Cześć!

Kiedy 3 dni temu inicjowałem temat – miałem spore wątpliwości co do jego celowości, czy w ogóle kogoś on bardziej zainteresuje. Obecnie mam nadzieję, że potrafimy wspólnie uporać się z zagadnieniem, tak marginesowo traktowanym dotychczas w literaturze historycznej.
Jeżeli chodzi o genezę pułku radio – wg moich danych przedstawiała się ona następująco:
- na podstawie rozkazu NDWP nr 061/Org. z dnia 26 lutego 1947 r. – 1 pułk łączności przeformowano na szkolny pułk łączności.
- na podstawie rozkazu ministra ON nr 053/Org. z 20 marca 1948 r. – szkolny pułk łączności przeformowano na szkolny pułk radio.
- na podstawie rozkazu ministra ON nr 052/Org. z 6 czerwca 1950 r. – szkolny pułk radio został rozformowany.
Nawiasem - rozkaz z 20 marca 1948 r. – nie został wykorzystany w pracy dr hab. J. Kajetanowicza; stąd mogą rodzić się wątpliwości w zakresie transformacji.
Węzeł łączności OW-V został sformowany w oparciu o 5 baon łączności OW – na podstawie rozkazu ministra ON nr 0051/Org. z dnia 6 czerwca 1950 r.; mp. – Kraków, Wola Justowska.
Myślę, że możemy przestać się zajmować baonami obserwacyjno-meldunkowymi z momentem ich sformowania na bazie pododdziałów łączności, ponieważ jednostki te z kolei stanowiły bazę formowania w terminie późniejszym jednostek radiotechnicznych WL i OPL OK.

Pozdrawiam.
Ryszard

Cześć Ryszard !

Dziękuję za uzupełnienia dot. Szkolnego Pułku Radio i Węzła Łączności OW-V.
Z tego wynika, że na podstawie rozkazu ministra ON nr 053/Org. z 20 marca 1948 r. - na bazie Szkolnego Pułku Łączności sformowano zarówno - Szkolny Pułku Radio jak i Szkolny Pułk Telegraficzno - Telefoniczny.
Co do Węzła Łączności OW-V, to raczej sądziłem, że jego losy były podobne do Węzła Łączności OW-I, czyli sformowany w marcu 1950r., w czerwcu tego samego roku rozformowany i ponownie sformowany dopiero w kwietniu 1952r.
Ja mam zanotowane, że Zarządzeniem Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 0131/Org z dnia 18.04.1952r. - Dowódcy OW-I i OW-V w terminie do dnia 01.06.1952r.sformują:
* Węzeł Łączności OW-I
* Węzeł Łączności OW-V

Czyli wynikałoby, że gdzieś po drodze (1950- 1952) -Węzeł Łączności OW-V został rozformowany ?.

Dzięki informacjom p. Jerzego - wiele sie wyjaśniło. Rozkaz 0232 mógłby mieć następujące brzmienie
(to tylko moja próba odtworzeniowa):

# Rozkaz Naczelnego Dowódcy WP Nr 0232/Org z dnia 03.09.1945r.
Przeformować:
* 3. Pułk Łączności na nowy etat z jednoczesną zmianą nazwy na:
- 1. Pułk Łączności
(nowy etat Nr 14/7 z dnia 03.09.1945r.- 852 wojskowych i 14 kontraktowych)
* 1. Pułk Łączności na:
- Samodzielny Batalion Łączności OW Śląsk
(nowy etat Nr 14/11 z dnia 03.09.1945r. - 289 wojskowych stanu stałego i 66 wojskowych
stanu zmiennego)
* 4. Pułk Łączności na:
- Samodzielny Batalion Łączności OW Poznań
(nowy etat Nr 14/11 z dnia 03.09.1945r. - 289 wojskowych stanu stałego i 66 wojskowych
stanu zmiennego)
* 2. Samodzielny Batalion Łączności na:
- 4. Liniowo - Eksploatacyjny Batalion Łączności OW Śląsk
(nowy etat Nr 14/10 z dnia 03.09.1945r. - 277 wojskowych)
* 9. Samodzielny Batalion Łączności na:
- 2. Liniowo - Eksploatacyjny Batalion Łączności OW Łódź - Koluszki
(nowy etat Nr 14/10 z dnia 03.09.1945r.- 277 wojskowych)
* 10. Samodzielny Batalion Łączności na:
- 5. Liniowo - Eksploatacyjny Batalion Łączności OW Poznań
(nowy etat Nr 14/10 z dnia 03.09.1945r. - 277 wojskowych)
* 11. Samodzielny Batalion Łączności na:
- 3. Liniowo - Eksploatacyjny Batalion Łączności OW Łódź
(nowy etat Nr 14/10 z dnia 03.09.1945r. - 277 wojskowych)


Sformować:
* 1. Batalion Łączności Sztabu Generalnego
(formuje się na bazie 3. Samodzielnego Batalionu Łączności i 22. Batalionu Łączności MON)
(nowy etat Nr 14/9 z dnia 03.09.1945r. - 429 wojskowych i 20 kontraktowych)
* 11. Centralny Magazyn Łączności

Rozformować:
* 7. Samodzielny Batalion Łączności
* 8. Samodzielny Batalion Łączności w m. Warszawa
* 15. Samodzielny Batalion Łączności
* Batalion Łączności 1. KA
* 5. Samodzielną Kompanię Kablowo - Tyczkową
* 7. Samodzielną Kompanię Kablowo - Tyczkową
* 8. Samodzielną Kompanię Kablowo - Tyczkową
* 11. Samodzielną Kompanię Kablowo - Tyczkową
* 23. Samodzielną Kompanię Kablowo - Tyczkową
* 36. Samodzielną Kompanię Kablowo - Tyczkową
* 38. Samodzielną Kompanię Kablowo - Tyczkową
* 22. Samodzielną Kompanię Budowy Linii Telegraficznych
* 24. Samodzielną Kompanię Budowy Linii Telegraficznych
* 9. Samodzielną Kompanię Telegraficzno - Eksploatacyjną
* 30. Samodzielną Kompanię Telegraficzno - Eksploatacyjną
* 32. Samodzielną Kompanię Telegraficzno - Eksploatacyjną
* 6. Samodzielną Kompanię Telegraficzno - Budowlaną
*10. Samodzielną Kompanię Radiową


Na bazie rozformowanych jednostek sformować:
* Samodzielny Batalion Łączności OW Pomorze
(nowy etat Nr 14/11 z dnia 03.09.1945r. - 289 wojskowych stanu stałego i 66 wojskowych
stanu zmiennego)
Od listopada 1945r. w m. Koszalin
* Samodzielny Batalion Łączności OW Warszawa
(nowy etat Nr 14/11 z dnia 03.09.1945r. - 289 wojskowych stanu stałego i 66 wojskowych
stanu zmiennego)
* Samodzielny Batalion Łączności OW Kraków
(nowy etat Nr 14/11 z dnia 03.09.1945r. - 289 wojskowych stanu stałego i 66 wojskowych
stanu zmiennego)

* Samodzielną Kompanię Łączności OW Lublin
* Samodzielną Kompanię Łączności OW Łódź


Ten rozkaz to zlepek z różnych źródeł - więc na pewno są błędy.
Jeżeli podzieliłbyś się swoimi uwagami - byłbym wdzięczny.

Pozdrawiam.

K. P.

Cześć!!!

W cytowanej przez mnie już wielokrotnie na Forum, pracy Organizacja i działania bojowe Ludowego Wojska Polskiego w latach 1943 – 1945, Wybór materiałów źródłowych, tom I, Warszawa 1958, na str. 415 – 449 umieszczony został
„Wykaz ważniejszych jednostek i instytucji Wojska Polskiego powstałych w okresie 9 V 1943 – 9 V 1945”.

Użycie przymiotnika „ważniejszych” jest nieco mylące ponieważ wykaz rozpoczyna się od wymienienia sztabów ogólnowojskowych (Dowództw Frontu i amii), a kończy na prezentacji m. in. kas i oddziałów Banku Polowego, oddziałów lotniczych i portów lotniczych.

Nie jest to ważne, ale ważne jest to, że w powyższym wykazie wśród batalionów Wojsk Łączności umieszczono pięć pododdziałów tego szczebla sformowanych na podstawie rozkazu nr 58/org. ND WP z dnia 15 marca 1945 r. o formowaniu związków i jednostek wojskowych zgodnie z planem rozbudowy WP:
18 samodzielny batalion łączności 11 DP
19 samodzielny batalion łączności 12 DP
20 samodzielny batalion łączności 13 DP
21 samodzielny batalion łączności 14 DP
22 samodzielny batalion łączności MON

Chciałbym upewnić się, że bataliony 20 – 21 formowane były dla 13 i 14 DP ponieważ podawane są różne numery tych pododdziałów.

Dla DP formowanych po wojnie przewidziano:
27 samodzielny batalion łączności 15 DP
12 samodzielny batalion łączności 16 DP
? samodzielny batalion łączności 17 DP
45 samodzielna kompania łączności 18 DP

W wykazie nie umieszczono natomiast batalionów łączności przeznaczonych dla obsługi Dowództw 2, 3 i 4 KA, dla których podstawą formowania był rozkaz organizacyjny nr 0107/org. ND WP z dnia 27 kwietnia 1945 r. o sformowaniu dalszych związków i jednostek wojskowych zgodnie z planem rozwoju Wojska Polskiego będący aktem wykonawczym w stosunku do rozkazu nr 58/org. z dnia 15 marca 1945 r.:

7 samodzielny batalion łączności 2 KA → Lubelski DOW
8 samodzielny batalion łączności 3 KA → Warszawski DOW
15 samodzielny batalion łączności 2 KA → Łódzki DOW
umieszczono natomiast
1 samodzielny batalion łączności 1 KA

Dopiero później (kiedy?), po rezygnacji z tego szczebla taktycznego, bataliony podporządkowano Dowództwom OW.

Ponownie wracam do kwestii 298 (296) batalionu łączności specjalnej WCz.
W pracy Polski Czyn Zbrojny w II Wojnie Światowej, tom III Ludowe Wojsko Polskie 1943 -1945, Warszawa 1973, w tabeli 19 na str. 186 w składzie 1 armii WP wymieniony jest 298 bł spec.
Na stronie 201 umieszczono schemat organizacji Szefostwa Wojsk Łączności w oparciu o etat 02/401 dowództwa Frontu:

Kierownictwo Szefostwa Łączności
Oddział Łączności Radiowej
Oddział Łączności Telefonicznej i Telegraficznej
Oddział Zaopatrzenia i Remontu
Oddział Wyszkolenia Bojowego
Oddział Poczty Polowej
Wydział Finansów
Węzeł Łączności
szefowie Kierunku Łączności nr 1, 2 i 3

Na tej samej stronie znalazło się zdanie „Naczelne Dowództwo oraz 1 i 2 armie zostały wzmocnione batalionami łączności specjalnej (WCz, przydzielonymi z Armii Radzieckiej).”
Z treści wynika, że WP przydzielono nie dwa, a trzy pododdziały WCz.!
Fakt, czy kwestia interpretacji?

W artykule dr Jerzego POKSIŃSKIEGO, Pomorski Okręg Wojskowy 1945 – 1949, WPH 1983 nr 2/3, na str. 386 i 390, znalazłem dwie interesujące informacje, a mianowicie:

W okresie od 22 września do końca października 1945 r. Dowództwo POW sformowało m. in.
77 Skład Łączności (rozkaz nr 03/org. dowódcy POW z dnia 13 października 1945 r.)
oraz
„Pododdziały łączności WOP zostały sformowane w POW na początku listopada 1945 r. Już 1.11.1945 r. uznano za całkowicie sformowane 6 i 9 skł WOP. Powstały one w oparciu o 2 i 13 skł przybyłe do POW z Lubelskiego OW. 10.11.1945 r. Dowództwo POW uznało za sformowaną 10 skł WOP".
Czy to tylko pomyłka, czy też faktycznie 2 i 13 skł wyłączono ze składu 2 i 8 DP?

Skoro już wywołałem temat pododdziałów łączności WOP to zaprezentuję ich strukturę w oparciu o artykuł ppłk mgr Jana ŁAWSKIEGO i ppłk mgr Czesława ŻMUDY, Wojska Ochrony Pogranicza 1945 – 1946, WPH 1966 nr 4.

Rozkaz nr 0245/Org. ND WP z dnia 13 września 1945 r. o sformowaniu do 1 października 1945 r. Departamentu Wojsk Ochrony Pogranicza w strukturze I Wiceministerstwa ON (od 30 X 1945 r. – II Wiceministerstwa ON) oraz sformowaniu przez dowódców OW (z wyjątkiem dowódcy Łódzkiego OW) do 1 listopada 1945 r. Wydziałów WOP przy Dowództwach OW, 11 Oddziałów WOP, 53 Komend Odcinków, 249 Strażnic i 17 samodzielnych kompanii łączności (po jednej dla każdego wydziału WOP i oddziału WOP).

Samodzielne kompanie łączności o stanie etatowym 99 ludzi każda przeznaczone były do organizacji i utrzymania łączności pomiędzy Dowództwami OW a oddziałami granicznymi oraz między oddziałami granicznymi a komendami odcinków i strażnicami.

Tworzenie skł zbiegło się w czasie z rozformowaniem pododdziałów łączności Wojsk Lądowych.
Wszystkie kompanie liczyły łącznie 1683 żołnierzy łączności (17 x 99).
Do tej liczby należy dodać żołnierzy pełniących służbę w:
• Wydziale Łączności Departamentu WOP, któremu w okresie od IX 1945 – IX 1946, szefował płk Walter ZARUCKI;
• 6 Sekcjach Łączności Wydziałów WOP;
• 53 plutonach łączności Komend Odcinków WOP;
• 249 drużynach łączności Strażnic WOP.

W artykule nie podano stanów etatowych wymienionych komórek organizacyjnych i pododdziałów. Przyjmując, że Wydział Łączności Dep. WOP, Sekcje Łączności Wydziałów WOP i drużyny łączności strażnic liczyły co najmniej 5 żołnierzy, a plutony łącznosci Komend Odcinków WOP co najmniej 20 żołnierzy możemy przyjąć, że w Wojskach Ochrony Pogranicza było około 4 tys. etatów dla żołnierzy Wojsk Łączności.

Pozdrawiam Grzegorz

Cześć Grzegorz !

Dzięki za wiele nowych i cennych informacji dot. "korzeni" wojsk łączności.
Powoli, ale jednak systematycznie porządkujemy naszą wiedzę w tym temacie.
Ja rzadko sięgam w lata wojenne, ale z naszej dyskusji wynika, że aby dobrze poznać historię trzeba też
cofnać się do dokumentów z 1944r. czy pierwszej połowy 1945r.
Cieszę się, że masz wgląd do opracowania "Organizacja i działania bojowe Ludowego Wojska Polskiego w latach 1943 - 1945, Wybór materiałów źródłowych ".
Sadzę, że jeszcze nie raz będzie ono przydatne i wykorzystywane w ustalaniu faktów historycznych.

Kilka drobnych uzupełnień i odpowiedzi:

1. Według moich informacji - 1 samodzielny batalion łączności 1 KA, który wymieniasz - to późniejszy 18.sam. bł.
Mam zapisaną taką notatkę:
Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 133/Org z dnia 02. 06. 1945r. sformowano w składzie 1. KA -
18. Samodzielny Batalion Łączności w m. Poznań.
W pracy dr J. Kajetanowicza batalion ten nie ma oznaczonego numeru.
Natomiast w związku z zaniechaniem formowania 2. , 3. i 4. KA - bataliony, które rozpoczęto już formować (7. 8. i 15) włączono bezposrednio w skład OW. Kiedy to podporzadkowanie OW nastąpiło - nie wiem.

2. W Rozkazie Naczelnego Dowódcy WP Nr 0232/Org z dnia 03.09.1945r. powinienem jeszcze umieścić:
Przedyslokować z m. Zamość do m. Sieradz:
* Oficerską Szkołę Łączności

3. Pewny jestem, że 18 samodzielny batalion łączności 11 DP, aż do lutego 1946r. nosił ten numer.
Natomiast jeżeli chodzi o 19.samodzielny batalion łączności 12 DP - to spotkałem też numer 33.bł
(Komornicki). Nic nie wiem by zmieniano numerację 20.samodzielnego batalionu łączności 13 DP
i 21.samodzielnego batalionu łączności 14 DP.
Wszystkie te bataliony posiadały etat wojenny - 04/548 - 146 ludzi, 30 koni, 10 samochodów.
Według tego etatu sformowano jeszcze w czerwcu 1945r.:
* 27. Samodzielny Batalion Łączności 15. DP (etat 04/548 - 143 wojskowych)
Natomiast Dywizje Piechoty formowane przed marcem 1945r. (1 - 10) według etatu 04/500 do 04/512 i 04/252 posiadały w swoim składzie kompanię łączności, a nie batalion.
Czy mógłbyś podać z jakimi Ty numerami batalionów łączności dla 13. i 14. DP spotkałeś się.

4. W sprawie batalionów łączności specjalnej (WCz, przydzielonymi z Armii Radzieckiej) - to w sumie rzeczywiscie było ich trzy, przy czym 2. Armii WP najpierw podporządkowany był bł o numerze czterysta ileś (to z głowy), a dopiero pod koniec 1944r. - 290.bł (o ile dobrze pamietam).

5. Bardzo dla mnie ciekawą informacją jest ten 77. Skład Łączności w POW.
Według moich danych składy łączności dla OW formowano na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 0208/Org z dnia 22.08.1945r. Nie znam ich numerów, ani miejsc stacjinowania.
P. Piotrowski (str. 45) - podaje, że w OW-IV była 4. Okręgowa Składnica Łączności, rozformowana Roz. MON Nr 038/Org z dnia 7.02.1947r. Ale czy od samego początku nosiła ten numer ?.
Czy rozkazem tym rozformowano wszystkie składnice łączności OW ? - wszystko na to wskazuje, że tak.

No i na zakończenie jeden rozkaz:

# Rozkaz MON Nr 050/Org z dn. 06.06.1950r.
Szef Wojsk Łączności w terminie do dnia 01.08.1950r.

a.) rozformuje:
* Oficerską Szkołę Łączności - istniejącą według etatu 20/148
* Kurs Doskonalenia Podoficerów Zawodowych Łączności Nr 6 - istniejący według etatu 20/146

b.) wykorzystując stan osobowy, sprzęt i wyposażenie rozformowanych jednostek w terminie
do dnia 01.08.1950r. sformuje:
* Oficerską Szkołę Łączności Radiowej
(etat 20/171 - o stanie osobowym - 277 wojskowych i 93 kontraktowych stanu stałego
oraz 360 podchorążych i 100 oficerów słuchaczy stanu zmiennego)
Miejsce formowania i postoju - m. Zegrze

* Oficerską Szkołę Łączności Przewodowej
(etat 20/172 - o stanie osobowym - 340 wojskowych i 110 kontraktowych stanu stałego
oraz 600 podchorążych i 100 kursantów podoficerów zawodowych stanu zmiennego)
Miejsce formowania i postoju - m. Sieradz

Unieważniam etaty:
- Nr 20/148 Oficerskiej Szkoły Łączności
- Nr 20/146 Kursu Doskonalenia Podoficerów Zawodowych Łączności Nr 6

Pozdrawiam.

K. P.

Cześć !!!

Tak jak i Ciebie również mnie w błąd wprowadził Stanisław KOMORNICKI, który w pracy Krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej, część I, Regularne jednostki Ludowego Wojska Polskiego. Formowanie, działania bojowe, organizacja, uzbrojenie, metryki jednostek piechoty, Warszawa 1968, podawał w składzie poszczególnych dywizji piechoty następujące pododdziały łączności:
11 DP 34 kompania łączności
12 DP 19 i 33 batalion łączności
13 DP 20 batalion łączności
14 DP 31 batalion łączności

Do pododdziałów łączności formowanych bezpośrednio po zakończeniu wojny zapomniałem dodać
„21 szkolną kompanię łączności”
(oprac. zbiorowe, 4 Dywizja Piechoty – Zmechanizowana 1808 - 1994. Zarys dziejów, Warszawa 1994).

Co do 18 sbł mam wątpliwości.
Będę obstawał przy wersji, że istniały dwa bataliony, czyli 18 sbł 11 DP i 1 sbł 1 KA.

Mam nadzieję, że wrócisz do swoich źródeł i spróbujesz wyjaśnić zagadkę trzeciego batalionu WCz i numeracji jednego z nich - 298 ? 296.
Sprawa jest warta wyjaśnienia z uwagi na to, że numer 298 pojawia się w wielu poważnych opracowaniach na zasadzie powielenia.
Na przykład Jan ORZECHOWSKI w swej pracy „Dowodzenie i sztaby, tom IV, II wojna światowa i współczesność, Warszawa 1986, powiela schematy organizacyjne 1 i 2 armii WP zaczerpnięte z III tomu Polskiego Czynu Zbrojnego.

Na marginesie dodam, że na podstawie rozkazu nr 16 ND WP z dnia 3 września 1944 r. o formowaniu 9 dywizji piechoty i 1 brygady zaporowej w skład WP włączono 243 samodzielny batalion łączności ACz z przeznaczeniem jego składu osobowego na sformowanie 3 samodzielnego pułku łączności.

Sprawa rozkazu organizacyjnego nr 050/Org. Ministra ON z dnia 6 czerwca 1950 r. jest ciekawa.
W pracy zbiorowej Ziemia Sieradzka i jej żołnierze, 60 lat Wojska Polskiego w Sieradzu, Sieradz 1995, zamieszczono skan tego dokumentu.
Ty podajesz datę 1 sierpnia 1950 r. jako datę rozformowania i sformowania jednostek łączności przez szefa Wojsk Łączności, natomiast w oryginale daty rozformowania i sformowania nie zostały podane dlatego znaczenia nabiera pkt 6 cytowanego dokumentu „Szef Wojsk Łączności zamelduje wykonanie Rozkazu przez Sztab Generalny do dnia „10” VIII 1950 r.”

Pozdrawiam Grzegorz.

Cześć Grzegorz !

1. W sprawie batalionów łączności WCz (AR):
Notka sporządzona przeze mnie w WIH (dawne czasy) z referatu Antoniego Sarosieka " Organizacja i działalność jednostek łączności 2. AWP ":
" W celu zabezpieczenia łączności telefonicznej WCz pomiędzy Naczelnym Dowództwem WP i Dowództwem 2. AWP jesienią 1944r. 2. AWP został podporządkowany radziecki 476. Batalion Łączności Rządowej. W dniu 1 grudnia 1944r. batalion ten został zastąpiony 290. Batalionem Łączności Rządowej AR ".

W sprawie 296 (298 ?) batalionu łączności WCz - nic nowego nie dowiedziałem się.


2. Z pracy Kazimierza Kaczmarka - " Druga Armia WP " str. 650:
" W dniu 23. 05. 1945r. gen. Świerczewskiemu powierzono nadzór nad formowaniem Dowództwa 1. KA w Poznaniu. W skład Korpusu włączono 5. i 12. DP, 18. Samodzielny Batalion Łączności oraz jednostki obsługi i zabezpieczenia.
W dniu 22. 06. 1945r. dowództwu 1. KA podporzadkowano 1. DKaw... ".

Być może początkowo batalion łączności 1. KA nosił numer 1., a później numer 18 ?.
Prostuję swoją informację zamieszczoną w poście z dnia 17.05.
18. Samodzielny Batalion Łączności w m. Poznań - nie był formowany na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 133/Org z dnia 02. 06. 1945r. Po prostu spojrzałem nie na ten odnośnik.

3. Sprawdziłem w pracy zbiorowej " Ziemia Sieradzka i jej żołnierze, 60 lat Wojska Polskiego w Sieradzu "
- ksero Rozkazu Nr 050/Org z 6.06.1950r.
Ta pionowa przechylona kreska w p.1 została przeze mnie odczytana jako 1. I tak chyba jest w istocie.
Zauważ, że w p. 6 tego rozkazu przy dacie 10. Viii 1950r. - jedynka jest tak samo napisana (czyli przechylona pionowa kreska).
Ja bardzo rzadko spotrykałem rozkazy w których nie byłby oznaczony dzień sformowania bądź rozformowania.

Pozdrawiam.

K. P.

Tomek !

Przeniosłem się do wojsk łączności dlatego, że temat jest szerszy i dot. nie tylko 17. DP.
Odpowiedź na Twoje pytanie wbrew pozorom nie jest dla mnie sprawą łatwą.
Nie ukrywam, że proces przechodzenia LWP na etaty pokojowe jest moją “piętą achillesową”.
W tym temacie sam mam sporo pytań i wątpliwości.
Żeby to wszystko ogarnąć należałoby zacząć od początku.

* W składzie dywizji piechoty formowanych do końca 1944r. znajdowała się kompania łączności - na etacie 04/507 (152 ludzi). Dotyczy to także kłącz formowanych na podstawie Rozkazu ND WP Nr 41 z dnia 6. 10. 1944r. dla 3. Armii WP - w składzie 10. , 11. i 12. DP, przy czym formowania dwóch
ostatnich dywizji (11. i 12. DP) zaniechano na podstawie Rozkazu ND WP Nr 0059/Org z dnia 15.11.1944r..

* Na podstawie Rozkazu ND WP Nr 058/Org z dnia 15. 03. 1945r. rozpoczęto odtwarzanie 11. i 12. DP
(w terminie do dnia 30 kwietnia 1945r. ) oraz formowanie nowych - 13. i 14. DP (w terminie do dnia 1 lipca 1945r.). Dywizje te formowano już na innych etatach niż te z 1944r. W składzie tych dywizji występował już batalion łączności - na etacie 04/548 (146 ludzi, 30 koni). Zresztą tych różnic w etatach dywizji z 1944r. i z marca 1945r. było więcej, m. in. w nowo formowanych dywizjach tworzono kompanie przeciwlotniczych karabinów maszynowych (czego nie było w “starych” dywizjach).
Według etatu 04/548 sformowano też 27. batalion łączności dla 15. DP (143 ludzi).
Zastanawiające jest to, że stany osobowe błącz w nowo formowanych DP były niższe niż stany osobowe kłącz w DP z 1944r.

* Nowe pokojowe etaty (2/5 - 150 żołnierzy i 1 kontraktowy) jako pierwsze otrzymały bataliony łączności formowane w czerwcu 1945r. dla 16. i 17. DP, a także batalion łączności 18. DP
(sformowany na podstawie Rozkazu ND WP Nr 0228/Org z dnia 1.09.1945r.).
Na pokojowe etaty 2/5 batalionu łączności przeniesiono też:
- kompanie łączności 2. , 14. i 15. DP (Rozkaz ND WP Nr 0289/Org z dnia 15.10.1945r.)
- kompanie łączności 5. , 6. , 7. , 10. , 11. , 12. i 13. DP (Rozkaz ND WP Nr 0305/Org z dnia 1.11.1945r.).

* Natomiast kompanię łączności wchodzącą w skład 1. DP przeformowano na podstawie Rozkazu ND WP Nr 0295/Org z dnia 15.10.1945r. - na batalion łączności, ale o innym etacie (etat 2/24 - 165 żołnierzy i 1 kontraktowy).

* Na dotychczasowych etatach wojennych (04/507) pozostawały więc kompanie łączności 3. 8. i 9. DP biorące bezpośredni udział w walce ze zbrojnym podziemiem.

* Nie wiem do końca jak to było w 4. DP. W odtworzonej w sierpniu 1945r. 4. DP - była 21. Szkolna Kompania Łączności (może pomyłka ?). Raczej powinien to być 21.błącz (na etacie 2/5) ?.
Dywizja ta przecież nie była tak mocno angażowana do walk z podziemiem.

* Rozkazem MON Nr 046/Org z dnia 27.02.1946r. - wszystkie jednostki łączności wchodzące w skład DP przeformowano na nowe etaty (kompanii łączności), przy czym:
- błącz 1. DP (będący na etacie 2/24) przeformowano na nowy etat (jaki ?) kłącz
- błącz 5. , 12. , 16. i 18. DP (będące na etacie 2/5) przeformowano na nowy etat 2/54 kłącz
- kłącz 3. , 8. i 9. DP (będące na etacie 04/507) przeformowano na nowy etat 2/54 kłącz
- błącz 2. , 6. , 7. , 10. , 11. , 14. i 15. DP (będące na etacie 2/5) przeformowano na etat 2/44 kłącz
- kłącz ? 4. DP (będącą na etacie ? - jakim) przeformowano na nowy etat 2/44 kłącz


Poniżej “własnej roboty” zestawienie przekształceń jednostek łączności wchodzących w skład DP za okres czerwiec 1945 - luty 1946r.

* 1. DP - 1. Samodzielna Kompania Łączności → 1.błącz (październik 1945r.) → ?.kłącz (luty 1946r.)
* 2. DP - 2. Samodzielna Kompania Łączności → ?.błącz (październik 1945r.) → 18.kłącz (luty 1946r.)
* 3. DP - 3. Samodzielna Kompania Łączności → 20.kłącz (luty 1946r.)
* 4. DP - 4. Samodzielna Kompania Łączności (rozformowana w maju 1945r.)
* 4. DP - 21. Szkolna Kompania ? Łączności (sformowana w sierpniu 1945r.) → 21.kłącz (luty 1946r.)
* 5. DP - 12. Samodzielna Kompania Łączności → ?.błącz (listopad 1945r.) → 25.kłącz (luty 1946r.)
* 6. DP - 15. Samodzielna Kompania Łączności → ?.błącz (listopad 1945r.) → 26.kłącz (luty 1946r.)
* 7. DP - 14. Samodzielna Kompania Łączności → ?.błącz (listopad 1945r.) → 27.kłącz (luty 1946r.)
* 8. DP - 13. Samodzielna Kompania Łączności → 28.kłącz (luty 1946r.)
* 9. DP - 16. Samodzielna Kompania Łączności → 29.kłącz (luty 1946r.)
* 10. DP - 19. Samodzielna Kompania Łączności → ?.błącz (listopad 1945r.) → 31.kłącz (luty 1946r.)
* 11. DP - 18. Samodzielny Batalion Łączności → 18.błącz (listopad 1945r.) → 34.kłącz (luty 1946r.)
* 12. DP - 19. Samodzielny Batalion Łączności → 19.błącz (listopad 1945r.) → 33.kłącz (luty 1946r.)
* 13. DP - 20. Samodzielny Batalion Łączności → 20.błącz (listopad 1945r.) → rozformowany w grudniu 1945r. na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 0343/Org z dnia 27.12.1945r.
* 14. DP - 21. Samodzielny Batalion Łączności → 21.błącz (październik 1945r.) → 35.kłącz (luty 1946r.)
* 15. DP - 27. Samodzielny Batalion Łączności → 27.błącz (październik 1945r.) → 37.kłącz (luty 1946r.)
* 16. DP - 12. Samodzielny Batalion Łączności → 43.kłącz (luty 1946r.)
* 17. DP - 14. Samodzielny Batalion Łączności → rozformowany w grudniu 1945r. na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 0343/Org z dnia 27.12.1945r.
* 18. DP - 45.? Samodzielny Batalion Łączności (sformowany we wrześniu 1945r.) → 45.kłącz (luty 1946r.)

Jak widzisz w zestawieniu jest jeszcze sporo znaków zapytania. Numery kłącz z lutego 1946r. tworzą (za wyjątkiem 11. i 12. DP) – ciąg rosnący.
Mam nadzieję coś jeszcze odszukać w swoich notatkach i uzupełnić ten wykaz o brakujące numery.
Wdzięczny byłbym też kolegom z forum za pomoc w uzupełnieniu wykazu.

Pozdrawiam.
K. P.