Witam!

W książce pod redakcją G. Nowika T. Rawskiego i pt. 4 DYWIZJA PIECHOTY - ZMECHANIZOWANA 1808-1994. ZARYS DZIEJÓW (Wyd. Bellona, Warszawa 1994), znalazłem informacje o zmianach w wyposażeniu tej dywizji. Poniżej cytuję fragment ze stron 164-165.

"Do uzbrojenia pododdziałów piechoty weszły w 1967 r. transportery opancerzone SKOT 2A. Czołgiści w 1969 r. otrzymali nowe czołgi T-54, a w 1978 r. T-55. (...) Dywizyjny /tj. 25 - przyp. AS/ batalion rozpoznawczy otrzymał w 1976 r. (...) BWP-1, które zastąpiły w pulkach zmechanizowanych używane aż do 1987 r. SKOT-ty. Dywizyjny pułk pancerny /18 pułk czołgów średanich - przyp. AS/, a następnie bataliony pancerne w pułkach zmechanizowanych od 1988 r. wyposażone były w czołgi T-55M. Pułk artylerii i dywizjony artylerii w pułkach zmechanizowanych w 1987 r. wyposażone zostały w samobieżne opancerzone haubice 2S-1 122 mm "Goździk", a w 1990 r. w 152 mm haubico-armatę "Dana". (...) W 1983 r. pułk artylerii plot otrzymal zestawy PRWB, STZ i MTO, a pododdziały przeciwlotnicze w pułkach zmechanizowanych w 1988 r. uzbrojone zostały w zestawy ZSU-23-4 i ZU-23-2 oraz zestawy radiolokacyjne NUR-21. W tym samym roku do uzbrojenia weszły też zestawy przeciwlotnicze "Strzała-1" i "Strzała-2". Pododdziały przeciwpancerne od polowy lat siedemdziesiątych ubrojone były w przeciwpancerne pociski kierowane".

Przesyłam pozdrowienia
A. S.

Panowie, czy na bazie posiadanych przez Was informacji można rozpisać pułki i bataliony czołgów w poszczególnych okręgach i dywzjach i w ten sposób policzyć czołgi odpowiednich typów, tj. T72, T55AM, T55, T54 i T34 itd. w poszczególnych latach ? Wydaje mi sie że jesteście (przynajmniej niektórzy) blisko takiej mozliwości. Krążąca na Forum liczba czołgów oscyluje wokół 3200-3300, ale rozbicie na typy nie jest takie jednoznaczne.
pozdrowienia
AR

Szukając w innym temacie znalazłem to co podał Witold Muszyński:
Na podstawie opracowania Kazimierza Pająka „Powstanie i rozwój techniki wojskowej w wojskach samochodowych i pancernych w Polsce w latach 1918-1994” Poznań 1999 r.
Struktura parku wozów bojowych WP
na styczeń 1983 r. plan na 1990 r.
1. T-72 1,6% 22,2%
2. T-55A i T-55AD 38,6% 16,8% i 25% T-55AM
3. T-55M i T-55U 39,2% 36,0%
4. T-34/85M 20,6% 0,0%

Co ciekawe jak szacunkowe wyliczenia z ww. procentów porównać z planem opisanym przez Jarosława Ciślaka wychodzą bardzo zbieżne liczby:
1.01.1983r.
53T-72
1.274T-55A/AD
1.294T-55M/U
680T-34/85M

PLAN - 1990r.
733T-72
825T-55AM
554T-55A/AD
1.188T-55M/U

Główna różnica jaka zwróciła moją uwagę to, że zgodnie z planem wg. JC w linii powinno być 738 czołgów (11 i 20 DPanc oraz pczś w 5DPanc) a ww. PLAN - 1990 r. podaje ogólną liczbę - gdzie rezerwa, maszyny szkolne itp.?

Cześć !
Wykonaj trochę inną symulację. Nie mogło być w 1990 r. więcej T-55A/AD i T-55AM/ADM/ASM, niż było w 1983 r. czołgów T-55A/AD. Produkcję tego czołgu zakończono w 1979 r.
W 1990 r. w linii miało być:
738 T-72 (11, 20 DPanc oraz pułk 5 DPanc), co miało stanowić 22,2%,
872 T-55AM (reszta 5 DPanc oraz 10, 16 DPanc), co miało stanowić 25%.

1. Biorąc ilość 872 T-55AM jako 25% całości otrzymujemy 3488 czołgów na wyposażeniu WP w 1990 r.

2. Jeżeli zliczymy razem (procentowo) T-55A/AD i T-55AM, to otrzymamy 41,8% ogólnej ilości czołgów w roku 1990, co stanowi 1458 sztuk.

3. Zakładając, że w 1983 r. posiadaliśmy taką samą ilość czołgów T-55A/AD, które stanowiły wtedy 38,6%, to otrzymujemy ogólną ilość czołgów w 1983 r. na poziomie 3777 sztuk.

4. Przy ilości 3488 czołgów w 1990 r. T-72 powinno być 774 sztuki.

Oczywiście to tylko symulacja, ale dająca pewien pogląd na możliwe ilości sprzętu pancernego WP.
Pozdrawiam
Witek

Witold
Szacując staram się odnosić do wartości które uważam za prawdopodobne.
Można to zrobić odnosząc się do planów - jak wyliczyłeś wynika z tego, że LWP posiadało do 4.000 czołgów.
Swoje wyliczenie oparłem o informację, że LWP posiadało w 1965 r. 738 T-34/85 (później już LWP nie odbierało czołgów tego typu) - artykuł Jerzego Kajetanowicza Militaria i Fakty 2.
Jest tam też podane, że posiadaliśmy w 1965 r. 128 T-55 i 1.258 T-54. Nawet jeżeli założymy, że dokonano konwersji wszystkich T-54 do wersji T-55u to i tak nie możemy dokonać podstawienia ponieważ w pozycji 3 są podane łącznie T-55M i T-55U.
Stąd: 738: 20,6 = 35,82
Czyli w styczniu 1983 r. LWP posiadało maksymalnie:
57 T-72
1.383 T-55A i AD
1.404 T-55M i U
738 T-34/85M
RAZEM 3.582 - posiadanie 4.000 czołgów można wykluczyć chyba, że dane podane przez Jerzego Kajetanowicza są niekompletne - ja jednak innymi nie dysponuję.

Dalej zauważyłem, że ogólna ilość T-55 niezależnie od podziału pomiędzy wersje nie mogła wzrosnąć. Tutaj jak zliczyć procenty okaże się, że zarówno w 1983 r. jak i 1990 r. czołgi T-55 miały stanowić tyle samo procent tj. 77,8 (pomijam niezgodność o 0,2 %).
Skąd wyciągnąłem wniosek, że łączna ilość czołgów w LWP miała wynosić tyle samo w 1983 r. i 1990 r.

Budzi to trochę moich wątpliwości ponieważ jeżeli planowano przezbrojenie pczś w T-72 i T-55AM to równolegle zakładano przejście ze struktury komapnijnej (81 cz) na batalionową (94 cz). Jeżeli miało być siedem pczś z T-72 i osiem z T-55AM to powinni założyć przyrost o 15 x 13 = 195 czołgów.

W sumie maksymalna liczba czołgów w LWP w latach 80-tych wynosiła na pewno 3.330 i prawdopodobnie 3.582 zgodnie z przyjętym powyżej sposobem liczenia.

Poza tym, że mam problem z T-55M i T-55ASM mam kolejną wątpliwość czy na typ T-55AM przebudowywano wyłącznie T-55A czy także inne wersje?

Kilka dygresji na temat T-55AM. Liczba 825 szt T55AM podana przez pana Piotr i 872 szt. podane przez pana Witolda wydająmi się trochę zawyżone. Wydaje mi się, że tylko 4 DZ, 8 DZ i 16 DZ wyposażone były w T-55 zmodernizowane do wariantu AM tzn z SKO Merida i dodatkowym pancerzem. T-55ADM to faktycznie wersja dowódcza T-55AM, można jeszcze spotkać się z oznaczeniami T-55ADM1 i T-55ADM2 chodzi tu oodróżnienie czołgu d-cy kompani od czołgu d-cy batalionu zasadnicza różnica tkwi w yposażeniu radiowym. Czołg d-cy kompanii posiadał dwie radiostacje R-123 natomiast d-cy Batalionu 1 R-123 druga R-130 (KF). Z oznaczeniem T-55ASM się nie spotkałem ale w kompaniach czołgów wyposażonych w T-55AM faktycznie można wyróżnić 3 wersje:1 szt. T-55adm -dowóczy, 6 szt. T-55AM standartowe i 3 szt. (po jednej w plutonie) tzw. czołgi saperskie różniące się od wersji standartrowej brakiem pancerza dodatkowego na przedniej płycie kadłuba i zamontowaną instalacją do trałów i ladunków wydłużonych ŁWD. Do standartowych T-55AM mimo obecności mocowań do trałów, trałów nie instalowano.
Co się tyczy wyposażania to pamiętam, że 1989 pod koniec roku w 17pz w m Międzyrzeczu dostawali ostatnie sztuki T-55AM do stanu zgodnego z etatem, a w 1990 roku puł przechodził na organizację 2/2 tzn 2bcz i 2 bz. O ile mnie pamięć nie myli to w tymże 1990 r. wszystkie pułki przechodziły na podobną strukturę i przestały obowiązywać nazwy pułk czołgów. Przybliżona organizacja pułku(podaje z pamięci więc mogą być małę nieścisłości) na przykłądzie 16pz/8DZ ze Słupska: 2 x bcz (bcz 3x kcz plus pluton łączności, pluton zaopatrzenia, pluton medyczny, pluton remontowy w większości skadrowane, 2 bcz w Słupsku był batalionem szkolnym), 2x bz struktura podbna do bcz + bateria moździerzy) das, daplot, bappanc, krozp.kłącz, kzaopatrzenia, kremontowa, pluton przeciwchemiczny.

Jeszce jedna dygresja. Przechodząc na struktury 2/2 w pz zlikwidowano 4-te pułki przynajmniej w 4 i 8 DZ. W 4DZ rozwiązano pułk z Krosna Odrzańskiego (pozostały w składzie dywizji 17pz Międzyrzecz,18pz Wędrzyn i pułk w Gorzowie nr nie pamiętam), w 8 DZ pułk z Kołobrzegu chyba 28 ale nie jestem pewny tego numeru. Na pewno pozostał w Kołobrzegu tylko jeden pułk zmechanizowany. W 8DZ pozostały 16pz Słupsk, 36pz Trzebiatów, i chyba 32 Kołobrzeg. wszystkie o jednolitej strukturze, były różnice w strukturach pomiędzy 16 pz i 36 pz. W Słupsku jeden bcz był batalionem szkolnym a w Trzebiatowie jeden bz był szkolnym. Oczywiście w tzw. batalionach liniowych etatowo powinno być 31 czołgów (1 d-cy bcz i 3x po 10szt. w kcz), batalion czołgów miał trochę inny etat pokojowy (1 kzabezpieczenia, 1 kompania szkoląca mechaników-kierowców, 1 kompania szkoląca dowódców czołgów i 1 kompania szkoląca działonowych i ładowniczych. Liczba czołgów w batalionie szkolnym mogłą być większa od etatowej bo jeszcze do 1994 r. tj. do chwili rozwiązania 16pz mechaników kierowców w zasadzie szkoliło się na zwykłych T-55.