No właśnie - w specjalnym numerze magazynu "Special Ops", poświęconym właśnie jednostkom specjalnym WP do 1990 roku:
https://www.special-ops.pl/artykul/z-os ... pecial-ops
jest informacja, że wszystkie 3 kompanie specjalne Okręgów Wojskowych w czasie "W" miały działać w dalszym ciągu jako kompanie.
Tymczasem w materiałach dostępnych na forum o LWP w UW (zasób do pobrania) - o strukturach mobilizowanych na wypadek wojny, jest informacja, że kompanie specjalne Pomorskiego i Śląskiego OW miały być rozwijane do wielkości batalionów specjalnych (kompania w Warszawskim OW, i tak mocno skadrowana, miała pozostać tylko kompanią).

Kto ma rację? - bliżej nieznany autor w "Special Ops" (najwyraźniej piszący pod pseudonimem "J. West") czy autor materiału na Forum?

Skądinąd forumowe info o rozwijaniu kompanii w bataliony współgra z dostępnymi informacjami o analogicznych jednostkach specjalnych CSRS i NRD:
- w NVA czasu "P" były 2 okręgowe kompanie, rozwijane do wielkości batalionów;
- w CSLA w 22. pułku/brygadzie pow-des, gdzie dawne kompanie armijne zgrupowano w 3. batalionie, tenże batalion był rozdzielany i wystawiał dwa bataliony dla dwóch armii wystawianych w Zachodnim OW (1. i 4.).

Węgrzy mieli jeden batalion specjalny/pow-des, Bułgarzy oprócz samodzielnej brygady mieli wystawiać też po 1 batalionie dla każdej ze swoich 3 armii.

Dla odmiany w AR każda armia miała tylko po kompanii, ale za to w ZGW i okręgach wojskowych były brygady (częściowo skadrowane, ale nie wszystkie).

Dlatego moje pytanie: jak to było z tymi kspec Pomorskiego i Śląskiego OW na czas "W"?

Wszystko zależy o jakim okresie mówimy.
56.kspec i 62.kspec do roku 1974 faktycznie na czas "W" w planach mobilizacyjnych PM-63 i PM-72 miały pozostawać na swoim etacie wojenno-pokojowym i pozostawały kompaniami.

Natomiast w 1974 roku zarządzeniem Szefa SG nr 027/Org z dnia 12.03.1974 r. w terminie do 31.08.1974 r. kompanie przeformowano na nowe etaty pokojowe oraz wprowadzono nowe etaty wojenne batalionów specjalnych.

A więc w planach mobilizacyjnych PM-72 oraz PM-83 od roku 1974 (przynajmniej od 1.09) na czas "W" były dwa bataliony specjalne.

56.kspec na czas wojenny przeformowywała się w 2.Batalion Specjalny
62.kspec na czas wojenny przeformowywała się w 3.Batalion Specjalny

Natomiast 48.kspec pozostawała cały czas na etacie kompanii.

Także autor tego artykułu pewnie coś gdzieś przeczytał, coś gdzieś usłyszał, ale najwyraźniej nie pracował na dokumentach źródłowych i nie widział nigdy planu mobilizacyjnego.

Ja plany widziałem oraz dokumenty źródłowe również 😉

Najlepiej skontaktować się z redakcją i niech sprostują te bzdury, bo znowu nieprawdziwe informacje pójdą w Świat.

Ja się dziwię autorowi tego artykułu że chlapnął takiego babola, bo o batalionach specjalnych nawet pisał Pan Jarosław Rybak w książkach o 62 Kompanii Specjalnej, tam także wspominał że na czas wojenny kompania była przewidziana do rozwinięcia się w batalion specjalny.

Ja generalnie swego jestem pewny bo mam na to jako dowody dokumenty źródłowe z CAW 😀

To jestem ciekaw czy też o 19.br i 1.bszt nie ma tam przekłamań ? 😀

No to jedziemy 😀

Zaczniemy od legendy, czyli od JW 4101.

JW 4101 została sformowana w Krakowie (ul. Modrzewiowa 26) jako 26 Batalion Rozpoznawczy na podstawie Zarządzenia Szefa SG nr 087/Org z dnia 13.09.1961 r. w terminie do 31.10.1961 r. wg etatu nr 2/252 o stanie osobowym 213 wojskowych i 2 prac.cywilnych. Jednostkę sformowano w składzie 6 DPD.

W planach mobilizacyjnych PM-58 oraz PM-63 aż do czerwca 1964 r. jednostka na czas "W" miała być wg etatu pokojowego.

Ale miała ona od nowa formować NOWĄ jednostkę 67.Samodzielny Batalion Dywersyjno-Rozpoznawczy wg etatu wojennego 05/130. Jednostka ta miała być jednostką Dowódcy Frontu. W 1963 tę jednostkę czasu "W" przeformowano na 67.Batalion Rozpoznania Specjalnego Frontu wg etatu wojennego 05/195.

Kluczowym momentem dla jednostki był rok 1964, na mocy Zarządzenia Szefa SG nr 03/Org z dnia 3.01.1964 r. w terminie do dnia 15.03.1964 r. batalion podporządkowano Szefowi Inspektoratu Szkolenia oraz zadecydowano o przeniesieniu jej do m. Dziwnów. Sam proces dyslokacji dodatkowo określono w zarządzeniu Szefa SG nr 013/Oper z dnia 25.02.1964 r. gdzie wydłużono termin zmiany dyslokacji do 15.09.1964 r. Jednostkę również przeformowano na etat nr 2/285 o stanie osobowym 300 wojskowych i 4 prac.cywilnych.

Równolegle z tymi zmianami podporządkowania i dyslokacji, zmieniono charakter jednostki na czas "W", w marcu 1964 r. na podstawie wykazu zmian nr 00185/X z dnia 20.03.1964 r. wpisano do planu mobilizacyjnego "PM-63" że batalion miał na czas wojenny przeformować się na etat wojenny 05/195 oraz zmienić nazwę na 26.Batalion Rozpoznania Specjalnego Frontu, jednostka na czas "W" miała być podporządkowana Dowódcy Frontu.

Batalionowi narzucono również zadania formowania NOWYCH jednostek:
- 11.Samodzielnej Kompanii Dywersyjno-Rozpoznawczej na rzecz 2 Armii
- 73.Samodzielnej Kompanii Dywersyjno-Rozpoznawczej na rzecz 1 Armii
- 103.Samodzielnej Kompanii Dywersyjno-Rozpoznawczej na rzecz 4 Armii

Jednostki te zmieniły nazwy na 11.Kompania Rozpoznawcza, 73.Kompania Rozpoznawcza i 103.Kompania Rozpoznawcza w 1965 roku by ostatecznie skreślono je z planu mobilizacyjnego w latach 1968-1969.

Następnym ważnym z punktu widzenia historii tej jednostki wydarzeniem, był Rozkaz MON nr 014/MON z 8.05.1964 r. w którym w ramach kultywowania tradycji zmieniono nazwę jednostki na 1.Batalion Szturmowy.

W kolejnych latach poza kontynuacją szkolenia bez większych zmian, aż do Zarządzenia SG nr 0164/Org z dnia 21.12.1968 r.,kiedy to jednostkę przeformowano na etat nr 30/111 o stanie osobowym 346 wojskowych i 6 prac.cywilnych. Był to etat wojenno-pokojowy, w związku z czym niedługo potem zaktualizowano plan mobilizacyjny PM-63 wpisując ten nowy etat, jednocześnie od teraz na czas "W" batalion miał pozostawać wg swojej pokojowej nazwy.

Zarządzeniem Szefa SG nr Pf83/Org z dnia 30.12.1971 r. jednostkę podporządkowano Dowódcy Pomorskiego OW.

Musiało być to przygotowanie do zmiany podporządkowania jednostki na czas "W", gdyż w nowym planie mobilizacyjnym PM-72 jednostkę zapisano już jako jednostkę 1 Armii.

Kolejny ważny moment, to Zarządzenie Szefa SG nr 035/Oper z dnia 16.12.1985 r. kiedy to batalion przebazowano do m. Lubliniec, wiązało się to ze zmianą OW na ŚOW. Wtedy już też prawdopodobnie jednostka ponownie była przeznaczona dla Dowództwa Frontu.

Początek lat 90-tych to Zarządzenie Szefa SG nr 037/Org z dnia 10.04.1990 r. w którym batalion przeformowano na etat nr 30/351. Jednostka jest w tym czasie już wymieniona w składzie Wojsk Frontu planu mobilizacyjnego PM-83.

Później jak wiadomo od 1994 roku był to 1.Pułk Specjalny Komandosów, a obecnie jest to Jednostka Wojskowa Komandosów.

A teraz kilka słów na temat 19.sbr

PS. Tak naprawdę TA jednostka NIGDY nie nosiła nazwy 19.Batalion Rozpoznawczy, w okresie istnienia jako br miała człon "Samodzielny" w nazwie.

Ta jednostka była w zasadzie prekursorem działań specjalnych.

Na podstawie Zarządzenia Szefa SG nr 0185/Org z dnia 16.07.1951 r. sformowano przy 7.Batalionie Rozpoznawczym nową jednostkę - 6.Samodzielny Pluton Rozpoznawczy wg etatu nr 5/98 o stanie osobowym 37 wojskowych. Początkowo miejsce formowania określono na Opole, ale już Zarządzeniem Szefa SG nr 0152/Oper z dnia 21.12.1951 r. zmieniono miejsce dyslokacji plutonu na Wrocław. Początkowo w planie mobilizacyjnym PM-1 jednostkę zapisano by pozostawała na etacie czasu "P" na czas "W".

Nieco się zmieniło wraz z wprowadzeniem planu mobilizacyjnego PM-53, wtedy to zapisano by 6.Samodzielny Pluton Rozpoznawczy na czas "W" przeformowywał się w 6.Samodzielną Kompanię Rozpoznawczo-Dywersyjną wg etatu wojennego 05/78.

I faktycznie niedługo, bo już Zarządzeniem Szefa SG nr 0154/Org z dnia 2.04.1953 r. pluton przeformowano na 10.Samodzielną Kompanię Rozpoznawczą, która otrzymała numer JW 5485 i etat nr 5/116 o stanie osobowym 118 wojskowych, jednocześnie nazwę jednostki w planie mobilizacyjnym zmieniono na 10.Samodzielna Kompania Rozpoznawczo-Dywersyjna. Jednostka była podporządkowana Dowódcy ŚOW.

W 1953 roku dokonano również zmiany dyslokacji jednostki, kompanię na podstawie Zarządzenia Szefa SG nr 055/Oper z dnia 9.05.1953 r. przeniesiono do m. Oleśnica.

W końcu Zarządzeniem Szefa SG nr 0215/Org z dnia 18.09.1954 r. kompanię przeformowano na 19.Samodzielny Batalion Rozpoznawczy wg etatu nr 5/119 o stanie osobowym 190 wojskowych i 5 prac.cywilnych, był to etat wojenno-pokojowy i wg tego etatu od tego momentu jednostka miała pozostawać na czas "W". Co ciekawe w planie mobilizacyjnym nie zauważyłem by jednostka miała zmienić nazwę, więc na chwilę obecną zakładam że na czas "W" w planach PM-53 oraz ZPM-53 jednostka miała pozostawać przy nazwie 19.Samodzielny Batalion Rozpoznawczy.

Rok później Zarządzeniem Szefa SG nr 0050/Oper z dnia 26.04.1955 r. kolejny raz przeniesiono jednostkę, tym razem do Wrocławia na ul. Obornicką. Również tego samego roku Zarządzeniem Szefa SG nr 0220/Org z dnia 13.10.1955 r. batalion podporządkowano Szefowi Głównego Zarządu Wyszkolenia Bojowego.

Z dniem 1 stycznia 1958 roku jednostka zmieniła numer JW, na mocy Zarządzenia Szefa SG nr 0209/Org z dnia 20.12.1957 r. batalion otrzymał numer JW 1328.

Tego samego roku kolejna duża zmiana, Rozkazem MON nr 0010/Org z dnia 2.10.1958 r. batalion przeformowano na etat nr 5/231 o stanie osobowym 104 wojskowych i 3 prac.cywilnych, jednocześnie podporządkowano jednostkę Szefowi Zarządu II Sztabu Generalnego, co świadczyło o jej specjalnym charakterze.

Krótko po tym przeformowanie w życie wszedł nowy plan mobilizacyjny PM-58, batalion wg założeń planu miał się przeformować na etat wojenny 05/130 i miał zmienić nazwę na 19.Samodzielny Batalion Dywersyjno-Rozpoznawczy. Jednocześnie batalion miał od nowa formować NOWE jednostki 11.Samodzielną Kompanię Dywersyjno-Rozpoznawczą, która na czas wojenny była podporządkowana Dowódcy 2 Armii oraz 103.Samodzielną Kompanię Dywersyjno-Rozpoznawczą, która na czas wojenny była podporządkowana Dowódcy 4 Armii. Później w 1959 roku zadanie mobilizowania tych kompanii przekazano Dowódcy 6.DPD, a w roku 1964 Dowódcy 26.br/1.bsz, a w 1965 roku kompanii zmieniono nazwę na 11.Kompania Rozpoznawcza oraz 103.Kompania Rozpoznawcza, w końcu 1968 i 1969 roku jednostki te wykreślono z planu.

W kolejnym roku, na mocy Zarządzenia Szefa SG nr 094/Org. z dnia 31.08.1959 r. batalion podporządkowano Dowódcy 6.DPD oraz przeniesiono go do m. Bielsko. Pod koniec 1959 roku również anulowano etat wojenny jednostki i na czas "W" miał on pozostać na etacie pokojowym.

Było to niejako przygotowanie do zmian jakie czekały na jednostkę.

Zarządzeniem Szefa SG nr 087/Org z dnia 13.09.1961 r. batalion przeformowano na etat nr 2/253 o stanie osobowym 422 wojskowych i 4 prac.cywilnych oraz zmieniono jego nazwę na 19.Batalion Powietrzno-Desantowy. Jednostka na czas "W" miała pozostać na etacie pokojowym.

W 1964 roku Zarządzeniem Szefa SG nr 03/Org z dnia 3.01.1964 r. batalion przeformowano na etat nr 2/272 o stanie osobowym 512 wojskowych i 4 prac.cywilnych. Był to etat wojenno-pokojowy i wg planu batalion miał przejść na stan wojenny etatu.

W 1967 Rozkazem MON nr 025/MON z dnia 30.09.1967 r. zmieniono nazwę jednostki na 18.Kołobrzeski Batalion Powietrzno-Desantowy.

Tego samego roku Zarządzeniem Szefa SG nr 0158/Org z dnia 26.10.1967 r. batalion przeformowano na etat wojenno-pokojowy nr 2/292 o stanie osobowym 579 wojskowych i 5 prac.cywilnych.

1 stycznia 1969 r. wraz ze zmianą numeracji etatów na system ILORAZ-W, numer etatu zmienił się na 30/015.

Zmian etatowym dokonano następnie Zarządzeniem Szefa SG nr 047/Org z dnia 24.07.1976 r., którym przeformowano batalion na etat wojenno-pokojowy nr 30/191 o stanie osobowym 564 wojskowych i 6 prac.cywilnych. Następnie zarządzeniem Szefa SG nr 031/Org z dnia 9.05.1985 r. batalion przeszedł na etat wojenno-pokojowy nr 30/254 o stanie osobowym 547 wojskowych.

Stan taki utrzymywał się do lat 90-tych. W międzyczasie Rozkazem MON nr Pf144/Org z dnia 28.12.1989 r. batalion zmienił nazwę na 18.Kołobrzeski Batalion Desantowo-Szturmowy.

Obecnie jednostka to 18.Batalion Powietrznodesantowy 6.BPD.

A na deser takie graficzne zestawienie jednostek specjalnych do roku 1974. W zasadzie do połowy lat 90-tych nic za wiele się tam nie zmieniło.

Mam nadzieję że ten zestaw będzie czytelny, jednostki formowane przez jednostki P są pod nimi na czerwono, chyba że jest inaczej podane. Nazwy wojenne na czerwono, jeśli jednostka pozostaje na etacie "P" lub "W-P" to wpisane jest Poz P.

Jeśli jednostka pojawia się to znaczy że w danych roku została sformowana od podstaw (z wyjątkiem jednostek W które zmieniły oddział je mobilizujący).

Dodałem też wyjaśnienia do akronimów. Gdyby było coś niejasne, proszę pytać.

Z braku miejsca, nie wnikałem w zmiany podległości i dyslokacji 😀 W tekście o tych ważniejszych jednostkach w zasadzie to wyjaśniłem.