#19
Gość
Witam !
Poniżej przedstawiam zestawienie das/dappanc do jesieni 1945r.
Szperając w dokumentach doszedłem do wniosku, że nazwy dywizjon artylerii przeciwpzncernej (nazwa etatowa) i dywizjon artylerii samochodowej (organizacyjna) - były stosowane zamiennie.
To słowo "samochodowej" - oznaczało, że armaty przeciwpancerne 76 mm Zis-3, w które wyposażone były dappanc - ciągnione (holowane) były przez samochody, w odróżnieniu od dywizjonów artylerii samobieżnej wyposażonych w samobieżne działa SU-76 i SU-57.
Sporo zamieszania wprowadzało w tym temacie stosowanie w oficjalnych rozkazach skrótów.
I tak skrót Dyw. Art. Sam. - można było odczytać zarówno jako Samobieżnej jak i Samochodowej.
W części 1 artykułu J. Kajetanowicza zamieszczonego w "Militariach" pt. "Polskie Wojska Pancerne i Zmechanizowane w latach 1945 - 1965" - na str. 10 autor pisze, że we wrześniu i październiku 1945r. rozformowano wszystki dywizjiony artylerii pancernej (samobieżnej) wchodzące w skład DP m. in. 4. sdas 4. DP. Z moich ustaleń wynika, że dywizjon ten nie mógł być tym rozkazem rozformowany ponieważ wcześniej (w czerwcu 1945r.) został przekazany tworzącym się wojskom KBW.
S. Komornicki podaje, że w pierwszym składzie 11. DP był - 8. sdas, a w składzie 12. DP - 9. sdas. Było jednak odwrotnie tzn. miano formować 8. sdas w składzie 12. DP, a 9. sdas w składzie 11. DP.
Za wszelkie uwagi i uzupełnienia prezentowanego materiału będę bardzo wdzięczny.
# Wykaz Dywizjonów Artylerii Samobieżnej / Przeciwpancernych w 1945r.
* 1. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej SU 76 1. DP
Sformowany w dniu 14. 05. 1943r. w Sielcach n. Oką w składzie 1. DP według etatu 04/504 jako:
- 1. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej (wyposażony w armaty przeciwpancerne 45 mm).
Rozkazem Dowódcy Armii Polskiej w ZSRR Nr 006/Org z dnia 07.05.1944r. przeformowany
na etat Nr 04/568 - 1. Samodzielnego Dywizjonu Artylerii Samobieżnej SU 76.
W dniu 05.06.1944r. - dywizjon otrzymał etatowy sprzęt (13 samobieżnych dział SU 76)
* 2. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej SU 76 2. DP
Sformowany w dniu 14.05.1943r. w Sielcach n. Oką, według etatu 04/504 jako:
- 2. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej (wyposażony w armaty przeciwpancerne 45 mm).
Rozkazem Dowódcy 1. Korpusu PSZ w ZSRR Nr 142 z dnia 14. 09. 1943r. włączony w skład 2. DP.
Rozkazem Dowódcy Armii Polskiej w ZSRR Nr 006/Org z dnia 07.05.1944r. przeformowany
na etat Nr 04/568 - 2. Samodzielnego Dywizjonu Artylerii Samobieżnej SU 76.
W dniu 05.06.1944r. - dywizjon otrzymał etatowy sprzęt (13 samobieżnych dział SU 76)
* 3. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej SU 76 3. DP
Sformowany w dniu 14.05.1943r. w Sielcach n. Oką, według etatu 04/504 jako:
- 3. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej (wyposażony w armaty przeciwpancerne 45 mm).
Rozkazem Dowódcy Armii Polskiej w ZSRR Nr 006/Org z dnia 07.05.1944r. przeformowany
na etat Nr 04/568 - 3. Samodzielnego Dywizjonu Artylerii Samobieżnej SU 76 i zostaje włączony
w skład 3. DP.
W dniu 05.06.1944r. - dywizjon otrzymał etatowy sprzęt (13 samobieżnych dział SU 76)
* 4. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej SU 76 4. DP
Sformowany według etatu 04/504 jako:
- 4. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej (wyposażony w armaty przeciwpancerne 45 mm).
Rozkazem Dowódcy Armii Polskiej w ZSRR Nr 006/Org z dnia 07.05.1944r. przeformowany
na etat Nr 04/568 - 4. Samodzielnego Dywizjonu Artylerii Samobieżnej SU 76 i zostaje włączony
w skład 4. DP.
W dniu 21.06.1944r. - dywizjon otrzymał etatowy sprzęt (13 samobieżnych dział SU 76).
Przysięgę wojskową żołnierze dywizjonu złożyli w dniu 10.09.1944r. w Lublinie.
W czerwcu 1945r. dywizjon wraz z całą 4. DP przekazano wojskom KBW. Działa samobieżne
SU 76 służyły w KBW do połowy lat pięćdziesiątych.
* 5. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 1. Warszawskiej Dywizji Kawalerii
Sformowany w Mścicach w Koszailińskiem na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP
Nr 0246/Org z dnia 13. 09. 1945r. - w składzie 1. Warszawskiej Dywizji Kawalerii
* 5. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej SU 76 6. DP
Rozkazem Dowódcy Armii Polskiej w ZSRR Nr 0130/Org z dnia 05. 07. 1944r. w składzie 6. DP
sformowano:
- 5. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej (etat Nr 04/568).
Przysięgę wojskową żołnierze dywizjonu złożyli w dniu 18.10.1944r. w Przemyślu.
Dywizjon wyposażono w zdobyczne działa samobieżne.
* 6. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej SU 76 5. DP
Rozkazem Dowódcy Armii Polskiej w ZSRR Nr 0130/Org z dnia 05. 07. 1944r. w składzie 5. DP
sformowano:
- 6. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej SU 76 (etat Nr 04/568).
Przysięgę wojskową żołnierze dywizjonu złożyli w dniu 22.10.1944r. w Trzebieszowie.
W dniu 01.02.1945r. - w Rembertowie dywizjon otrzymał etatowy sprzęt - 13 samobieżnych
dział SU 76.
* 7. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej 1. Armii WP
Rozkazem Dowódcy Armii Polskiej w ZSRR Nr 074/Org z dnia 07.04.1944r. sformowano
w Chopniowie k. Łucka:
- 7. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samochodowej SU 57 (etat Nr 04/504 - bez kompanii rusznic
przeciwpancernych).
Do formowania wykorzystano wyłączoną z 1. Batalionu Rozpoznawczego - 4.kompanię dział
samobieżnych SU 57. Dywizjon podporządkowano bezpośrednio Dowódcy Armii Polskiej w ZSRR,
a od dnia 07. 06. 1944r. - Dowódcy 1. Armii WP.
Później dywizjon przyjął nazwę:
- 7. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej 1. Armii WP
Rozformowany na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 0246/Org z dnia 13.09.1945r.
* 8. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej SU 76 12. DP
Dywizjon rozpoczęto formować według etatu 04/568 na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy
WP nr 41 z dnia 06 października 1944r. w m. Zamość. Miał wchodzić w skład 12. DP.
Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP nr 0059/Org. z dnia 19 listopada 1944 r. - zaniechano
formowania 8. sdas wraz z całą 12. DP. Dział SU 76 - dywizjon nie otrzymał.
* 9. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej SU 76 11. DP
Dywizjon rozpoczęto formować według etatu 04/568 na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy
WP nr 41 z dnia 06 października 1944r. w m. Krasnystaw.
Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP nr 0059/Org. z dnia 19 listopada 1944 r. - zaniechano
formowania 9. sdas wraz z całą 11. DP. Dział SU 76 - dywizjon nie otrzymał.
* 10. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej SU 76 7. DP
Sformowany na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowództwa WP nr 8 z dnia 20.08.1944r. w rejonie
m. Lublin (etat 04/568). Rozkazem Dowódcy 7. DP Nr 2 z dnia 25. 08. 1944r. włączony w skład 7. DP
i przeniesiony w rejon Krasnegostawu.
W dniu 01.02.1945r. - w Rembertowie dywizjon otrzymał etatowy sprzęt - 13 samobieżnych
dział SU 76.
* 11. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej SU 76 8. DP
Sformowany na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowództwa WP nr 8 z dnia 20.08.1944r.
w rejonie m. Siedlce (etat 04/568). Formowanie rozpoczęto w dniu 28.08.1944r.
W dniu 01.02.1945r. - w Rembertowie dywizjon otrzymał etatowy sprzęt - 13 samobieżnych
dział SU 76.
Rozkazem Naczelnego Dowództwa WP nr 293 z dnia 28.07.1945r. otrzymał miano „Łużycki”.
* 12. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej SU 76 9. DP
Dywizjon rozpoczęto formować w rejonie m. Białystok, według etatu nr 04/568 na podstawie
Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP nr 16/Org z dnia 03. 09. 1944r. w składzie 9. DP.
W dniu 01.02.1945r. - w Rembertowie dywizjon otrzymał etatowy sprzęt - 13 samobieżnych
dział SU 76.
* 13. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej SU 76 10. DP
(etat wojenny Nr 04/568)
Dywizjon rozpoczęto formować według etatu nr 04/568 na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy
WP nr 41/Org z dnia 06 października 1944r. w m. Rzeszów. Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP
Nr 59 z dnia 15. 11. 1944r. wstrzymano formowanie 3. Armii WP. W związku z tym -10. Dywizję
Piechoty wraz z 13.sdas przekazano do dyspozycji Naczelnego Dowództwa.
Dywizjon nigdy nie otrzymał dział samobieżnych Su-76.
Do ponownej organizacji, ale już 13. Samodzielnego Dywizjonu Artylerii Przeciwpancernej 76 mm
(Samochodowej) przystąpiono dopiero w pierwszej dekadzie marca 1945r. (Rozkaz Dowódcy
2. Armii WP Nr 39 z dnia 27.02.1945r.?). Dywizjon ten formowano według etatu 04/569.
W dniu 1 kwietnia 1945 r. stan bojowy dywizjonu wynosił 123 żołnierzy, czyli prawie 50 proc. stanu
etatowego (24 oficerów., 85 podoficerów. i 144 kanonierów).
* 14. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 76 mm (Samochodowej) 11. DP
(armaty przeciwpancerne 76 mm Zis-3)
Sformowany według etatu 04/569 na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowództwa WP nr 58/Org.
z dnia 15 marca 1945r. w m. Łódź. Formowanie dywizjonu trwało do 24 kwietnia 1945r.
* 15. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 76 mm (Samochodowej) 12. DP
(armaty przeciwpancerne 76 mm Zis-3)
Sformowany według etatu 04/569 na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowództwa WP nr 58/Org.
z dnia 15 marca 1945r. w m. Poznań.
* 16. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 76 mm (Samochodowej) 13. DP
(armaty przeciwpancerne 76 mm Zis-3)
Sformowany według etatu 04/569 na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowództwa WP nr 58/Org.
z dnia 15 marca 1945r. na Górnym Śląsku.
* 17. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 76 mm 14. DP
(armaty przeciwpancerne 76 mm Zis-3)
Sformowany według etatu 04/569 na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowództwa WP nr 58/Org.
z dnia 15 marca 1945r. w m. Bydgoszcz.
* 18. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 76 mm (Samochodowej) 4. DP
(armaty przeciwpancerne 76 mm Zis-3)
Sformowany w składzie odtworzonej w sierpniu 1945r. - 4. DP.
* 19. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 76 mm (Samochodowej) 15. DP
(armaty przeciwpancerne 76 mm Zis-3)
Sformowany według etatu wojennego Nr 04/569 na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowództwa WP
Nr 0135/Org. z dnia 03 czerwca 1945r. w m. Olsztyn. Do sformowanie dywizjonu według tego etatu
jednak nie doszło.
* 20. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 76 mm (Samochodowej) 16. DP
(etat 2/4 - 158 żołnierzy - armaty przeciwpancerne 76 mm Zis-3)
Sformowany na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 0156/Org z dnia 29.06.1945r.
w m. Gdańsk.
* 21. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 76 mm (Samochodowej) 18. DP
(etat 2/4 - 158 żołnierzy - armaty przeciwpancerne 76 mm Zis-3)
Sformowany na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 0262/Org z dnia 25.09.1945r.
* 22. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 76 mm (Samochodowej) 17. DP
(etat 2/4 - 158 żołnierzy - armaty przeciwpancerne 76 mm Zis-3)
Sformowany na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 0156/Org z dnia 29.06.1945r.
w m. Kraków.
K. P.
