Proponuję zajęcie się ciekawym (moim zdaniem) tematem, jakim jest historia radzieckich armii ogólnowojskowych i pancernych okresu powojennego. Sporo w ostatnich latach na ten temat napisano, jak choćby opracowania W. Fies’kowa, A. Lenskiego i M. Cybina, I. Drogowoza – jednak we wszystkich tych opracowaniach jest bardzo dużo hipotez, wątpliwości i kontrowersji nt. przekształceń organizacyjnych czy obsady dowódczej. I u nas temat był podejmowany przez historyków wojskowości – vide opracowania B. Potyrały, H. Szczegóły, W. Szlufika – z mniejszym lub większym powodzeniem. Białych plam dotąd nie udało się usunąć.
Na początek proponuję 28 Armię Ogólnowojskową. W okresie wojny była trzykrotnie formowana. Za zasługi bojowe została odznaczona Orderem Czerwonego Sztandaru. Po wojnie stacjonowała w północnej części naszych byłych Kresów – z dowództwem Armii w Grodnie. Korpusy wchodzące w skład 28 Armii zostały rozformowane, na ich bazie utworzono początkowo dywizje zmechanizowane, następnie przeformowane w dywizje pancerne i zmotoryzowane. Skład Armii zmieniał się wielokrotnie.
Z 28 Armią związanych jest szereg ważnych wydarzeń. W 1954 r. jedna z dywizji brała udział w znanych ćwiczeniach w Tockoje – z użyciem bomby atomowej. 55 lat temu kilkanaście jednostek Armii brało udział w wydarzeniach na Węgrzech. W 1968 roku dwie dywizje ze składu Armii skierowano do Czechosłowacji, gdzie pozostały one aż do początku lat 90-tych.
Próbowałem również zestawić obsadę dowódczą Armii w całym okresie powojennym. Pomimo wielu poszukiwań udało mi się to tylko częściowo i wykaz zawiera kilka luk. Kto z Kolegów może te plamy wypełnić?

Dowódcy 28 Armii Ogólnowojskowej w okresie powojennym:

Do końca wojny gen. lejt. Aleksandr Łuczyński
1947-49 – gen. płk Nikołaj Gusiew
1954-57 – gen. lejt. Andriej Andriejew
1957-60 – gen. lejt. Aleksandr Jakuszow
1963-66 – gen. lejt. Michaił Frolenkow
1970-73 – gen. mjr Nikołaj Abaszin
1973-74 – gen. mjr Walentin Krapiwin
1974-76 – gen. mjr Siergiej Wariczenko
1976-78 – gen. mjr Grigorij Armienopołow
1978-79 – gen. lejt. Iwan Wołchonskij

Moim zdaniem w ćwiczeniach brał udział 128 Korpus Strzelecki bez 55 Dywizji Strzeleckiej Gwardii.

Na Węgrzech raczej nie było żadnej dywizji z 28 AO (przynajmniej nie natrafiłem).

W Czechosłowacji znalazły się dwie dywizje: 30 (była 55 DSG) Dywizja Zmechanizowana Gwardii i 15 Dywizja Pancerna Gwardii. Zostały one wyłączone ze składu 28 AO i do niej już nigdy nie powróciły. Jednocześnie w ich miejsce przystąpiono do formowania kadr 76 DPanc w Brześciu i 84 DZ w Grodnie. W 1979 po likwidacji 18 AO z Zachodniej Grupy Wojsk w skład 28 AO włączono 6 Dywizję Pancerną Gwardii, jednocześnie
przekazano z 28 AO do 5 APanc kadry 84 DZ. Natomiast w 1987 r. kadry 76 DPanc przeformowano w 514 Terytorialne Centrum Szkolenia.

Warto uzupełnić, iż 28 OA dowodzili:
1945-1947 - gen. lejt. Franc Pierchorowicz
1948-1949 - gen. lejt. Iwan Czystiakow ? (tę informację znalazłem w necie)
1979-1981 - gen. lejt. Władimir Łobow
1981-1984 - gen. lejt. Jurij A. Gusiew ? (tę informację znalazłem w necie)
1986-1987 - gen. mjr/gen. lejt. Borys Gromow

Po przeformowaniu 28 AO w 28 Korpus Armijny (już białoruski) w kwietniu 1993 r. pierwszym jego dowódcą został gen. mjr Leonid Malcew

Ws. udziału wojsk 28 OA w interwencji na Węgrzech – nie podawałem, że brały w niej udział udział całe dywizje ze składu 28 OA, lecz kilkanaście pomniejszych jednostek, m.in. armijnego podporządkowania. Wyłowię je z zestawienia, które na Soldat.ru w swoim czasie zamieściłem i do tematu wrócę.

Dzięki za uzupełnienie wykazu dowódców 28 Armii. Chyba nie miałem tych informacji w zestawionych przeze mnie biogramach dowódców. Raz jeszcze im się przyjrzę.

Jeszcze kwestia nomenklatury, Zbigniewie

Przy omawianiu pobytu radzieckich wojsk w Czechosłowacji piszesz, że przebywała tam
(w oryginale: мотострелковая дивизия). Czy zatem nie powinniśmy używać nazwy: zmotoryzowana?

Jak wiesz – w latach 1946-1957 w AR istniały dywizje zmechanizowane (механизированные дивизии), przeformowane następnie na dywizje pancerne oraz na – no właśnie: мотострелковые дивизии.
Czy wobec tego nie należy używać w odpowiednich kontekstach obu tych nazw, tj. zmotoryzowana i zmechanizowana - aby uniknąć pomieszania pojęć?

Tu masz rację. Napisałem to z rozpędu, a w sferze nazewnictwa chodzi o "zmotoryzowaną", która jakością odpowiadała naszej zmechanizowanej.

12-я гв.Мозырская мехдивизия и 50-я гв.Сталинская стрелковая дивизии в составе войск 128-го Гумбинненского стрелкового корпуса
были основой войсковой группировки Тоцких учений

Co do 128 Korpusu, swoją wiedzę w tej kwestii mam od uczestnika tych ćwiczeń na poligonie w Tockoje, oficera sztabu Korpusu, być może coś pokręcił. Zresztą w wymienionych przez Ciebie wspomnieniach jest wyraźnie o tym wspomniane. Z logicznego punktu widzenia jednak, jeśli biorą udział w ćwiczeniach dwie dywizje Korpusu, to nie spotkałem nigdy, żeby same sobą dowodziły. Jedzie zawsze co najmniej grupa operacyjna sztabu Korpusu lub sztab ze środkami zabezpieczenia i łączności, a w tym wypadku także komisja doświadczalna i przedstawiciele MO i SG oraz "nasz" gen. Popławski. Trudno pozostawić dwie dywizje sobie samemu, zwłaszcza gdy chodziło tu o przełamanie obrony po uderzeniu bronią jądrową. Kiedyś w "PWL" był opublikowany materiał m.in. nt. doświadczeń z tych ćwiczeń

Zbigniewie, interesuje mnie kiedy dokładnie w "PWL" był zamieszczony ten artykuł o ćwiczeniach w Tockoje? Czy może za czasów Twojego kierowania redakcją?
Pytam, bo posiadam niepełne roczniki z wcześniejszego okresu, jeszcze te nieco siermiężne wydania, w żółto-brązowej tonacji – i o ile pamiętam, to na taki materiał nie natrafiłem.
Mam w głębiach swojego kompa ciekawy rosyjski bardzo potężny tekst nt. ćwiczeń w Tockoje. O ile znajdę, to spróbuję Tobie podesłać jeśli zechcesz.

Opracowanie Lenskiego i Cybina: СОВЕТСКИЕ СУХОПУТНЫЕ ВОЙСКА В ПОСЛЕДНИЙ ГОД СОЮЗА ССР – wydane w Sankt-Petersburgu (jeden z elementów trylogii) – również było w necie w wersji elektronicznej, stamtąd właśnie je ściągnąłem, chyba też mam plik „dobrze schowany” w swych zasobach. W kręgach rosyjskich historyków uchodzi za klasykę, chociaż równie często jest kontestowane przez konkurencję.

Cieszę się z konsensusu w sprawie nazewnictwa radzieckich dywizji. Już obawiałem się, iż zajdzie konieczność zmian w bardzo zaawansowanym moim opracowaniu 😀