rok produkcji oznaczenie - przykład dla czołgów
X 00 JN 000 - pierwsze lata produkcji
X 00 JLN 000
X 00 JM1N 000
00 Z 000 X - ostatnie lata

1989 T72
1988 F
1987 E
1986 D
1985 C
1984 B
1983 A
1982
1981
1980
1979
1978
1977
1976
1975 T55A
1974
1973 G 11 BN 641 G (1973)
1972 F
1971 E 34 A 675 E (1971)
1970 D 59 N 1069 D (1970)
1969 C 11 N 52 C (1969)
1968 B 17 H 41 B (1968)
1967
1966 T54A/AM
1965
1964 E 21 E 525 E (1964
1963 D 548 K 417 D (1963)
1962 C 581043 R 9 C (1962)
1961 B 76 F 37523 B (1961)
1960 A 60 T 25121 A (1960)
1959 - 19 H 22317 (1959)
1958
1957
1956
1955
1954

może ktoś zna uzupełnienie ? numer był wybijany na wannie kadłuba
pozdrawiam

Witold Muszyński

Z dużym zainteresowaniem czytam Wasze posty i z radością stwierdzam, że nareszcie pojawiła się strona spełniająca moje oczekiwania.
Kilka informacji dotyczących czołgów T-34, T-54/55 i T-72.

Na podstawie opracowania Jerzego Kajetanowicza „Wozy bojowe i pojazdy wsparcia produkowane w Polsce w okresie powojennym” Wrocław 1998 r. W latach 1953-1996 wyprodukowano następujące ilości czołgów (wliczając odmiany specjalne: wozy dowódcze, saperskie, techniczne, itp.):
1. T-34 1400 szt.
2. T-54 3000 szt.
3. T-55 5000 szt.
4. T-72 1400 szt.

5. 2S1 „Goździk” 600 szt.

6. SKOT 4500 szt.

7. MTLB 4000 szt.

Na podstawie opracowania Kazimierza Pająka „Powstanie i rozwój techniki wojskowej w wojskach samochodowych i pancernych w Polsce w latach 1918-1994” Poznań 1999 r.
Struktura parku wozów bojowych WP
na styczeń 1983 r. plan na 1990 r.

1. T-72 1,6% 22,2%
2. T-55A i T-55AD 38,6% 16,8% i 25% T-55AM
3. T-55M i T-55U 39,2% 36,0%
4. T-34/85M 20,6% 0,0%

5. BWP-1 20,8% 35,5%
6. SKOT-2AP 32,5% 28,4%
7. SKOT-2A 17,0% 15,0%
8. SKOT 26,6% 18,4%
9. TOPAS-2AP 3,1% 2,7%

10. BWR-1R 5,8% 8,0%
11. BRDM-2 84,8% 92,0%
12. BRDM 6,2% 0,0%
13. FUG-D422 3,2% 0,0%

Witold
Dane super, dzięki. Muszę je jeszcze przeanalizować.

Mam jednak wątpliwości do danych:
1. T-34 1400 szt.
2. T-54 3000 szt.
3. T-55 5000 szt.
4. T-72 1400 szt.
Moim zdaniem to powtórzenie z książki "Czołgi i pojazdy wsparcia". Liczby identyczne ale niestety nieprawdziwe. Zresztą zobacz: Militaria i Fakty NR 2/2003 "Polskie Wojska Pancerne i Zmechanizowane w latach 1945 i 1965" Jerzy Kajetanowicz
Czyli gdy autor dotarł do bardziej wiarygodnych danych to dokonał korekty.

1. T-72 1,6% 22,2%
2. T-55A i T-55AD 38,6% 16,8% i 25% T-55AM
3. T-55M i T-55U 39,2% 36,0%
4. T-34/85M 20,6% 0,0%

5. BWP-1 20,8% 35,5%
6. SKOT-2AP 32,5% 28,4%
7. SKOT-2A 17,0% 15,0%
8. SKOT 26,6% 18,4%
9. TOPAS-2AP 3,1% 2,7%

10. BWR-1R 5,8% 8,0%
11. BRDM-2 84,8% 92,0%
12. BRDM 6,2% 0,0%
13. FUG-D422 3,2% 0,0%

Oj moje wątpliwości rosną.
Jeżeli T-72 w 1983r. tylko 1,6% to ile ich mogło być (gdy 3.000 to 48; gdy 3.300 to 52 i gdy 3.700 to 59) - jednak wątpię. Moim zdaniem było więcej. Zresztą proszę sprawdzić w NTW.
Podobnie radzę sprawdzić Topasy. Dalej BWR-1R przecież w 1983 r. ich nie było.

PONIŻSZE TO PRZYPUSZCZENIA
Koledzy rozważyłem podane powyżej proporcje i doszedłem do kilku wniosków. Chcę się nimi podzielić. Proszę o uwagi, krytykę itp., itd. Przyjąłem kilka założeń:
1) Co do dat. Sądzę, że ilości sprzętu są przedstawione (proporcjonalnie) na 1.01.1983r. i wtedy 1,6 % T-72 ma sens (rozpoczęcie produkcji w 1981, rozruch w 1982 i dopiero od 1983 dostawy).
2) Ilość czołgów w 1980 zgodnie z artykułem o LWP wynosiła w 1980r. 3.296 czołgów. W końcu lat 80-tych MON podał, że posiadaliśmy 3.330 czołgów. Również z porównania % wynika, że w miejsce wycofywanych T-34 wdrażano T-34. Czyli założyłem ilość czołgów na poziomie 3.300.
3) Co do bwo. Założyłem, że podstawą do wyliczenia ilości powinny być tr.op. Topas-2AP ponieważ znamy ich liczbę pomiędzy 120 a 135. Z drugiej strony na początku lat 80-tych 3 i 9 DZ nie posiadały tr.op. a wprowadzano je na stan w drugiej połowie lat 80-tych (połączyłem to ze zmianą % Topasów których przecież nie wycofano aż do 1991r.). Czyli założyłem wzrost liczby tr.op. o 600 szt. a z obliczeń wyszło, że w 1983r. mieliśmy 4.400 bwo a w 1990 r. planowano 5.000. Skoty (czysta wersja) wydaje mi się, że służyły jako wozy saperskie, łączności, dowodzenia i inzynieryjne. Spadek ich liczby mógł być związany z wdrożeniem pojazdu inżynieryjnego na bazie MTLB. W końcówce lat 80-tych do CFE-1 podaliśmy liczbę 4.855BWO.
4) Co do sam.opanc. wyszedłem z liczby BWR-1R. W jednostkach rozpoznawczych poprzednio służyły PT-76, nie było ich w innych pozycjach dlatego uznałem, że są w pozycji BWR-1R. Z drugiej strony kieś spotkałem się z liczbą ok. 1500 BRDM-2 używanych przez NAL czyli u nas podobny wynik był prawdopodobny. Założyłem ogólną liczbę bez zmian. Akurat BWR-1R starczyłoby dla wszystkich dywizji i trochę by zostało. Przyjąłem 1.700.
5) Liczby wyjściowe zaokrągliłem.
Przedstawiam wynik. Moim zdaniem uwzględniając drobne błędy jednak prawdopodobny. Uwagę postu zamieszczonego wyżej niniejszym wycofuję.
1.01.1983r.
53T-72
1.274T-55A/AD
1.294T-55M/U
680T-34/85M

915BWP-1
1.430Skot-2AP
748Skot-2A
1.170Skot
136Topas-2AP

99PT-76
1.442BRDM-2
105BRDM
54FUG

PLAN - 1990r.
733T-72
825T-55AM
554T-55A/AD
1.188T-55M/U

1.775BWP-1
1.420Skot-2AP
750Skot-2A
920Skot
135Topas-2AP

136BWR-1R
1.564BRDM-2

Witold Muszyński

Panie Piotrze ma Pan w zupełności rację dane ilościowe pochodzą niestety z pracy A. K. Russela „Czołgi i pojazdy wsparcia” Warszawa 1996 r. – niestety publikacji mało wiarygodnej.
Odszukałem inne materiały, które mogą rzucić nieco światła na tą sprawę.
Henryk Wcisło, Zygmunt Ognik „Wybrane problemy historii polskiej techniki wojskowej XX wieku” Zeszyt nr 1, Warszawa 2000 r.
Na podstawie wykazu sprzętu uzbrojenia na dzień 1.02.1949 r.
Stan na dzień 1.05.1945 r. na dzień 1.02.1949 r.
Czołgi 251 szt. 211 szt.
Działa pancerne 191 szt. 145 szt.
Samochody pancerne 77 szt. 43 szt.

Stan etatowo-ewidencyjny podstawowego sprzętu i uzbrojenia wg stanu na dzień 1.01.1956 r.

Stan etatowy Stan ewidencyjny
Czołgi 1895 szt. 1617 szt.
Działa pancerne 536 szt. 571 szt.
Transportery op. 217 szt. 157 szt.
Działa polowe 2600 szt. 2663 szt.
Moździerze 805 szt. 944 szt.
Wyrzutnie rakietowe 114 szt. 81 szt.
Działa przeciwlotnicze 1353 szt. 1368 szt.
Samoloty 1728 szt. 1719 szt.
w tym odrzutowe 955 szt. 810 szt.
Samochody 23075 szt. 24953 szt.
Stacje radiolokacyjne 287 szt. 71 szt.
Radiostacje 6451 szt. 5201 szt.

W latach 1953-1955 wyprodukowano 1115 szt. Czołgów Czołgów-34/85, ale część z nich sprzedano do innych krajów np. NRD.
Produkcję czołgu T-54 podjęto w 1958 r. od 1956 r. trwały prace wdrożeniowe związane z uruchomieniem produkcji nowego wyrobu. W latach 1955-1958 sprowadzono z ZSRR pewną ilość czołgów T-54.
W sprawozdaniu dotyczącym braków w uzbrojeniu państw UW na dzień 1.01.1961 r. określono, że Polsce brakuje do pełnego stanu 2198 szt. czołgów średnich oraz 3675 szt. transporterów opancerzonych. Jednocześnie określono, że Polska w 1961 r. wyprodukuje 220 czołgów oraz nie kupi czołgów w ZSRR. Czołg T-54 produkowano do 1964 r.
Od 1964 r. produkowano czołg T-55, który w dużych ilościach sprzedawano za granicę.
W 1981 r. rozpoczęto produkcję czołgu T-72, lecz w niewielkich ilościach.
Dane przedstawione w oświadczeniu Ministrów Obrony Państw-Stron Układu Warszawskiego wg stanu na dzień 1.07.1988 r. określają ilość czołgów w PRL na 3330 szt. ale to jest już po likwidacji wszystkich T-34/85, których było co najmniej 700 szt.
Likwidację tych czołgów przeprowadzono w latach 1985-1988. Do końca nie jest również pewne czy zostały w tej ilości uwzględnione czołgi T-55A będące w trakcie modernizacji na wersję T-55AM.
Można zatem przyjąć, że w 1983 r. stan ilościowy czołgów w LWP był na poziomie 4000 szt.
W odniesieniu do wozów rozpoznawczych proszę zwrócić uwagę, że nie mówi się tam o wozie BWR-1D lecz o BWP-1R czyli BWP-1 przystosowanym do pełnienia roli wozu rozpoznawczego w pododdziałach rozpoznawczych dywizji pierwszorzutowych.

Dane przedstawione w oświadczeniu Ministrów Obrony Państw-Stron Układu Warszawskiego wg stanu na dzień 1.07.1988 r. określają ilość czołgów w PRL na 3330 szt. ale to jest już po likwidacji wszystkich T-34/85, których było co najmniej 700 szt.
Likwidację tych czołgów przeprowadzono w latach 1985-1988. Do końca nie jest również pewne czy zostały w tej ilości uwzględnione czołgi T-55A będące w trakcie modernizacji na wersję T-55AM.
Można zatem przyjąć, że w 1983 r. stan ilościowy czołgów w LWP był na poziomie 4000 szt.

Czytałem, że na początku lat 80-tych 3.296 - przed wdrażaniem T-72, pomijam 20 T-72.
Równocześnie z wycofywaniem T-34 wprowadzano na stan T-72. Maksymalna liczba z jaką się spotkałem to 3.700.