Podzielę się tu swoją wątpliwością co do roku. O ile modernizacja różnych wersji T-54 do standardu T-55U mogła być realizowana od 1974 roku (czołgi z mojej kompanii były modernizowane właśnie w latach 1974-76), to modernizacja T-55 do standardu T-55M była prowadzona raczej już wcześniej. Polegała ona przede wszystkim na montażu obrotnicy z WKM DSzK. Czytałem ostatnio archiwalne meldunki z operacji "Dunaj". Jest tam mowa o przerwaniu modernizacji czołgów z 10DPanc i 11DPanc z powodu wyjazdu na ćwiczenie "Pochmurne Lato-68" (a następnie ciąg dalszy wydarzeń). Modernizacja została wznowiona w listopadzie 1968, po zakończeniu operacji "Dunaj" i powrocie z Czechosłowacji.
Nie jestem tylko pewien, czy na operację "Dunaj" pojechały czołgi zmodernizowane, czy również te przed modernizacją. Nie wiem też dlaczego przerwano modernizację, skoro z ośmiu pułków czołgów biorących udział w operacji, przeważnie po dwie kcz (czasem jedna) pozostały w macierzystych garnizonach - ich wozy można było w dalszym ciągu modernizować.
Pozdrawiam

Dla uzupełnienia.
Eksportowa wersja T-72 z dalmierzem laserowym, oznaczona T-72M, powstała na bazie obiektu 176 - przyszłego T-72A.
W porównaniu z T-72A nie posiadała rdzeni piaskowych w wieży i nowszej konfiguracji przedniego, warstwowego pancerza kadłuba
Na zdjęciach obiekt 176. Od pierwszej wersji udostępnionej państwom Układu Warszawskiego, różni się jeszcze ekranami p.kum. Czołgi produkowane na licencji w PRL i CSRS, posiadały ekrany pierwszego wzoru - odchylane, nazywane w ZSRR "eloczka" (choineczka).
https://fbcdn-sphotos-f-a.akamaihd.net/ ... 0548_o.jpg
https://fbcdn-sphotos-f-a.akamaihd.net/ ... 0548_o.jpg

Wreszcie udało mi się przepisać całość 😀

Zarządzenie Szefa Sztabu Generalnego WP Nr 069/Org. z dnia 30.12.1978 roku

1. Dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego w terminie do dnia 30.06.1979 roku przeformuje 8.Drezdeński Pułk Czołgów Średnich (11.DPanc) w m. Żagań z etatu nr 30/182 na etat nr 30/220.
W skład 8.Drezdeńskiego Pułku Czołgów Średnich (11.DPanc) wchodzą:
- cztery kompanie czołgów T-55,
- jedna kompania szkolna czołgów T-72.
Pozostała struktura organizacyjna pułku – jak w etacie nr 30/182.
Podporządkowanie, numer identyfikacyjny, nr JW oraz m. p. – pozostają bez zmian.
2. Z dniem 01.07.1979 roku wprowadzam zmiany w wykazach dodatkowych do etatu nr 30/182 – pczś.
3. Kompanię Szkolna Czołgów T-72 w 8.Drezdeńskim pczś (11.DPanc) podporządkowuje się pod względem szkoleniowym szefowi GZSzB.
5. W „ZZM SZ „PM-72” (ŚOW) przy przeformowywanym 8.pczs (11.DPanc) – zmienić numery etatów czasu pokojowego i czasu wojennego – stosownie do ustaleń pkt. 1.

WZ do WD do etatu nr 30/182 – pczś
nr 8 – dla 8.pczś

skreślić: XV. Kompania Szkolna (Czołgów) – razem 22 stanowisk na „P”

wpisać:
XV. Kompania Szkolna (Czołgów)
- dca komp. – mjr – 1
- zca dcy komp. – kpt – 1
- of. instruktor – kpt. – 6
- technik – chor. – 1
- st. kier. – instruktor – pdf. zaw. – 6
- szef komp. – pdf. zaw. – 1
- st. elektromechanik – pdf. zaw – 1
- mechanik – elektromechanik – szer. – 1
- kierowca – szer. – 1
- samochód ciężarowo-terenowy 2,5 t – 1
razem – 19 stanowisk na „P”
1. Trzy Plutony Czołgów
- dca plutonu – kpt. – 3
- dowódca załogi – pdf. s. z. – 12
- działonowy – szereg. – 16
kierowca – szereg. – 16
czołg średni (T-72) – 16
razem – 47 stanowisk na „P”
razem w kompanii – 66 stanowisk na „P”

wpisać:
XII. Służby Techniczne
1. Kompania Remontowa
A. Pluton Remontu Wozów Bojowych
a) Drużyna Remontowa (Czołgów T-72)
- dowódca drużyny – straszy mechanik – pdf. zaw. – 1
- mechanik – szereg. – 1
- mechanik –kierowca – szereg. – 2
- warsztat A-2/Panc (TRM-A-172) na samochodzie – 1
- warsztat MOC/Panc (MTO-172) na samochodzie – 1
razem – 4 stanowiska na „P”

I jeszcze to też udało się przepisać 😀

Rozkaz MON nr Pf 33/Org. z dnia 24.03.1989 roku

w sprawie wdrażania czołgów T-55AM

W celu zapewnienia właściwego wdrażania do wojsk czołgów T-55AM
rozkazuję:
1. W czołgi T-55AM wyposażyć 4, 8.DZ i 16.DPanc przeformowując jednocześnie:
- w 4 i 8.DZ – pułku czołgów tych dywizji na strukturę batalionowa oraz dokonując odpowiednich zmian organizacyjnych w batalionach czołgów pułków zmechanizowanych;
- w 16.DPanc – pułki czołgów i pułk zmechanizowany na pułki zmechanizowane w ramach przeformowywania tej dywizji na strukturę dywizji zunifikowanej.
2. Docelowo w SZ zmodernizować 561 czołgów T-55 i wprowadzić do dywizji wymienionych w punkcie 1 – w kolejności i ilościach ustalonych przez GIT WP.
3. W okresie przejściowym (jesień 1988 roku – jesień 1989 roku) kontynuować szkolenie załóg w 16.DPanc:
1) dla potrzeb 4.DZ wyszkolić jednorazowo w pierwszym turnusie załogi dla jednego batalionu czołgów pułku czołgów i po jednej kompanii czołgów dla batalionów czołgów pułków zmechanizowanych tej dywizji;
2) dla potrzeb 8.DZ wyszkolić w dwóch turnusach odpowiednią ilość załóg, zakładając, że dywizja otrzyma z jednego turnusu ilość załóg określoną w ppkt. 1.
4. Do czasu przygotowania w 4 i 8.DZ odpowiedniej bazy szkoleniowej, kierowców czołgów T-55AM szkolić wg dotychczasowych zasad zawartych w zarządzeniu szefa SzG WP nr 073/Org. z dnia 27.12.1985 roku.
5. Po wyszkoleniu w 16.DPanc przewidzianych dla 8.DZ załóg każdego turnusu, przekazywać je wraz z czołgami T-55AM do wymienionej dywizji. Czołgi T-55AM dla 4.DZ przekazywane będą bezpośrednio z wojskowych przedsiębiorstw remontowo-produkcyjnych.
6. Po zakończeniu szkolenia załóg czołgów T-55AM w 16.DPanc w trybie omówionym w pkt. 3 szkolenie rozpocząć w macierzystych dywizjach:
4.DZ – od wiosny 1989 roku;
8.DZ – od jesieni 1989 roku;
11. Traci moc rozkaz MON nr Pf 67/Org. z dnia 12.12.1988 roku w sprawie wdrażania czołgów T-55AM.

Cześć.
Przeglądają broszurę „Pancerny Bumar. 55 lat Zakładów Mechanicznych Bumar-Łabędy S. A.” Bumar-Łabędy 2006, natrafiłem na następujące informacje:

Czołg T-54A
Str. 60
1958 r. – 109 szt. (w tym 5 na eksport),
1959 r. – 214 szt. (w tym 33 na eksport),
1960 r. – 220 szt. (w tym 70 na eksport),
1961 r. – 310 szt. (w tym 78 na eksport),
1962 r. – 380 szt. (w tym 105 na eksport).

Ciągnik Mazur-350
Str. 69
W ciągu czterech lat wyprodukowano ponad tysiąc ciągników, z czego trzysta wyeksportowano do Czechosłowacji.

Czołg T-72 „Jaguar”
Str. 102
Dano mi miesiąc na opracowanie programu działań zapewniającego wykonanie pierwszej partii 50 czołgów w 1982 roku.
Str. 107
Stan wojenny zastał przedsiębiorstwo na etapie szkoleniowego montażu pierwszych dziesięciu czołgów T-72 kompletowanych z dostaw importowych. Zostały one wkrótce uroczyście przekazane pułkowi pancernemu z Żagania (19 lipca 1982 r.).
Str. 111
Umowa licencyjna na uruchomienie produkcji czołgów T-72M podpisana została we wrześniu 1977 roku z terminem ważności na dziesięć lat. Przedmiotem licencji była dokumentacja konstrukcyjna i technologiczna wraz z ukompletowaniem. Nieodłączną częścią przedmiotu licencji był zakup 10 czołgów T-72M, które jako pierwsze trafiły do armii. Jeden z tych czołgów został przewieziony do zakładów jako czołg wzorcowy.
Opłatę licencyjną zakłady płaciły w kilku ratach. Ostatnia wniesiona została w zamian za zgodę na wyprodukowanie tysiąca sztuk do 1988 roku.
Str. 115
Moc produkcyjną zaplanowano na 250 czołgów rocznie, 1200 ciągników artyleryjskich, kilkanaście wozów zabezpieczenia technicznego.

Pozdrawiam
Witek