP). W tym roku przeniesiono 25 PP do Wrocławia.
W 1947 r Dywizja otrzymała dwie nowe poprawki do etatów: najpierw w ramach obowiązujących etatów obniżono liczbę wojskowych do 3861 (R-z MON 052/org z 17. 02. 1947), a w listopadzie ujednolicono skład Dywizji t. C (przeformowanie PP t. B na t. C).
W 1948 r przeniesiono 39 PAL z J. Góry do Strzegomia, a R-zem MON nr 0168/org z 16. 09. 1948 wprowadzono etat 2/76-2/81 DP t. C. (3697 wojskowych + 25cywilów). Etat ten obowiązywał do czasu przeformowania w DPanc.
Na początku 1949 r dyslokacja przedstawiała się następująco:
* sztab 10 DP,29 PP, 21 bs, 31kł J. Góra
* 25 PP Wrocław
* 27 PP Kłodzko
* 13 dapp Kłodzko
R-z MON nr 0056/org z 30.03.1949 nakazywał przeformowanie 10 DP na etat DPanc. W ramach przygotowań do przeformowania rozformowano
* 25 PP Wrocław R-zem D. OW IV 00158/org z 16.04.1949 w terminie do 15.05.1949
przekazano do 11 DP:
* 29 PP J. Góra
* 13 dapp Kłodzko
przekazane do 05.05.1949 r.
10 Sudecka Dywizja Piechoty przestała istnieć.
--------------------------------------------------------------------------
Dowódcy 10 DP
Płk. A. Czartoryski X.1944 – IV.1945
Płk. D. Dubienko IV. 1945
Płk. A. Struc IV.1945 – XII.1945
Płk / Gen. bryg S. Żidek – Zieliński XII. 1945- 05.1947
Płk. L. Barański V.1947 – XII. 1948
Płk. W. Zwierzański XII 1948 – III.1949
Literatura
P. Piotrowski ŚOW 1945 -1956
Wł. Wydra Dziesiąta Sudecka
J. Kajetanowicz PWL 1945 – 1960
Skromne materiały własne.
Proszę o ewentualne uzupełnienia i krytykę.
Pozdrawiam Tomek
10 DP
Rozkazem nr 41 NDWP nakazywał sformowanie 3 Armii a w jej składzie min. 10DP. Rejonem formowania Dywizji był Rzeszów. Dywizję formowano w składzie:
* D-ctwo DP (etat 04/500)
* 25 PP (04/501)
* 27 PP (j.w.)
* 29 PP (j.w.)
* 39 PAL (04/252)
* 10 sbszk (04/503)
* 13 sdas (04/568)
* 21 sbs (04/506)
* 10 skzwiadu (04/564)
* 19 skł (04/507)
* 9 skchem. (04/508)
* 15 sksam-transp. (04/509)
* 12 sbsan. (04/511)
* oraz 11piekarnia polowa, 10 ambulans weterynaryjny, pluton dowodzenia dowódcy artylerii, ruchome warsztaty mundurowe, pocztę polową 3065, kasa polowa nr 1886 Banku Narodowego. (1)
Szlak bojowy 10DP jest znany, a sprawa 13 sdas / 13sdapp omówiona w temacie „ artyleria …”
Po powrocie do Kraju 10 DP została skierowana do ochrony granicy. Był to okres, w którym dyslokacja oddziałów zmieniała się bardzo często (niektóre pododdziały kwaterowały na terenie obecnych Czech).
W dn. 1. 07. 1945 r. 10DP wchodzi w skład 1Armii. 9. 07. sztab Dywizji przenosi się z J. Góry do Kłodzka. W tym samym czasie 10 DP uczestniczyła również w akcji wysiedlania ludności niemieckiej z Dolnego Śląska, a 21bs w rozminowaniu terenu.
R-z nr 180 NDWP z 19.08 nadawał Dywizji miano „ Sudeckiej ".
Po rozformowaniu 1 Armii R-zem nr 00510 z dn.5.09. NDWP jednostka weszła do OW IV.
Dyslokacja na 1.12.1945:
* sztab 10DP, 25 PP, 29 PP J. Góra
* 27 PP Kłodzko
* 39 PAL Oława
* 13 dapp Kłodzko ?
27. 02. 1946 Dywizja przechodzi na etat 2/50 – 2/56 DP t. B (R-z nr 046/org NDWP) 5197 wojskowych 35 prac.cywilnych, zaś w 12.1946 etat 2/70-2/75 DP t. C 3.9tys. wojskowych.(R-z 0208/org z 22.11.1945 NDWP). W tym roku przeniesiono 25 PP do Wrocławia.
W 1947 r Dywizja otrzymała dwie nowe poprawki do etatów: najpierw w ramach obowiązujących etatów obniżono liczbę wojskowych do 3861 (R-z MON 052/org z 17. 02. 1947), a w listopadzie ujednolicono skład Dywizji t. C (przeformowanie PP t. B na t. C).
W 1948 r przeniesiono 39 PAL z J. Góry do Strzegomia, a R-zem MON nr 0168/org z 16. 09. 1948 wprowadzono etat 2/76-2/81 DP t. C. (3697 wojskowych + 25cywilów). Etat ten obowiązywał do czasu przeformowania w DPanc.
Na początku 1949 r dyslokacja przedstawiała się następująco:
* sztab 10 DP,29 PP, 21 bs, 31kł J. Góra
* 25 PP Wrocław
* 27 PP Kłodzko
* 13 dapp Kłodzko
R-z MON nr 0056/org z 30.03.1949 nakazywał przeformowanie 10 DP na etat DPanc. W ramach przygotowań do przeformowania rozformowano
* 25 PP Wrocław R-zem D. OW IV 00158/org z 16.04.1949 w terminie do 15.05.1949
przekazano do 11 DP:
* 29 PP J. Góra
* 13 dapp Kłodzko
przekazane do 05.05.1949 r.
10 Sudecka Dywizja Piechoty przestała istnieć.
--------------------------------------------------------------------------
Dowódcy 10 DP
Płk. A. Czartoryski X.1944 – IV.1945
Płk. D. Dubienko IV. 1945
Płk. A. Struc IV.1945 – XII.1945
Płk / Gen. bryg S. Żidek – Zieliński XII. 1945- 05.1947
Płk. L. Barański V.1947 – XII. 1948
Płk. W. Zwierzański XII 1948 – III.1949
Literatura
P. Piotrowski ŚOW 1945 -1956
Wł. Wydra Dziesiąta Sudecka
J. Kajetanowicz PWL 1945 – 1960
Skromne materiały własne.
Proszę o ewentualne uzupełnienia i krytykę.
Pozdrawiam Tomek
Pozdrawiam Tomek
DP LWP 1943-1963
#4Witam Grzegorzu !
Dzięki za 18 DP. Mam jednak kilka uwag:
1.) K. Czernikowski w '' 16 PDZ '' padaje, że 21 dapp w 1948 r zostaje przeniesiony do Giżycka, ale z Bemowa Piskiego. Pytanie jak było faktycznie ?
2.) W 1952 r 18DP przekazała do 22DP:
* 54 PAL
* 21 dapp
a w zamian otrzymała z 22 DP:
* 121 PAL Suwałki
* 49 dapp Suwałki
Po rozformowaniu 18 DP 121 PAL posłużył do sformowania 126 PAPpanc, a 32 daplot był podstawą do formowania 133 PAPlot w Ełku (obecnie 15PPL z Gołdapu) więc są jeszcze dwie jednostki które ocalały po osiemnastce.
3.) Pozostają pytania jakie numery nosiły kr i ksamoch.?
pozdrawiam Tomek
Dzięki za 18 DP. Mam jednak kilka uwag:
1.) K. Czernikowski w '' 16 PDZ '' padaje, że 21 dapp w 1948 r zostaje przeniesiony do Giżycka, ale z Bemowa Piskiego. Pytanie jak było faktycznie ?
2.) W 1952 r 18DP przekazała do 22DP:
* 54 PAL
* 21 dapp
a w zamian otrzymała z 22 DP:
* 121 PAL Suwałki
* 49 dapp Suwałki
Po rozformowaniu 18 DP 121 PAL posłużył do sformowania 126 PAPpanc, a 32 daplot był podstawą do formowania 133 PAPlot w Ełku (obecnie 15PPL z Gołdapu) więc są jeszcze dwie jednostki które ocalały po osiemnastce.
3.) Pozostają pytania jakie numery nosiły kr i ksamoch.?
pozdrawiam Tomek
Pozdrawiam Tomek
DP LWP 1943-1963
#5Witam !
16 DP 1945 - 1949
R-zem 0156/org z 29.06.1945 NDWP nakazywał rozformować 4 ZPP w Gdańsku i na jego bazie w terminie do 30.07.1945 sformować 16 Dywizję Piechoty. Dywizja formowała się w etacie 2/1-2/6 2/8-2/10 i w jej składzie powstały:
* D-ctwo 16 DP (2/1) Gdańsk
* 51 PP (2/2) Gdańsk
* 55 PP (2/2) Gdańsk
* 60 PP (2/2) Gdańsk
* 47 sbs (2/6) Gdańsk
* 12 sbł (2/5) Gdańsk
* splsam (2/8) Gdańsk
* splstrzel. OInf. (2/10) Gdańsk
W 08.1945 w skład Dywizji wszedł 41 PA z Wejherowa, a w październiku 20 sdazmot. przeniesiony do Stargardu Gd. 55 PP przeniesiono do Elbląga.
W marcu 1946 r Dywizja zostaje przeformowana na etaty pokojowe (R-z 045/org z 27.02.45)
zaś we wrześniu dyslokowano częsć jednostek.
Przeformowano:
* 12 sbł na 43kł
* 20 sdazmot na 20 dapp
* 41 PA na 41 PAL
* splstrzel. OInf. na plochrony Wydz. Inf.
* splsam wszedł w skład dowództwa Dywizji
Dyslokacje:
* 51 PP do Starogardu Gd.
* 41 PAL do Gdańska
* 20 dapp do Wejherowa
Zadania Dywizji są charakterystyczne dla tego okresu (akcje żniwne, walka z podziemiem)
Dywizja podlegała podobnym zmianom co inne ZT piechoty w tym okresie.
W 1947 r Dywizja i jednostki otrzymały nazwy:
* 16 Kaszubska DP
* 51 Kościerski PP
* 55 Elbląski PP
* 60 Kartuski PP
* 41 Gdański PAL
* 20 Wejherowski dapp
oraz sztandary.
W 1948 r 51 PP zostaje przeniesiony do Malborka a Dywizja przechodzi na etat DP t. C
2/76 – 2/81.
Rok 1949 przyniosi Dywizji całkowitą zmianę jej charakteru. Dywizja ma się stać związkiem pancernym. Na podstawie R-zu MON 0055/org z 30. 03. 1949 16 DP ma się dyslokować do Elbląga i przeformować w 16DPanc. R-zem SSG 00975/org z 30.04.1949 do dn.15.06 rozformowano:
* 51 Kościerski PP Malbork
* 60 Kartuski PP Gdańsk
przekazano:
* 20Wejherowski dapp
do 8 DP (stał się podstawą formowanego w Kołobrzegu 91 PAPpanc).
Pozostałe jednostki zostały użyte do formowania 16 DPanc. 16 DP przestaje istnieć.
Udało mi się ustalić tylko numery JW.:
* 55 PP (3234)
* 47 bs (3730)
* 41 PAL (3586) ?
Pozdrawiam Tomek
16 DP 1945 - 1949
R-zem 0156/org z 29.06.1945 NDWP nakazywał rozformować 4 ZPP w Gdańsku i na jego bazie w terminie do 30.07.1945 sformować 16 Dywizję Piechoty. Dywizja formowała się w etacie 2/1-2/6 2/8-2/10 i w jej składzie powstały:
* D-ctwo 16 DP (2/1) Gdańsk
* 51 PP (2/2) Gdańsk
* 55 PP (2/2) Gdańsk
* 60 PP (2/2) Gdańsk
* 47 sbs (2/6) Gdańsk
* 12 sbł (2/5) Gdańsk
* splsam (2/8) Gdańsk
* splstrzel. OInf. (2/10) Gdańsk
W 08.1945 w skład Dywizji wszedł 41 PA z Wejherowa, a w październiku 20 sdazmot. przeniesiony do Stargardu Gd. 55 PP przeniesiono do Elbląga.
W marcu 1946 r Dywizja zostaje przeformowana na etaty pokojowe (R-z 045/org z 27.02.45)
zaś we wrześniu dyslokowano częsć jednostek.
Przeformowano:
* 12 sbł na 43kł
* 20 sdazmot na 20 dapp
* 41 PA na 41 PAL
* splstrzel. OInf. na plochrony Wydz. Inf.
* splsam wszedł w skład dowództwa Dywizji
Dyslokacje:
* 51 PP do Starogardu Gd.
* 41 PAL do Gdańska
* 20 dapp do Wejherowa
Zadania Dywizji są charakterystyczne dla tego okresu (akcje żniwne, walka z podziemiem)
Dywizja podlegała podobnym zmianom co inne ZT piechoty w tym okresie.
W 1947 r Dywizja i jednostki otrzymały nazwy:
* 16 Kaszubska DP
* 51 Kościerski PP
* 55 Elbląski PP
* 60 Kartuski PP
* 41 Gdański PAL
* 20 Wejherowski dapp
oraz sztandary.
W 1948 r 51 PP zostaje przeniesiony do Malborka a Dywizja przechodzi na etat DP t. C
2/76 – 2/81.
Rok 1949 przyniosi Dywizji całkowitą zmianę jej charakteru. Dywizja ma się stać związkiem pancernym. Na podstawie R-zu MON 0055/org z 30. 03. 1949 16 DP ma się dyslokować do Elbląga i przeformować w 16DPanc. R-zem SSG 00975/org z 30.04.1949 do dn.15.06 rozformowano:
* 51 Kościerski PP Malbork
* 60 Kartuski PP Gdańsk
przekazano:
* 20Wejherowski dapp
do 8 DP (stał się podstawą formowanego w Kołobrzegu 91 PAPpanc).
Pozostałe jednostki zostały użyte do formowania 16 DPanc. 16 DP przestaje istnieć.
Udało mi się ustalić tylko numery JW.:
* 55 PP (3234)
* 47 bs (3730)
* 41 PAL (3586) ?
Pozdrawiam Tomek
Pozdrawiam Tomek
DP LWP 1943-1963
#6Witam
Zestaw informacji dotyczących 18 DP rzeczywiście imponujący
Chciałbym dodać coś odnośnie dowódców dywizji:
Po gen. Paszkiewiczu – od 18. XI. 46 r. – do 5. VII.47 r. – dca 18 DP – płk Aleksander Gembal.
Od XI.48 r. – do XII.49 r. – dca 18 DP – płk Józef Sielecki.
Od 12. XII. 49 r. – do 11. VII.51 r. – dca 18 DP – płk Dymitr Szarówka.
(informacje z kart ewidencyjnych DPers.)
Pozdrawiam
Bogusław
Zestaw informacji dotyczących 18 DP rzeczywiście imponujący
Chciałbym dodać coś odnośnie dowódców dywizji:
Po gen. Paszkiewiczu – od 18. XI. 46 r. – do 5. VII.47 r. – dca 18 DP – płk Aleksander Gembal.
Od XI.48 r. – do XII.49 r. – dca 18 DP – płk Józef Sielecki.
Od 12. XII. 49 r. – do 11. VII.51 r. – dca 18 DP – płk Dymitr Szarówka.
(informacje z kart ewidencyjnych DPers.)
Pozdrawiam
Bogusław
Pozdrawiam, Bogusław
DP LWP 1943-1963
#7Cześć Grzegorz !
Dobrze, że po dłuższej przerwie znowu możemy podyskutować na forum.
Prawdę powiedziawszy - Twoja "Osiemnasta" jest prawie bez uwag.
Szczególnienie ten początkowy etap łącznie z "nadbudową" rozpracowałeś dokładnie i rzetelnie.
Poniżej przedstawiam moje uwagi do tego materiału. Z braku czasu odnoszę się tylko do okresu
1945 - 1949.
* Ciekawe jest miejsce formowania 5. Samodzielnego Zapasowego Batalionu Piechoty - Wilno.
Czytając ten Rozkaz ogólny Nr 0168 Dowódcy 1. Armii Polskiej w ZSRR z dnia 05.08.1944r. -
zawsze zastanawiałem się czy to nie jest pomyłka. Może jakiś podtekst polityczny ?.
* 7 samodzielny zapasowy baon piechoty - miał numer poczty polowej 83661, a nie 93571.
* 1. Zapasowy Pułk Piechoty przedyslokowano z Lubartowa do Mińska Mazowieckiego w dniu
15.02.1945r. (później do Warszawy)
* 6. Zapasowy Batalion/Pułk Piechoty przedyslokowano w pierwszych dniach marca 1945r.
z Białegostoku do Inowrocławia, w dniu 25.05.1945r. do Torunia, a następnie w dniu 07.07.1945r.
do Chełmna
* 7. Zapasowy Batalion/Pułk Piechoty przedyslokowano z Radzynia (niektóre źródła z Kraśnika) do
Częstochowy w dniu 20.02.1945r..
* Mam sprzeczne dane w przedmiocie jednostek bazowych, które posłużyły do formowania 18. DP. Niektóre źródła informują, że 18. DP formowano tylko na bazie 1. i 6.zapasowego pp, zaś 7.zapasowy pp został rozformowany jesienią 1945r..
* Nie jestem pewien czy w chwili formowania 18. DP była 45.sam. kłącz, czy też może 45.sam. błącz. Raczej skłaniam się do tego, że jednak był to 45.sam. błącz. Prawdopodobnie dopiero Rozkazem
MON Nr 046/Org z dnia 27.02.1946r. przeformowano 45.błącz na 45.sam.kłącz.
* Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 0236/Org z dnia 08.09.1945r. - w terminie do dnia
01. 10. 1945r. rozformowano - 14. Brygadę Artylerii Przeciwpancernej 2. Armii WP (Łódzki OW)
Sprzęt i ludzi wykorzystano do sformowania - 54. Pułku Artylerii Lekkiej 18. DP oraz (tego nie
jestem pewny) - 21. Samodzielnego Dywizjonu Artylerii Przeciwpancernej 18. DP.
* Dyslokacje 21.dappanc są bardziej zagmatwane (zresztą tak jak wszystkich pozostałych dappanc)
Z Orzysza przedyslokowano go do Szlagi (Bemowo Piskie), niestety nie wiem kiedy, a dopiero
10.10.1948r. z m. Szlaga do m. Giżycko
* W 1948r. przedyslokowano z m. Białystok do m. Orzysz - 65. Pułk Piechoty - JW 3726
* W 1949r. przedyslokowano z m. Orzysz do m. Ełk - 51. Batalion Saperów - JW 3735
* W dniu 24.01.1949r. przedyslokowano z m. Białystok do m. Ełk:
- Dowództwo 18. Dywizji Piechoty - JW 3714
- 45. Kompanię Łączności - JW 3714a
* Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 080/Org z dnia 27.10.1949r. - na bazie
45. Kompanii Łączności 18. DP sformowano - 45. Batalion Łączności 18. DP - JW 3420 Ełk
Podsumowując ten pierwszy etap „życia” 18. DP - poniżej podaję stan organizacyjny i dyslokację:
& Organizacja i dyslokacja 18. Dywizji Piechoty na początku 1948r.
# Dowództwo 18. Dywizji Piechoty - JW 3714 Białystok, ul. Branickiego 3
* 57. Pułk Piechoty - JW 2584 Suwałki, ul. Augustowska
* 62. Pułk Piechoty - JW 3675 Ełk, ul. Kościuszki
* 65. Pułk Piechoty - JW 3726 Białystok, ul. Bema
* 54. Pułk Artylerii Lekkiej - JW 2637 Giżycko, ul. Wojska Polskiego
* 45. Kompania Łączności - JW 3714a Białystok, ul. Bema
* 51. Batalion Saperów - JW 3735 Orzysz, ul. Wojska Polskiego
* 21. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej - JW 3685 Bemowo Piskie (od 10.10.1948r.- Giżycko)
Mam nadzieję, że koledzy z forum dorzucą co nieco do ciekawej historii tej dywizji.
Pozdrawiam.
K. P.
DP LWP 1943-1963
#8Cześć!!!
Dziękuję za uwagi i uzupełnienia.
Jeżeli chodzi o miejsce formowania 5 zbp to nie doszukiwałbym się żadnych podtekstów politycznych.
To raczej wyraz pragmatyzmu. Jak zapewne pamiętasz stany osobowe AP w ZSRR były uzupełniane przez radzieckie Wojenkomaty. Utworzenie czterech batalionów zapasowych było jedynie sktutkiem decyzji o mobilizacji Polaków na terenach Litwy, Zachodniej Białorusi i Zachodniej Ukrainy. Mobilizacja prowadzona w II połowie 1944 r. przez radzieckie organa administracji wojskowej przyniosła około 50 tys. poborowych i ochotników (Wacław Jurgielewicz, Rozbudowa LWP w drugiej połowie 1944 r., WPH nr 3 z 1964 r.). Opisana wyżej mobilizacja biegła równolegle z mobilizacją zarządzoną dekretem PKWN z 15.08.1944 r. o częściowej mobilizacji i rejestracji ludności podlegającej obowiązkowi służby wojskowej.
W chwili obecnej nie potrafię podać źródła, w oparciu o które podałem, że 18 DP mobilizowała się w oparciu o stany osobowe 1, 6 i 7 zap.pp.
Jetsem pewien, że odpowiedź na to i kolejne pytania znajdują się miedzy innymi w nastepujących opracowaniach:
St. Niewiadomski, Organizacja i działalność 18 DP (wrzesień 1945 - styczeń 1947), praca magisterka napisana w WAP, Warszawa 1970 r.;
Krótki zarys historii 21 dywizjonu artylerii przeciwpancernej, CAW, prot. 230/55, t. 1, s. 6;
Historia 62 pp i Krótka historia 54 sudeckiego pułku artylerii lekkiej, CAW, III, prot. 20/55, t. 234.
Niestety nie mam do nich dostępu.
Grzegorz
Dziękuję za uwagi i uzupełnienia.
Jeżeli chodzi o miejsce formowania 5 zbp to nie doszukiwałbym się żadnych podtekstów politycznych.
To raczej wyraz pragmatyzmu. Jak zapewne pamiętasz stany osobowe AP w ZSRR były uzupełniane przez radzieckie Wojenkomaty. Utworzenie czterech batalionów zapasowych było jedynie sktutkiem decyzji o mobilizacji Polaków na terenach Litwy, Zachodniej Białorusi i Zachodniej Ukrainy. Mobilizacja prowadzona w II połowie 1944 r. przez radzieckie organa administracji wojskowej przyniosła około 50 tys. poborowych i ochotników (Wacław Jurgielewicz, Rozbudowa LWP w drugiej połowie 1944 r., WPH nr 3 z 1964 r.). Opisana wyżej mobilizacja biegła równolegle z mobilizacją zarządzoną dekretem PKWN z 15.08.1944 r. o częściowej mobilizacji i rejestracji ludności podlegającej obowiązkowi służby wojskowej.
W chwili obecnej nie potrafię podać źródła, w oparciu o które podałem, że 18 DP mobilizowała się w oparciu o stany osobowe 1, 6 i 7 zap.pp.
Jetsem pewien, że odpowiedź na to i kolejne pytania znajdują się miedzy innymi w nastepujących opracowaniach:
St. Niewiadomski, Organizacja i działalność 18 DP (wrzesień 1945 - styczeń 1947), praca magisterka napisana w WAP, Warszawa 1970 r.;
Krótki zarys historii 21 dywizjonu artylerii przeciwpancernej, CAW, prot. 230/55, t. 1, s. 6;
Historia 62 pp i Krótka historia 54 sudeckiego pułku artylerii lekkiej, CAW, III, prot. 20/55, t. 234.
Niestety nie mam do nich dostępu.
Grzegorz
DP LWP 1943-1963
#9Witam !
Krzysztofie masz rację. 49 PP w Komorowie zajął wszystkie wolne budynki w miasteczku min. gmachy szkoły i sądu, młyn i wszystkie siedziby urzędów poniemieckich. Sztab pułku kwaterował w Rynku.
Oczywiście na dłuższą metę kwaterowanie oddziału w takich warunkach nie zapewniało należytego wyszkolenia i dyscypliny. W czasie pobytu w Lidzbarku zapadła decyzja o przydziale 49 PP do garnizonu
Chełmno.
Fakty te zaczerpnąłem z książki L. PYTKO '' Z dziejów 49 PP 1945 - 1947 " Wyd. MON W-wa 1975.
Autor zamieszcza również wspomnienia oficerów z okresu formowania, więc informacje wydają się wiarygodne.
Przedstawiam również skład 14 DP podany w w/w opracowaniu (okres formowania):
* sztab 14 DP Bydgoszcz
* 45 PP Bydgoszcz
* 47 PP Fordon
* 49 PP Komorowo
* 36 PAL
* 17sdapp
* 41sbs
* 41sbł
* 14sam. kompania wywiadowczą
* 17skoch
* 22skompanię podwozu
* ?sbsanit.
* 28 sam. ambulans weterynaryjny
* 7 sam.kompania karabinów przeciwlotniczych
* pl dowództwa artylerii Dywizji
* wojskową stacja pocztowa nr 3244
* kasa polowa Banku Państwowego nr 2128
wszystkie w Bydgoszczy
Jest to fragment rozkazu organizacyjnego sztabu 14 DP nr 1 -(brak daty wydania) przytoczony z oryginalnym nazewnictwem, znajdujący się w CAW w aktach 49 PP.
Autor podaje także cyt. " 49 PP formował się w ramach 14 DP, która podlegała DOW II Morskiemu,
a od 27.09 przeszła w skład DOW III Poznań "
Tomek
Krzysztofie masz rację. 49 PP w Komorowie zajął wszystkie wolne budynki w miasteczku min. gmachy szkoły i sądu, młyn i wszystkie siedziby urzędów poniemieckich. Sztab pułku kwaterował w Rynku.
Oczywiście na dłuższą metę kwaterowanie oddziału w takich warunkach nie zapewniało należytego wyszkolenia i dyscypliny. W czasie pobytu w Lidzbarku zapadła decyzja o przydziale 49 PP do garnizonu
Chełmno.
Fakty te zaczerpnąłem z książki L. PYTKO '' Z dziejów 49 PP 1945 - 1947 " Wyd. MON W-wa 1975.
Autor zamieszcza również wspomnienia oficerów z okresu formowania, więc informacje wydają się wiarygodne.
Przedstawiam również skład 14 DP podany w w/w opracowaniu (okres formowania):
* sztab 14 DP Bydgoszcz
* 45 PP Bydgoszcz
* 47 PP Fordon
* 49 PP Komorowo
* 36 PAL
* 17sdapp
* 41sbs
* 41sbł
* 14sam. kompania wywiadowczą
* 17skoch
* 22skompanię podwozu
* ?sbsanit.
* 28 sam. ambulans weterynaryjny
* 7 sam.kompania karabinów przeciwlotniczych
* pl dowództwa artylerii Dywizji
* wojskową stacja pocztowa nr 3244
* kasa polowa Banku Państwowego nr 2128
wszystkie w Bydgoszczy
Jest to fragment rozkazu organizacyjnego sztabu 14 DP nr 1 -(brak daty wydania) przytoczony z oryginalnym nazewnictwem, znajdujący się w CAW w aktach 49 PP.
Autor podaje także cyt. " 49 PP formował się w ramach 14 DP, która podlegała DOW II Morskiemu,
a od 27.09 przeszła w skład DOW III Poznań "
Tomek
Pozdrawiam Tomek
DP LWP 1943-1963
#10Witam !
Tomek i Grzegorz.
No i mamy do rozwiązania dylemat.
Czy w Koronowie był formowany 49.pp (wersja Tomka) czy też 36.pal (według Grzegorza) ?
Niestety na to pytanie nie potrafię jednoznacznie odpowiedzieć.
Chociaż bardziej przychylam się do wersji Tomka podbudowanej informacjami zaczerpniętymi z książki
L. Pytki ''Z dziejów 49. Pułku Piechoty 1945 - 1947" (której treści osobiście nie znam).
Na pewno po powrocie z Mazur - 49. Pułk Piechoty został dyslokowany w Chełmnie w koszarach
przy ul. Armii Czerwonej (obecnie ul. 3 - Maja), które przed nim zajmował (to tylko zbieg okoliczności) - 6. Zapasowy Pułk Piechoty, o którym już wspominaliśmy przy 18. DP.
Interesujący jest ten rozkaz Sztabu 14. DP Nr 1. Zauważyłem jednak pewne luki i niezgodności.
Ja mam zapisane (skład 14. DP w chwili formowania):
# Dowództwo 14. Dywizji Piechoty - Bydgoszcz
(etat 04/550 - 153 ludzi, 6 koni)
* 45. Pułk Piechoty - Bydgoszcz
(etat 04/551 - 2464 ludzi, 336 koni)
* 47. Pułk Piechoty - Fordon
(etat 04/551 - 2464 ludzi, 336 koni)
* 49. Pułk Piechoty - Koronowo
(etat 04/551 - 2464 ludzi, 336 koni)
* 36. Pułk Artylerii Lekkiej - Bydgoszcz
(etat 04/552 - 912 ludzi, 495 koni)
* 17. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej SU-76 - Bydgoszcz
(etat 04/569 - 260 ludzi)
* Pluton Dowództwa Artylerii 14. DP - Bydgoszcz
(etat 04/563 - 37 wojskowych)
* Samodzielna Szkolna Kompania Strzelecka - Bydgoszcz
(etat 04/553 - 99 ludzi, 3 konie)
* 41. Samodzielny Batalion Saperów - Bydgoszcz
(etat 04/556 - 166 ludzi, 14 koni)
* 21. Samodzielny Batalion Łączności - Bydgoszcz
(etat 04/548 - 146 ludzi, 30 koni)
* 7. Samodzielna Kompania Karabinów Maszynowych Przeciwlotniczych -Bydgoszcz
(etat 04/578 - 97 wojskowych)
* 17. Samodzielna Kompania Obrony Przeciwgazowej - Bydgoszcz
(etat 04/558 - 34 ludzi, 2 konie)
* 22. Samodzielna Samochodowa Kompania Podwozu - Bydgoszcz
(etat 04/559 - 70 ludzi, bez koni)
* 14. Samodzielna Kompania Wywiadowcza - Bydgoszcz
(etat 04/555 - 79 ludzi)
* 17. Samodzielny Batalion Sanitarny - Bydgoszcz
(etat 04/561 - 92 ludzi, bez koni)
* 28. Samodzielny Ambulans Weterynaryjny - Bydgoszcz
(etat 04/562 - 9 ludzi, 2 konie)
* 30. Piekarnia Polowa - Bydgoszcz
(etat 04/560 - 54 ludzi, 22 konie)
* Wojskowa Stacja Pocztowa Nr 3244 - Bydgoszcz
(etat 04/96B - 9 żołnierzy)
* Kasa Polskiego Banku Państwowego Nr 2128 - Bydgoszcz
(etat 04/16 - 37 wojskowych)
Przy czym m.f. 49.pp - skorygowane (wcześniej miałem wpisane Chełmno).
W porównaniu z prezentowanym powyżej wykazem - w rozkazie Sztabu 14. DP Nr 1:
1. Brakuje 30. Piekarni Polowej
2. Inny jest numer batalionu łączności (21.błącz czy 41.błącz ?).
Być może to ja coś źle zapisałem. Tomek czy możesz jeszcze raz sprawdzić numer tego batalionu z
rozkazu Sztabu 14. DP Nr 1 ?. Chociaż szczerze powiedziawszy nigdy o 41.błącz w DP z tego okresu czasu - nie słyszałem.
3. 17.skochem czy 17.skopgaz ?
Formowanie 14. DP zakończono w dniu 08.06.1945r.
Po „przygodzie” z Mazurami (fajnie mieli - było to upalne lato, no i woda blisko dla ochłody po żniwach) - 14. DP przeformowano na nowe pokojowe etaty na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 0289/Org z dnia 15. 10. 1945r. (nie wymaga chyba komentarza) zaś w terminie do dnia 30. 03. 1946r. przeformowano 14. Dywizję Piechoty na nowe etaty dywizji Typu C na podstawie Rozkazu MON Nr 046/Org z dnia 27.02.1946r. (też pozostawiam bez szczegółów - temat znany).
W połowie 1946r. przedyslokowano - 14. Dywizję Piechoty z woj. pomorskiego na południowe
Podlasie. Dyslokacja po przedyslokowaniu 14. DP:
Dowództwo 14. Dywizji Piechoty - JW 2483 Siedlce, ul. Piłsudskiego 67
* 45. Pułk Piechoty - JW 3576 Siedlce, ul. Kilińskiego
* 47. Pułk Piechoty - JW 2513 Biała Podlaska, ul. Warszawska
* 49. Pułk Piechoty - JW 3584 Włodawa, ul. Wojska Polskiego
* 36. Pułk Artylerii Lekkiej - JW 2524 Siedlce, ul. Roskosz - Dreszera
* 17. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej - JW 2659 Siedlce, ul. Roskosz - Dreszera
* 41. Batalion Saperów - JW 3587 Puławy, ul. Zwycięstwa
* 35. Kompania Łączności (bn) Siedlce, ul. Kilińskiego
No to tyle na dzisiaj.
Pozdrawiam.
K. P.
