Ponieważ, przy okazji przeglądania poruszanych na forum tematów często padają pytania dotyczące jednostek specjalnych, pozwolę sobie zabrać głos w tej sprawie.
1. Na podstawie zarządzenia MON nr 0185/org. z dnia 16.07.1951 r. dowódca OW II (Pomorski) rozpoczął formowanie 5 samodzielnego plutonu rozpoznawczego przy 6 batalionie rozpoznawczym w Sztumie (16 DZ). Na mocy tego samego rozkazu dowódca OW IV (Śląski) rozpoczął formowanie 6 samodzielnego plutonu rozpoznawczego przy 7 batalionie rozpoznawczym w Opolu (10 DZ). Formowanie miało zakończyć się do 15.12.1951 r. Pododdziały zostały podporządkowane szefom wydziałów rozpoznawczych okręgów. Plutony liczyły po 37 żołnierzy.

2. W 1953 r. na podstawie zarządzenia MON nr 0154/org. z dnia 02.04.1953 r. na bazie 5 samodzielnego plutonu rozpoznawczego sformowano 9 samodzielną kompanię rozpoznawczą oraz na bazie 6 samodzielnego plutonu rozpoznawczego sformowano 10 samodzielną kompanię rozpoznawczą.

3. Na podstawie rozkazu szefa Szt. Gen. Nr 0215/org. z dnia 18.09.1954 r. dowódca ŚOW miał sformować na bazie 10 samodzielnej kompanii rozpoznawczej 19 samodzielny batalion rozpoznawczy. Dowódca POW miał w terminie do 1.12.1954 r. przekazać do ŚOW 9 samodzielną kompanię rozpoznawczą, która po przekazaniu została rozformowana. Żołnierze z 9 kompani stanowili uzupełnienie kadrowe dla 19 sbrozp. Na miejsce formowania i stacjonowania jednostki wyznaczono garnizon Oleśnica. Batalion liczył 190 żołnierzy, w tym:
- 22 oficerów,
- 47 podoficerów (12 zawodowych),
- 121 szeregowych.
Batalion szkoleniowo i zaopatrzeniowo podlegał dowódcy ŚOW, a organizacyjnie był jednostką szczebla centralnego.

4. Zgodnie z zarządzeniem szefa Szt. Gen. Nr 094/org. z dnia 31.08.1959 r. i nr 0110/org. z dnia 29.09.1959 r. - od dnia 20.10.1959 r. 19 sbrozp. został podporządkowany szkoleniowo, dyscyplinarnie i zaopatrzeniowo dowódcy 6 PDPD. Do końca 1959 r. batalion przeniesiono do Bielska. Batalion nadal był jednostką szczebla centralnego, umieszczenie batalionu w strukturze 6 PDPD miało wprowadzić w błąd służby wywiadowcze oraz ułatwić szkolenie i zaopatrzenie.

5. W 1961 r. struktura oraz dane personalne kadry zostały umieszczone w informatorze o armiach Układu Warszawskiego wydawanym przez służby wywiadowcze NATO. W związku z dekonspiracją podległości i przeznaczenia batalion włączono w skład 6 PDPD jako 19 batalion powietrzno – desantowy. Jednocześnie w tym samym roku w strukturach 6 PDPD powstał 26 batalion dywersyjno – rozpoznawczy, który był jednostką centralnego podporządkowania. Szkoleniowo, zaopatrzeniowo i dyscyplinarnie podlegał dowódcy 6 PDPD. Batalion został zorganizowany w listopadzie 1961 r. w oparciu o 6 kompanię rozpoznawczą 6 PDPD.

6. Na podstawie zarządzenia szefa Szt. Gen. Nr 031 (?) z 31.09.1964 r. batalion został przeniesiony do Dziwnowa i podporządkowany Zarządowi II Sztabu Generalnego – Inspektoratowi Szkolenia, który w czasie „W” pełnił rolę dowództwa frontu. Po przeniesieniu do Dziwnowa 26 batalion dywersyjno – rozpoznawczy zmienił nazwę na 1 samodzielny batalion szturmowy. Batalion w 1986 r. przeniesiono do Lublińca.

7. We wrześniu 1967 r. przystąpiono do organizowania (w oparciu o 1 sbszt) trzech okręgowych kompanii dywersyjno – rozpoznawczych:
- dla WOW 48 kompanii specjalnej stacjonującej w Krakowie wraz z 48 kompanią rozpoznawczą 6 PDPD (działania dezinformujące),
- dla POW 56 kompanii specjalnej stacjonującej w Bydgoszczy, a następnie przeniesionej do Dziwnowa (działania dezinformujące),
- dla ŚOW 62 kompanii specjalnej stacjonującej w Bolesławcu.
Kompanie podlegały dowództwom okręgów wojskowych, z których na czas „W” wydzielały się dowództwa armii.
8. Od 1970 r. rozpoczęto tworzenie pododdziałów specjalnych działających w składzie dywizji zmechanizowanych i pancernych. Nowe kompanie specjalne funkcjonowały w strukturach batalionów rozpoznawczych dywizji. W skład kompani wchodzili:
- dowódca,
- instruktor spadochronowy,
- szef kompani,
- 5 x grup rozpoznania w składzie:
a) dowódca grupy (oficer),
b) zwiadowca – saper,
c) zwiadowca – tłumacz,
d) zwiadowca – kierowca,
e) zwiadowca,
- drużyna łączności w składzie:
a) dowódca (podoficer zawodowy),
b) 5 x zwiadowca – radiotelegrafista.
Żołnierze kompanii specjalnej przechodzili szkolenie specjalistyczne (skoki spadochronowe, narciarstwo, nurkowanie, wspinaczka górska, itp.). Kompania prowadzi działania dywersyjne i rozpoznawcze w pasie działania dywizji na głębokość 50 km. Po 1989 r. wszystkie kompanie specjalne zostały rozwiązane.
Końcem jednostek specjalnych w WP był rozkaz szefa Szt. Gen. Nr 079/org z dnia 8.10.1993 r. nakazujący rozformowanie wszystkich jednostek specjalnych i utworzenie kadrowego 1 pułku specjalnego w Lublińcu.

Materiały:
1. miesięcznik „Komandos” – niestety tylko niektóre numery,
2. H. M. Królikowski „6 Pomorska Dywizja Powietrzno-Desantowa” Wyd. „Ajaks” Pruszków 1997 r.
3. K. Czernikowski „16 Pomorska Dywizja Zmechanizowana” Drukarnia W&P Edward WASZKIEWICZ, Elżbieta PANTER s. c. Malbork 2001 r.

Panowie jeżeli macie dostęp do wszystkich numerów „Komandosa”, to możecie zrobić piękne opracowanie na ten temat. Ja niestety nie mam takiej możliwości. Oczekuje na podjęcie tego tematu w formie opracowania zamieszczonego w dziale Opinie.

Rozważamy szczegółowo lata 80-te ale mam kilka wątpliwości.
Lata 80-te to duże zakupy techniki dla WL (Osy, T-72, T-55AM, BWP-1, 2S1, Dany) ale co się działo w latach 70-tych.
- lata 80-te kryzys gospodarczy, 1 sekr. KC W. Jaruzelski;
- lata 70-te boom gospodarczy (do 1976 r.), minister ON W. Jaruzelski.

Czy ktoś wie jakich dokonywaliśmy wtedy zakupów.
Na pewno: Kuby, ZSU-23-4, BWP-1, 2S1 ale co robił np. Bumar.
Czy może tylko rozwój ilościowy?

Witam!
Podaję liczebność, wyposażenie i uzbrojenie DPanc. wg materiałów szkoleniowych WP (prawdopodobnie z 2. połowy lat 60-tych)

Stan osobowy - 8740
Czołgi T-54A - 303
Czołgi PT-76 - 47
Transportery opancerzone - 215
Wyrzutnie rakiet taktycznych - 3
Wyrzutnie BM-14 - 12
Haubice 122 mm - 30
Moździerze 120 mm - 9
Moździerze 82 mm - 18
Armaty ppanc. 85 mm - 3
Wyrzutnie ppk - 10
Granatniki ppanc. - 6
Armaty plot. 57 mm - 24
PKM-2 - 4
Samochody - 1207

Proszę o informację, kiedy faktycznie wprowadzono ten etat w dywizji pancernej i jak dlugo on obowiązywał?

Pozdrowienia
A. S.

Mam wątpliwości co do ww. etatu ponieważ:
1) etat pczś z T-55 w latach 80-tych to 81 czołgów, wcześniej 66 lub 65 (kczś po 13 czołgów);
2) Etaty w WP rosły a DPanc w latach 70-tych to 283 czołgi, dopiero z T-72 miała mieć 322;
3) 303 czołgio to mogło być tak:
3xpczś po 81 ale co z 60 ? Może 40 w pz i 20 w kompaniach rozpoznawczych ?
A może 30 w pz i 30 w szkolnym bcz ?
4) Liczba transporterów sugeruje, że policzono także BRDM / FUG i BRDM-2;
5) Mało jest hb 122 mm, w latacxh 70-tych było 60 hb 122 mm w DPanc.

Moim zdaniem to przedział 1965 - 1974.