Poniżej przedstawiam zarys rozwoju organizacyjnego batalionów obsługi lotnisk i kompanii technicznych obsługi lotnictwa w latach 1944 - 1946 (wątek przeniesiony z tematu "Poczty Polowe").
Prezentowany materiał nie jest kompletny, jest co najmniej kilka niejasnych bądź sprzecznych informacji – wdzięczny będę więc za wszelkie uwagi i uzupełnienia.
K. P.


# Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 83/Org. z dnia 09.12.1944r. (lub z dnia 06.12.1944r. ?)
nakazano włączyć w skład Wojsk Lotniczych WP Dowództwo 7. Rejonu Baz Lotniczych wraz z
podporządkowanymi temu Dowództwu jednostkami , m. in.:
* 73. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Ułęż
- według etatu Nr 015/343 - o ogólnym stanie osobowym 308 zmobilizowanych i 42 kontraktowych
* 74. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Podlodówka
- według etatu Nr 015/343 - o ogólnym stanie osobowym 308 zmobilizowanych i 42 kontraktowych
(na początku stycznia 1945r. przeniesiony do m. Zadybie Stare)
* 129. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Rowy
- według etatu Nr 015/343 - o ogólnym stanie osobowym 308 zmobilizowanych i 42 kontraktowych
(na początku stycznia 1945r. przeniesiony do Radzymina)
* 130. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Mokre
- według etatu Nr 015/343 - o ogólnym stanie osobowym 308 zmobilizowanych i 42 kontraktowych
* 140. Samodzielną Kompanię Obsługi Technicznej Lotniska 7. RBL - Ułęż
- według etatu Nr 029/302 - o ogólnym stanie osobowym 96 zmobilizowanych
* 141. Samodzielną Kompanię Obsługi Technicznej Lotniska 7. RBL - Podlodówka
- według etatu Nr 029/302 - o ogólnym stanie osobowym 96 zmobilizowanych
* 143. Samodzielną Kompanię Obsługi Technicznej Lotniska 7. RBL - Mokre
- według etatu Nr 029/302 - o ogólnym stanie osobowym 96 zmobilizowanych
* 147. Samodzielną Kompanię Obsługi Technicznej Lotniska 7. RBL - Rowy
- według etatu Nr 029/302 - o ogólnym stanie osobowym 96 zmobilizowanych

# W końcu grudnia 1944r.
do składu 7. Rejonu Baz Lotniczych włączono, m. in.:
* 495. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Dys
- według etatu Nr 015/343 - o ogólnym stanie osobowym 308 zmobilizowanych i 42 kontraktowych
(inne źródła - włączony w skład WP w dniu 25.09.1944r. ?)
* 686. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Zadybie Stare
- według etatu Nr 015/343 - o ogólnym stanie osobowym 308 zmobilizowanych i 42 kontraktowych
* 122. Samodzielną Kompanię Obsługi Technicznej Lotniska 7. RBL - Dys
- według etatu Nr 029/302 - o ogólnym stanie osobowym 96 zmobilizowanych
* 145. Samodzielną Kompanię Obsługi Technicznej Lotniska 7. RBL - Zadybie Stare
- według etatu Nr 029/302 - o ogólnym stanie osobowym 96 zmobilizowanych

# Rozkazem Nr 018 Dowódcy Lotnictwa WP z dnia 28.03.1945r.
nakazano włączyc w skład 7. Rejonu Baz Lotniczych:
* 483. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Łódź
- według etatu Nr 015/343 - o ogólnym stanie osobowym 308 zmobilizowanych i 42 kontraktowych
(inne źródła - włączony w skład WP w dniu 13.02.1945r.)
* 513. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Okęcie
- według etatu Nr 015/343 - o ogólnym stanie osobowym 308 zmobilizowanych i 42 kontraktowych
(inne źródła - włączony w skład WP w dniu 13.02.1945r.)

# Dyslokacja Batalionów Obsługi Lotniska na początku lipca 1945r.
* 73. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Bydgoszcz
* 74. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Leźnica Wielka k. Łęczycy
* 129. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Tomaszów Mazowiecki
* 130. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Ujazd
* 483. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Modlin / Kroczewo
* 495. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Sanniki
* 513. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Warszawa
* 686. Batalion Obsługi Lotniska 7. RBL - Sochaczew

# Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 00165/Org. z dnia 10.07.1945r.
nakazano Dowódcy Lotnictwa WP w terminie do dnia 30.07.1945r. sformować, m. in.:
* 1. Samodzielną Kompanię Techniczno-Lotniskową przy 15. Szkolnym Pułku Lotniczym
- według etatu Nr 029/302 o stanie osobowym 96 ludzi
* 2. Samodzielną Kompanię Techniczno-Lotniskową przy 483. Batalionie Obsługi Lotnisk
- według etatu Nr 029/302 o stanie osobowym 96 ludzi
* 3. Samodzielną Kompanię Techniczno-Lotniskową przy 513. Batalionie Obsługi Lotnisk
- według etatu Nr 029/302 o stanie osobowym 96 ludzi

# Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 00510 z dnia 05.09.1945r.
podporządkowano dowódcom OW, m. in.:

Warszawski Okręg Wojenny:
* 483. Batalion Obsługi Lotniska (7. Baza Lotnicza) - Kroczewo
* 2. Samodzielna Kompania Technicznej Obsługi Lotniska (483. Baza Obsługi Lotniska) - Kroczewo
* 73. Batalion Obsługi Lotniska (7. Baza Lotnicza) - Modlin
* 140. Kompania Techn. Obsługi Lotnictwa (73. Baza Obsługi Lotniska) - Modlin
* 686. Batalion Obsługi Lotniska (7. Baza Lotnicza) - Sochaczew
* 145. Kompania Techn. Obsługi Lotnictwa (686. Baza Obsługi Lotniska) - Sochaczew
* 495. Batalion Obsługi Lotniska (7. Baza Lotnicza) - Sanniki
* 122. Kompania Techn. Obsługi Lotnictwa (495. Baza Obsługi Lotniska) - Sanniki
* 513. Batalion Obsługi Lotniska (7. Baza Lotnicza) - Mokotów
* 3. Kompania Techn. Obsługi Lotnictwa (513. Baza Obsługi Lotniska) - Mokotów

Łódzki Okręg Wojenny:
* 74. Batalion Obsługi Lotniska (7. Baza Lotnicza) - Łęczyca
* 140. Kompania Techn. Obsługi Lotnictwa - Łęczyca
(prawdopodobnie - 141. Kompania Techn. Obsługi Lotnictwa - Łęczyca)
* 129. Batalion Obsługi Lotniska (7. Baza Lotnicza) - Tomaszów Mazowiecki
* 147. Kompania Techn. Obsługi Lotnictwa - Tomaszów Mazowiecki
* 130. Batalion Obsługi Lotniska (7. Baza Lotnicza) - Ujazd
* 141. Kompania Techn. Obsługi Lotnictwa - Ujazd
(prawdopodobnie - 143. Kompania Techn. Obsługi Lotnictwa - Ujazd)

Uwaga: w w/w wykazie nie uwzględniono:
* 1. Samodzielnej Kompanii Technicznej Obsługi Lotniska - Radom

# Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 0284/Org. z dnia 10.10.1945r.
nakazano Dowódcy Wojsk Lotniczych WP w terminie do dnia 25.10.1945r. przenieść:
* Bataliony Obsługi Lotniskowej Nr 73, Nr 74, Nr 129, Nr 130, Nr 483, Nr 495, Nr 513 i Nr 686,
utrzymujące się według etatu Nr 015/343, na kolejno:
- 1. , 2. , 3. , 4. , 5. , 6. , 7. i 8. Bataliony Obsługi Lotniskowej WP
(według etatu Nr 6/27 o stanie osobowym 352 wojskowych i 43 kontraktowych)

oraz rozformować w terminie do dnia 20.10.1945r.:
* Lotniskowo Techniczne Kompanie Nr 140, Nr 141, Nr 147, Nr 143, Nr 2, Nr 122, Nr 3 i Nr 145
- utrzymujące się według etatu Nr 029/302

# Rozkazem organizacyjnym Naczelnego Dowódcy WP Nr 017/Org. z dnia 22.01.1946r.
ustalono dyslokację Jednostek Lotnictwa WP, m. in.:
* Dowództwo 2. Dywizji Lotnictwa Szturmowego, 5. Pułk Lotnictwa Szturmowego i 4. Batalion Obsługi
Lotnisk - Łódź
* 6. Pułk Lotnictwa Szturmowego i 3. Batalion Obsługi Lotnisk - Tomaszów
* 4. Pułk Lotnictwa Szturmowego i 6. Batalion Obsługi Lotnisk - Bydgoszcz
* Dowództwo 1. Dywizji Lotnictwa Myśliwskiego, 2. Pułk Lotnictwa Myśliwskiego, 3. Pułk Lotnictwa
Myśliwskiego i 2. Batalion Obsługi Lotnisk - Kraków
* 1. Pułk Lotnictwa Myśliwskiego i 1. Batalion Obsługi Lotnisk - Modlin
* 7. Samodzielny Pułk Bombowców Nurkujących i 7. Batalion Obsługi Lotnisk - Łęczyca

# Rozkazem organizacyjnym Naczelnego Dowódcy WP Nr 019/Org. z dnia 22.01.1946r.
oraz wykonawczym Rozkazem Dowódcy Lotnictwa WP Nr 08 z dnia 24.01.1946r.
nakazano Dowódcy Lotnictwa WP w terminie do dnia 28.02.1946r. rozformować:
* 5. Batalion Obsługi Lotnisk - Kroczewo
- istniejący według etatu Nr 6/27
(Poczta Polowa Nr 06834)
* 8. Batalion Obsługi Lotnisk - Sochaczew
- istniejący według etatu Nr 6/27
(Poczta Polowa Nr 49601)

# Rozkazem organizacyjnym Naczelnego Dowódcy WP Nr 036/Org. z dnia 07.02.1946r.
nakazano Dowódcy Lotnictwa WP w terminie do dnia 28.02.1946r. rozformować:
* 1. Samodzielną Kompanię Techniczną Obsługi Lotnisk, przy 15. Szkolnym Pułku Lotniczym
- istniejącą według etatu Nr 029/302 o stanie osobowym 96 wojskowych

# Rozkazem organizacyjnym Naczelnego Dowódcy WP Nr 053/Org. z dnia 30.03.1946r.
rozkazano nadać czterocyfrowe numery JW, m. in.:
* JW 1294 - 6. Baon Obsługi Lotniskowej - Bydgoszcz
(Poczta Polowa Nr 21371)
* JW 1632 - 1. Baon Obsługi Lotniskowej - Modlin
(Poczta Polowa Nr 42140)
* JW 1634 - 2. Baon Obsługi Lotniskowej - Kraków
(Poczta Polowa Nr 42143)
* JW 1637 - 4. Baon Obsługi Lotniskowej - Ujazd, Łódź
(Poczta Polowa Nr 42146)
* JW 1645 - 7. Baon Obsługi Lotniskowej - Łęczyca
(Poczta Polowa Nr 45149)
* JW 1682 - 3. Baon Obsługi Lotniskowej - Tomaszów Mazowiecki
(Poczta Polowa Nr 49623

# Rozkazem organizacyjnym Naczelnego Dowódcy WP Nr 0202/Org. z dnia 20.11.1946r.
oraz wykonawczym Rozkazem Dowódcy Lotnictwa WP Nr 0145 z dnia 30.11.1946r.
nakazano Dowódcy Lotnictwa WP w terminie do dnia 20.12.1946r. rozformować:
* 1. , 2. , 3. , 4. , 6. i 7. Bataliony Obsługi Lotnisk
- utrzymujące się według etatu Nr 6/27
- 1. Batalion Obsługi Lotniskowej - JW 1632 Nowy Dwór
- 2. Batalion Obsługi Lotniskowej - JW 1634 Kraków
- 3. Batalion Obsługi Lotniskowej - JW 1682 Tomaszów Mazowiecki
- 4. Batalion Obsługi Lotniskowej - JW 1637 Łódź
- 6. Batalion Obsługi Lotniskowej - JW 1294 Bydgoszcz
- 7. Batalion Obsługi Lotniskowej - JW 1645 Łęczyca

Witam !
W artykule "Lotnictwo LWP w II WŚ" (WPH 3/1973) Czesław Krzemiński podaje podstawy przekazania i przejęcia 7. RBL jako:
* Dyrektywa Sztabu Generalnego AR nr 10/1257 z 29.11.1944 (CAW, III-263/11, s.96)
* Rozkaz ND WP Nr 83/Org. z dnia 06.12.1944r. (CAW, III-1/745, s.177)

Natomiast skład 7. RBL w dniu przybycia do Polski podaje następujący:
* bol:73,74,129,130,686
* 6 kompanii lotniskowo-technicznych

Pozdrawiam

Cześć Tomek !
Cześć Grzegorz !

Prawdę powiedziawszy nie widziałem na własne oczy ani Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 83/Org. z dnia 09.12.1944r. (lub z dnia 06.12.1944r. ?), ani Rozkazu nr 91 Naczelnego Dowódcy WP z dnia 31.10.1944r. o organizacji związków i jednostek lotniczych.
Gdzieś czytałem (może nawet na tym forum), że Rozkaz nr 91 Naczelnego Dowódcy WP z dnia 31.10.1944r. nie wymieniał bol - i.
Nie wiem też jaka jest prawidłowa data wydania Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 83/Org.
Różnie w źródłach pisanych ta data jest podawana - raz 09.12.1944r., ale też 06.12.1944r.
Może kiedyś uda mi się dotrzeć do rozkazów z 1944r.
Poniżej krótka metryczka przemian organizacyjnych 15. Samodzielnego Zapasowego Pułku Lotniczego / 15. Szkolnego Pułku Lotniczego WP / 1. Szkolno - Ćwiczebnego Mieszanego Pułku Lotniczego.
Pozdrawiam.
K.P.

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


15. Samodzielny Zapasowy Pułk Lotniczy / 15. Szkolny Pułk Lotniczy WP
/ 1. Szkolno - Ćwiczebny Mieszany Pułk Lotniczy


# Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 91 z dnia 31.10.1944r.
(inne źródła - z dnia 30.10.1944r. ?)
o organizacji związków i jednostek lotniczych sformowano, m. in.:
* 15. Samodzielny Zapasowy Pułk Lotniczy - Kluczewka
- według etatu Nr 015/468
(sformowany na bazie radzieckiego 16. Szkolno - Treningowego Pułku Lotniczego)
Poczta Polowa Nr 83769

# W dniu 26 listopada 1944r.:
* 15. Samodzielny Zapasowy Pułk Lotniczy
- został przebazowany na lotnisko Mokre k. Zamościa

Kadra pułku liczyła 147 oficerów, 258 podoficerów, 289 szeregowych i 108 przeszkalanych Polaków.
Pułk posiadał dwie eskadry myśliwskie i po jednej eskadrze lotnictwa szturmowego i bombowego.
Dowódcą był ppłk Płaskij, instruktorami pilotażu oficerowie radzieccy, dysponujący 52 samolotami typu:
Jak-9, Ił-2, Pe-2, Po-2, Ut-2 i Li-2. Szkolenie Polaków rozpoczęto w Zamościu już w grudniu 1944r.

# Rozkazem Nr 016 Dowódcy Lotnictwa WP z dnia 02.12.1944r.
nakazano włączyć w skład Lotnictwa WP:
* 15. Samodzielny Zapasowy Pułk Lotniczy - Zamość - Mokre
(loty odbywały się z lotniska Mokre, a później także z lotniska Szczebrzeszyn)

# Na początku marca 1945r. przedyslokowano:
* 15. Samodzielny Zapasowy Pułk Lotniczy
- z m. Zamość - Mokre do przedwojennej Szkoły Podchorążych Rezerwy w Radomiu.

Szkolenie lotnicze odbywało się w czterech eskadrach lotniczych: w pierwszej eskadrze na samolotach
szturmowych Ił-2, w dwóch eskadrach myśliwskich na samolotach Jak-9 oraz w eskadrze szkolącej pilotów
łącznikowych na samolotach Po-2.
Lotników zakwaterowano w budynkach Fabryki Broni obok dworca PKP, skąd codziennie dowożono ich na
szkolenie na lotnisko w Sadkowie.
Samoloty szturmowe Ił-2 startowały z Sadkowa i lądowały w Piastowie na zapasowym lotnisku.
Po całym dniu szkolenia wracały do Sadkowa, gdzie przez ten czas latały dwie eskadry myśliwskie na
samolotach Jak-9 i eskadra bombowa na samolotach Po-2 (kukuruźnik) lub na dwusilnikowych bombowcach
nurkujących Pe-2. W maju 1945r. w Radomiu szkoliło się już 28 pilotów myśliwskich, 14 szturmowych,
17 nawigatorów, 50 mechaników, 12 majstrów osprzętu i 9 majstrów uzbrojenia.
W końcu maja 1945r. piloci szturmowi zostali skierowani do Bydgoszczy, gdzie stacjonował 4 Pułk Lotnictwa
Szturmowego.

# Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 00165/Org. z dnia 10.07.1945r.
nakazano Dowódcy Lotnictwa WP w terminie do dnia 30.07.1945r. sformować, m. in.:
* 1. Samodzielną Kompanię Techniczno-Lotniskową przy 15. Szkolnym Pułku Lotniczym
- według etatu Nr 029/302 o stanie osobowym 96 ludzi

# Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 00165/Org. z dnia 10.07.1945r.
nakazano Dowódcy Lotnictwa WP przemianować:
* 15. Zapasowy Pułk Lotniczy, na:
- 15. Szkolny Pułk Lotniczy WP - Poczta Polowa Nr 83769

# Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 00510 z dnia 05.09.1945r.
podporządkowano Dowódcy Łódzkiego Okręgu Wojennego, m. in.:
* 15. Szkolny Pułk Lotniczy - Radom

# Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 0249/Org. z dnia 13.09.1945r.
wykonawczym: Rozkazem Dowódcy Lotnictwa WP Nr 0173 z dnia 16.09.1945r.
nakazano Dowódcy Wojsk Lotniczych w terminie do dnia 25.09.1945r. przenieść, m. in.:
* 15. Samodzielny Szkolno-Treningowy Mieszany Pułk Lotniczy
- z etatu Nr 015/468 na nowy etat Nr 6/19 o stanie osobowym 543 wojskowych i 68 kontraktowych
z jednoczesnym przemianowaniem, na:
- 1. Szkolno-Ćwiczebny Mieszany Pułk Lotniczy

# Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 0265/Org. z dnia 25.09.1945r.
nakazano Dowódcy Lotnictwa WP sformować, m. in.:
* Szkołę Młodszych Specjalistów Lotniczych:
- przy 1. Szkolno - Ćwiczebnym Mieszanym Pułku Lotniczym
(o stanie zmiennym 260 elewów)

# Rozkazem organizacyjnym Naczelnego Dowódcy WP Nr 017/Org. z dnia 22.01.1946r.
Ustalono dyslokację Jednostek Lotnictwa WP, m. in.:
* 1. Szkolno - Ćwiczebny Pułk Lotniczy - Radom

# Rozkazem organizacyjnym Naczelnego Dowódcy WP Nr 035/Org. z dnia 09.02.1946r.
nakazano Dowódcy Wojsk Lotniczych w terminie do dnia 28.02.1946r. rozformować:
* 1. Samodzielny Ćwiczebno-Szkolny Pułk Lotniczy, istniejący według etatu Nr 6/19 - Radom

oraz na jego bazie sformować:
* Ćwiczebną Eskadrę Lotniczą - Radom
- według etatu Nr 6/24 o stanie osobowym 88 wojskowych i 200 kursantów
podporządkowaną Komendantowi OSL

Personel oddziału szkolenia bojowego, eskadrę szkolenia podstawowego - 157 uczniów pilotażu oraz szkołę
młodszych specjalistów lotniczych 1. Samodzielnego Ćwiczebno-Szkolnego Pułku Lotniczego - przekazano do
Dęblina, do dyspozycji Wojskowej Szkoły Pilotów Wojska Polskiego. Natomiast pozostałych żołnierzy
radzieckich z dowódcą pułku ppłk Płaskijem, odkomenderowano do ZSRR, zaś Polaków przeniesiono do
innych jednostek lotniczych lub do rezerwy.
Ćwiczebną Eskadrę Lotniczą sformowano na bazie 1.eskadry składającej się z oddziału szturmowego na
samolotach Ił-2 oraz 2.eskadry myśliwskiej na samolotach Jak-9.

# Rozkazem organizacyjnym Naczelnego Dowódcy WP Nr 036/Org. z dnia 07.02.1946r.
nakazano Dowódcy Lotnictwa WP w terminie do dnia 28.02.1946r. rozformować, m. in.:
* 1. Samodzielną Kompanię Techniczną Obsługi Lotnisk, przy 15. Szkolnym Pułku Lotniczym
- istniejącą według etatu Nr 029/302 o stanie osobowym 96 wojskowych

# Rozkazem organizacyjnym Naczelnego Dowódcy WP Nr 053/Org. z dnia 30.03.1946r.
rozkazano nadać czterocyfrowe numery JW, m. in.:
* JW 2997 - Samodzielna Ćwiczebna Eskadra Lotnicza

Miały podobne struktury w tym sensie, że składały się z kompanii radiotechnicznych. Ale na tym w zasadzie kończy się podobieństwo.

W przeciwieństwie do rozlokowanych na stacjonarnych pozycjach i powiązanych organizacyjnie w brygadę radiotechniczną pododdziałów WOPK bataliony radiotechniczne Wojsk Lotniczych (frontowej DLM) były jednostkami manewrowymi, mającymi przemieszczać się wraz z całą dywizją i zabezpieczać dla niej zbieranie i opracowanie informacji radiolokacyjnej oraz wzrokowo-foniczne i zautomatyzowane naprowadzanie samolotów.

Jeden dywizyjny i trzy pułkowe brt 4 Pomorskiej DLM (w tym 19 brt, który w początkach swego żywota zdążył być batalionem dywizyjnym w 3 Brandenburskiej DLM) miały po dwie kompanie radiotechniczne. Ponadto w skład batalionu wchodziło dowództwo, sztab i służby techniczne wraz z ruchomym warsztatem radiotechnicznym, drużyną remontu samochodów i drużyną transportowo-gospodarczą. Były pewne różnice w organizacji i wyposażeniu batalionów, np. inne obiekty zautomatyzowanego systemu dowodzenia na szczeblu pułku i dywizji, więcej stacji radiolokacyjnych i żołnierzy w batalionie pułkowym.

Batalion pułkowy (19, 25 i 26 brt) miał wprawdzie odrębny etat (numer JW), ale organizacyjnie znajdował się w składzie odpowiednio 2, 9 i 41 plm, podlegał dowódcy pułku i realizował radiotechniczne zabezpieczenie działań SD plm i pułkowych punktów naprowadzania. Dywizyjny 13 brt, również z odrębnym etatem (JW 3739), podlegał szefowi sztabu dywizji przez szefa wydziału łączności i RUL i zabezpieczał radiotechnicznie SD i punkty naprowadzania dywizji. Każda kompania radiotechniczna brt plm i DLM miała za zadanie zorganizować na bazie własnych sił i środków jeden posterunek radiolokacyjny. W ten sposób dywizja i jej pułki miały zabezpieczone dwupołożeniowe dowodzenie.

Pozdrawiam świątecznie
JacekB

Panie Jacku,
Dziękuję za wyjaśnienia. Miałem okazję oglądać, niestety zdewastowane już, "stałe" stanowisko kompanii rt pułku goleniowskiego. Moje następne pytanie: czy mam rozumieć że bataliony rt pułków/dywizji WL w części były na stałych pozycjach a w częsci ruchome, które by się miały przebazować z macierzystą jednostką lotniczą? Byłoby to chyba bardziej sensowne żeby cały batalion był mobilny. Jeszcze jedno: czy ktoś zna lokalizację wszystkich brt/krt WL?
Pozdrawiam,
Paweł

Bataliony miały w czasie pokoju rozwinięte posterunki odpowiednio w Goleniowie (Marszewo), Debrznie (Myśligoszcz) i Malborku (na polach pod Lasowicami Wielkimi, ok. 5 km na pn od miasta), bo przecież trzeba było zabezpieczać bieżącą działalność dywizji z lotnisk stałego bazowania. Ale to niczego nie zmienia. Z definicji całość sił batalionu była przewidziana do przebazowania. Pułk (sztab dywizji) się przebazowuje, to brt zwija sprzęt, ustawia kolumnę i naprzód marsz. Mogło też mieć miejsce częściowe przebazowanie brt (jednej krt), np. w przypadku operowania pułku z 2 lotnisk. Jak rzecz wyglądałaby w praktyce na wojnie, to jest inna bajka.

O Malborku, oprócz wiedzy pochodzącej z cennych publikacji płk. Henryka Czyżyka, pamiętam trochę szczegółów z własnego dzieciństwa. Obiekt w Lasowicach powstał bodajże w drugiej połowie lat 70-tych, a został rozbudowany w latach 80-tych. Wcześniej posterunek radiolokacyjny stacjonował na terenie lotniska na górce, którą bardzo dobrze widać, gdy jedzie się pociągiem na trasie Malbork-Elbląg. Dywizyjny 13 brt nie miał odrębnego posterunku. Jego sprzęt stał na codzień w Malborku, a na ćwiczeniach to różnie: Wdzydze, Okonek, Drawsko, Nadarzyce i inne piękne zakątki naszego kraju. Oprócz tego w latach 80-tych własną kompanię radiotechniczną miało niezależne od dywizji Centrum Dowodzenia Bojowego. Część (trudno mi powiedzieć jaka konkretnie i których pododdziałów) malborskiego sprzętu radiotechnicznego, łączności i UL w pewnych okresach bazowała w Półmieściu (ok. 10 km na pn-wsch od Malborka, 30 Poligon Lotniczy Myszewo, podległy dywizji). W sumie tego sprzętu było w garnizonie dużo (5 kompanii w latach 80-tych) i stale był ruch w interesie, że tak powiem. Często widywałem stacje radiolokacyjne w kolumnach pojazdów przemieszczających się przez miasto w różnych kierunkach. Trzeba to traktować dynamicznie.

Ostatnie pytanie nie bardzo rozumiem. Podałem lokalizację wszystkich brt Wojsk Lotniczych. Były cztery w składzie 4 Pomorskiej DLM. Na zasadzie analogii do Malborka przypuszczam, że CDB w Pile i Swidwinie dysponowały swoimi krt, ale nie mam wiedzy na ten temat. Inne jednostki WL miały posterunki radiolokacyjne przy lotniskach, wchodzące w skład pułkowych batalionów łączności i ubezpieczenia lotów, a wcześniej dywizjonów dowodzenia lotami.

Abstrahując od specyficznej relacji batalion-kompania w WOPK warto zauważyć, że o ile brt WL z lat 70-tych i 80-tych były o około połowę mniejsze od brt WOPK z tego samego okresu, to istniejące w latach 60-tych kompanie radiotechniczne DLM LO (malborskiej i świdwińskiej) były 2 razy większe niż analogiczne krt WOPK i wystawiały po dwa posterunki, z których każdy obsługiwał jeden pułk dywizji.

Pozdrawiam
JacekB

EDIT z 15.10.2009 r.:
Niniejszym pragnę uzupełnić, a po części poprawić moją wypowiedź.
Otóż niedawno miałem możliwość rozmowy z jednym z naocznych świadków i bezpośrednich uczestników przemian organizacyjnych malborskich pododdziałów radiotechnicznych, łączności i UL od 1953 roku do początku lat 90-tych. Dowiedziałem się odeń, że w Półmieściu nie stały stacje radiolokacyjne, a jedynie sprzęt łączności i UL, potrzebny do zabezpieczenia poligonu Myszewo. Ponadto dowiedziałem się, że stacja P-3, należąca do ówczesnego Węzła Radiotechnicznego 9 DLM, w 1953 roku stała od strony wschodniej lotniska, w pobliżu wsi Klecie. Stamtąd posterunek radiotechniczny (już w ramach 13 krt) trafił na górkę po zachodniej stronie lotniska, o której wyżej wspominam, skąd z kolei został przeniesiony do Lasowic.
Mimo upływu czasu umieszczam tutaj w formie edycji posta, aby wszystko na ten temat było razem.