Szanowny Panie Krzysztofie.
Myślę, że zaproponowany temat może być bardzo interesujący. Warto na tym forum przypomnieć innym jakim potencjałem kiedyś dysponowało Wojsko Polskie. Jako były żołnierz 20 Dywizji Pancernej podam tylko ogólne dane o tej dywizji. Dane te niewatpliwie mogą być obarczone błędami bo ludzka pamięć jest zawodna, jak również dlatego, że mówiąc o historii polskich dywizji należałoby lata 1957-1989 podzielić na okresy, które są związane m.in. ze zmianami strukturalnymi jednostek dywizji, wprowadzaniem nowego sprzętu i uzbrojenia itp. W każdym razie w latach 1980-1982 jednostki 20 DPanc. stacjonowały w:
- dowództwo i sztab w Szczecinku;
- batalion łączności w Szczecinku;
- 49 pułk zmechanizowany w Wałczu;
- 28 pułk czołgów średnich w Czarnem;
- 33 (chyba?) pułk czołgów średnich w Budowie (Budów);
- pułk czołgów średnich w Stargardzie Szcz. (numeru nie pamiętam);
- pułk artylerii w Budowie;
- pułk przeciwlotniczy w Rogowie nad samym Bałtykiem niedaleko Kołobrzegu;
- batalion rozpoznawczy w Budowie lub Stargardzie Szcz.;
- batalion saperów w Stargardzie Szcz.;
- dywizjion rakiet taktycznych w Budowie;
- dywizjon artylerii rakietowej w Szczecinku (napewno tam był w latach 70-tych);
- batalion zaopatrzenia w Czarnem;
- batalion remontowy w Czarnem;
- batalion medyczny w Szczecinku;
- kompania chemiczna lub przeciwchemiczna w Czarnem.
Główną siłą uderzeniową tej dywizji, jak również innych dywizji pancernych w tamtym czasie było 280 czołgów T-55 ( 3x pułk czołgów po 80 wozów i batalion czołgów z pułku zmechanizowanego 40 wozów), 90 BWP w pułku zmechanizowanym i 10 (?) w batalionie rozpoznawczym. Oprócz tego dywizja dysponowała samobieżnymi haubicami 2S1 GOŹDZIK, 122 haubicami ciągnionymi, artylerią rakietową BM-21 i zestawami przeciwlotniczymi KUB.
Podobnych do 20 dywizji pancernej jednostek było kilka, były to 16 dywizja pancerna z Elbląga, 10 dywizja pancerna z Opola, 11 dywizja pancerna z Żagania, 5 dywizja pancerna z Gubina.
Zdaję sobie sprawę, że moje informacje nie wyczerpały tematu. Dlatego zapraszam również innych uczestników forum do dalszej dyskusji na ten temat, szczególnie interesujące byłyby informacje z lat 1957-1974.

W uzupełnieniu podam, że istniały w 1989 roku jeszcze:
- 8 DZ w Koszalinie;
- 2 DZ w Nysie, której tradycje przejeła 20 DPanc w 1990(?) roku.
Zresztą po roku 1989 dywizje pancerne przeszły na jednolitą strukturę organizacyjną DZ oprócz 11DPanc. Nastepnym etapem reorganizacji była zmiana struktury pułków z kompanijnej na batalionową i powstanie w ramach dywizji brygad zmechanizowanych - dwóch i jednej pancernej lub kawalerii pancernej.
Interesujące byłyby dane nt. 3 DZ, 9 DZ. One istniały gdzieś na ścianie wschodniej.
Pozdrawiam.

Szanowny Panie Ryszardzie.
Bardzo dziekuje za odzew. Temat ten od dawna wzbudzał moje zainteresowanie (pierwotnie ze wzgledu na ograniczenia informacyjne, a później we wczesnych latach 90 na niecheć kregów MON do nie odległych przecież wspomnień).
Ponizej celem uzupełnienia podaje wykaz wszystkich DPanc i DZmech istniejących w II połowie lat 80.

8 Pomorska Dywizja Zmechanizowana Koszalin
12 Szczecińska Dywizja Zmechanizowana Szczecin
20 Kałuska Dywizja Pancerna Szczecinek
16 Kaszubska Dywizja Pancerna Elbląg
2 Warszawska Dywizja Zmechanizowana Nysa
4 Pomorska Dywizja Zmechanizowana Krosno Odrzańskie
5 Saska Dywizja Pancerna Gubin
10 Sudecka Dywizja Pancerna Opole
11 Dywizja Pancerna Żagań
1 Warszawska Dywizja Zmechanizowana Legionowo
3 Pomorska Dywizja Zmechanizowana Lublin
9 Drezdeńska Dywizja Zmechanizowana Rzeszów
15 Dywizja Zmechanizowana Olsztyn

Jednocześnie byłbym wdzieczny gdyby zechciał Pan rozwiać moje watpliwości.
1. Czy polskie dywizje miały strukture 3 czy 4 pułkową (pisze pan o 4 pułkowej co kłóci sie nieco z moimi danymi) bowiem 55 pułk plot w Rogowie (Kubowski) miał tylko 4 baterie podobnie jak i inne pułki plot dywizyjne - rakietowe. To znaczy ze powinien bronić 3 pułki + SD dyw. I stąd nie bardzo potrafie znaleść miejse dla 4 pułku.
2. Napisał Pan że pułk czołgów miał 80 wozów, czy mógłby Pan przybliyć jego strukturę?
według moich danych pułk czołgów miał 3 bataliony po 31 wozów.
Pozdrawiam Krzysztof Zareba

Szanowni Panowie
Będąc ostatnio w Niemczech zostałem szcześliwym posiadaczem za niewygórowana cenę 15 EUR bardzo ciekawej pozycji "Die Landstreitkrafte der NVA" i pomimo mojej awersji do języka naszych sąsiadów uznaję ja za jedna z najcenniejszych w moim ksiegozbiorze.
Pozycja ta opisuje liczebność, daty wprowadzenia, parametry taktyczno-techniczne sprzetu posiadanego przez Armie b.NRD w kolejnych okresach jej istniena.
Już pierwsze spojrzenie na te dane wywołało u mnie pewien żal ze pomimo posiadania przez Polskę w latach 80-tych najwiekszej liczebnie armii w UW, wydawania ogromnych pieniedzy na jej utrzywanie, bedących strasznym obciażeniem dla nas wszystkich, poziom techniczny był bardzo marny!
jeśli któryś z Panów chciałby uzyskać wiecej informacji dotyczących przedmiotowego tematu to służe uprzejmie bo warto!

Panie Krzysztofie.
Serdecznie dziekuję za podanie wykazu istniejących wówczas dywizji. Zaspokojona została moja ciekawość co do istnienia 3 i 9 DZ.
W podanym przez Pana wykazie istnieją jednak pewne nieścisłaści w nazwach dywizji, i tak:
- właściwa nazwa 8 DZ brzmiała, 8 Dywizja Zmechanizowana im. Bartosza Głowackiego, a 20 DPanc., 20 Warszawska Dywizja Pancerna i o ile pamiętam od 1986 lub 1987 roku nosiła imię Marszałka Konstantego Rokossowskiego. Cóż patronów się nie wybierało.
W uzupełnieniu mojego poprzedniego materiału podam, że DPanc. w latach o których pisałem rzeczywiście miała kompanijną strukturę pcz. Wraz z wprowadzaniem do uzbrojenia w WP czołgów T-72 zmieniono tą strukturę na batalionową. Do roku 1984 np. 28 pcz z Czarnego 20 DPanc. składał się z 5 kompanii czołgów po 16 wozów, co daje 80 czołgów plus czołg dowódcy pułku. Oprócz tych pododdziałów w pcz były: kompania zmechanizowana, kompania łączności, rozpoznawcza, saperów, bateria przeciwlotnicza (w 28 pcz na ZSU 23-4), kompania remontowa, zaopatrzenia, medyczna, pluton chemiczny i pluton ochrony i regulacji ruchu. Taki pułk liczył ponad 800 żołnierzy.
Gdy wprowadzono strukturę batalionową, wówczas miał 3 bataliony po 31 czołgów w batalionie - 3 kompanie po 10 wozów i wóz dowódcy batalionu.Inne pododdziały pułku były takie same jak w starej strukturze. Wraz ze zmianą struktury pułków czołgów na batalionową likwidacji ulegał jeden pułk i tak DPanc. miała wówczas 2 pcz po 93 czołgi i pz z 40 czołgami co dawałao grubo ponad 200 czołgów i około 120 BWP. Piszę około 120 bo z BWP różnie bywało. Te 120 BWP, to 90 z pz, 2 x po 10 BWP z pcz i 10 z brozp. Dane, które podajęnie zawsze mogą być dokładne. Tak zapamiętałem je kiedy byłem żołnierzem w 20 DPanc, 8 DZ i 8 Bałtyckiej Dywizji Obrony Wybrzeża.
Mam nadzieję, że uda nam się Panie Krzysztofie sprowokować innych do zabrania głosu w tej kwestii. Ciekawe szczególnie byłyby dane czy też wspomnienia żołnierzy z 3 i 9 DZ. Były to bowiem w tamtym czasie dywizje mocno "skadrowane" i napewno nie dysponowały takim potencjałem jak chociażby 20 DPanc czy też 8 DZ.
Serdecznie pozdrawiam.

Szanowny Panie Ryszardzie.
Co do 8DZ to przepraszam za mój oczywisty błąd (zabieganie!), nie Pomorska a zgodnie z rozkazem ND WP nr 180/1948 Drezdeńska i takie szczytne miano nosiła do lipca 1994r. gdy stała się 8 DOW.
Co do 20 DPanc. to celem usprawiedliwienia chciałem powiedzieć że nazwę "Kałuska" znalazłem w serii Jednostki Doborowe - Wojna Pancerna, Nato kontra UW, Front Środkowy wydanego przez Osprey przy współpracy Bellony 1989/1994.
Bardzo dziekuję za podane przez Pana bardzo ciekawe dla mnie informacje o strukturze pcz.
Czy mógłby Pan ocenić stan sprzętu pancernego 20-tej, bowiem na przełomie 89/90 miałem przyjemność rozmawiać z oficerem liniowym pułku w Czarnem, który opowiadał mi o 30 letnich wówczas czołgach T54 których pododdziałem dowodził.
Dziekuje za potwierdzenie 3 pułkowej struktury dywizyjnej czyli to znaczy ze polskie dywizje były słabsze od radzieckich czy NRD-owskich które miały po 4 pułki.
Co do dywizji WOW to z tego co mi wiadomo ze szczatkowych rozmów z ludzmi którzy tam służyli rzeczywiście były one mocno skadrowane, wyposazone w stary sprzęt (w latach 80 służyły tam T34/85M, a opl opierał sie o zbieraninę wkm pamietajacych II WŚ.
Może uaktywni się ktoś kto posiada bliższe informacje nt. innych jednostek z tego okresu.
Pozdrawiam

Panie Krzysztofie!
Polskie Dywizje Pancerne miały w swoim składzie (trzy pcz i pz) co oznaczało, że główne siły dywizji stanowiły cztery pulki oraz pułk artylerii i pułk pplot i inne jednostki wsparcia i zabezpieczenia. Tak jak napisał Pan Ryszard, czteropułkowa struktura DPanc istniała do chwili przejścia pcz ze struktury kompanijnej na batalionową (koniec lat 80-tych).
Osobiście służyłem w 10 DPanc (połowa lat 70-tych) w Opolu a dokładnie w 10 Drawskim Pułku Czołgów Średnich. W składzie dywizji oprócz (mojego-sic!) 10 pcz były 2 pcz, 13 pcz oraz 25 pz. Wszystkie pułki stacjonowały w Opolu. Inne jednostki rozmieszczone byłu w Brzegu, Lublińcu i Kędzierzynie Kożlu. Pozdrawiam MM