Sławek
Od Panowania odeszliśmy. Piszemy jak rozumiem o planach z początku lat 80-tych stąd różnice.
Dlatego również odnosimy się do struktur funkcjonujących w początku lat 80-tych (czyli pczś z 5xkcz lub pczś z 3xbcz).

Porównywałem w swoim poście dane dotyczące stanu faktycznego ze stycznia 1983 r. z planem na 1990 r. (nie stanem faktycznym on był oczywiscie inny).

Faktycznie masz rację, ze T-55AM trafiły do 4 i 8 DZ, również T-72 trafiły do 1pz z 1 DZ. Tylko, że tą strukturę wdrażano w końcu lat 80-tych.
Dzięki za podanie oddziałów w strukturze DZ wz. 1988.
Czy wiesz może ile haubic miał mieć etatowo das w pz, 12 czy 18-e?

Mam jeszcze jedną uwagę co do ogółnej liczby T-55 w roku 1990. Nie może być ona równej tej z 1983 r.
W 1989 r.od pażdziernika do marca 1990 r. będąc na praktykach w 17 pz w Międzyrzeczu byłem świadkiem kasacji T-55 ilości nie znam ale to nie były pojedyńcze sztuki. Pod koniec 1990 r w 16 pz ostatnie sztuki T-55 1 bcz też były kasowane. W 1991 r ok. 18 szt T-55 było przygotowane do sprzedaży (mówiono że dla Korei?? ale coś nie wypaliło i wszystkie poszły do kasacji część z przebiegiem po kilkaset km- prawie nie używane). Dla tych co lubią zliczać sprzęt wg struktur. W latach 1986-1990 w WSOWP w Poznaniu podawano struktury bcz:
bcz w pcz struktura kompanijna 5 kompanii czołgów po 16 szt.+czołg d-cy pułku=81szt.
bcz w pcz struktura batalionowa 3 bcz po 31 szt. każdy (3 x kcz po 10 szt. + czołg d-cy bcz)+ czołg d-cy pułku =94 szt.
bcz w pz 3 kcz po 13 szt. + czołg d-cy bcz = 40 szt.
DZ 1 pcz, 3 pz; DPanc. 3 pcz,1 pz.
Jako ciekawostka dla lubiących się wgłębiąć w tematykę w 1995 r. 3 bcz 14 BPanc był wyposażony w
T-55AD??

Jeżeli chodzi o das w pz to w Słupsku w 16 pz do 1994 r na pewno było ich 12 szt tj 2 baterie i tak chyba przewidywał etat. Etatu na własne oczy nie widziałem ale nie było trzeciej baterii nawet skadrowanej. Podaje na przykładzie 16 pz bo znam ten pułk z tamtych lat dość dobrze gdyż tam pracowałem. O trzeciej baterii w das zaczęto mówić w 1994/5 z chwilą przeformowywania 16pz w 7BZ ale czy do tego doszło to już nie wiem gdyż wyjechałem ze Słupska.

Witam
Czy można prosić o trochę więcej szczegółów dotyczących 16.pz
Jakie stosowano w nim oznaczenia na wozach bojowych. Czy był to trapez z cyframi i znakami wewnątrz. Wiem że coś takiego stosowano w 8. DZ w latach 80-tych. Potem chyba od 1995 wprowadzono dawny znak 7. DDes - kotwica na niebieskim tle. Ale spotykałem też kotwicę na czerwonym le i zielonym. Nie wiem czy to oznaczało konkretne jednostki czy pododdziały w jednostce.
16.pz (dawniej 16.pczś) bazował w Słupsku ale nie wiem gdzie dokładnie.
Inna sprawa mnie interesująca to gdzie 16. pz odbywał ćwiczenia (jakie poligony i place ćwiczeń) oraz to czy ćwiczył razem z 7. DDes (np. wyładowanie czołgów na plaży).
Czy w latach 1990-94 16.pz miał na swoim wyposażeniu T-55 i Skoty czy BWP-1
Z góry dziękuję za odpowiedź

Trochę informacji o 16pz.
Pod koniec lat osiemdziesiątych w Słupsku przy ul. Westerplatte stacjonował 16 dnowsko-łużycki pczś,
następnie po reorganizacji 16 dnowsko-łużycki pz, około 92/93 dokładnej daty nie pamiętam zmieniono nazwę na 16 pułk zmechanizowany ułanów wielkopolskich im. gen. dyw. Gustawa Orlicz Dreszera (przez chwile szeregowym w książeczkach wojskowych pisali nawet Ułan). Następnie pułk został rozwiązany gdzieś ok.1994 r. a w jego miejsce utworzono 7 Pomorską Brygadę Zmechanizowaną.
Jeśli chodzi o szkolenie to zasadniczo odbywało się w garnizonie w oparciu o strzelnicę garnizonową i przykoszarowy plac ćwiczeń ponadto w koszarach znajdował się ośrodek szkolenia podwodnego dla załóg czołgowych. Poligony dla pododdziałów ogółnowojskowych odbywały się na terenie komleksu Drawsko Pomorskie (Konotop, Ziemsko, Głębokie) ale byliśmy także i na Okonku i w Czarnym. Zaliczyliśmy rownież Centralny Ośrodek Zurbanizowany w Wędrzynie. Ponadto czasami wysyłano 1 pluton czołgów na strzelania morskie do Wicka. W latach 1990-1994 żadnych wspólnych ćwiczeni z niebieskimi beretami nie prowadzono. W tym czasie zasadnicze wyposażenie pułku to T-55AM, BWP-1 i 2S1. W 1990 roku w pułku znajdowały się już śladowe ilości T-55 i były kasowane lub kilkanaście sztuk służyło do nauki jazdy w batalionie szkolnym SKOTów sobie nie przypominam oprócz wozów dowodzenia na podwoziu SkOTa.
Co do oznaczeń na wozach to oprócz szachownicy i numeru taktycznego nic więcej nie było jeżeli chodzi oczołgi to jestem pewien w 100% gdyż w czasie obsługi sezonowej raz w roku malowliśmy całe czołgi na zielono i odtwarzane były tylko właśnie szachownice i nr taktyczne. Był okres gdy myślano o wprowadzeniu jakiś znaków ale skończyło to się na wprowadzeniu proporców na lancach na wzór używanych przed wojną w 16 ppułku ułanów i naszywkach na rękawach mundurów ale trwału to krótko.
Po przekształceniu w 7 BZ na czołgach i pozostałym sprzęcie pojawiły się kotwice na niebieskim tle w całej brygadzie natomiast inne kolory tła występowały: czarny w 36BPanc w Trzebiatowie, czerwony w Kołobrzegu, pozostałe jednostki 8DZ (czy też już wtedy 8DOW) wprowadzały oznaczenia typu pół kotwicy pół spadochronu - batalion rozpoznawczy, pół kotwicy i pół czegośtam itp.

Cześć !
Najpierw trochę na temat oznaczeń i modernizacji.
1. T-34-85 wersja podstawowa, kupowana w ZSRR a następnie produkowana na licencji, również udoskonalana podczas produkcji, np. ostatnie serie mają inaczej rozmieszczone wentylatory.

2. T-34/85M wersja zmodernizowana (w literaturze popularnej występują oznaczenia T-34-85M1 i T-34-85M2 określające głębokość modernizacji). Faktycznie w instrukcjach występuje wyłącznie oznaczenie T-34-85M. Z treści instrukcji wynika jednak, że były dwa modele z osprzętem do pokonywania przeszkód wodnych, tzw. doraźnie przystosowywana z naklejanymi (przy pomocy butaprenu) pokrowcami oraz fabryczna ze specjalnymi uchwytami do przykręcania elementów uszczelniających.

3. T-54 w literaturze popularnej wspomina się o zakupach tego czołgu bez podania wersji sugerując, że chodzi o model podstawowy bezpośrednio poprzedzający wersję T-54A (tzw. wzór 1951 bez stabilizacji armaty). Jednak prawdopodobnie chodzi tu o czołg T-54A z pierwszych serii, różniący się od późniejszych np. brak możliwości pokonywania przeszkód wodnych po dnie.

4. T-54A model produkowany na licencji, do 1964 r. wersja nieprzystosowana do pokonywania przeszkód wodnych po dnie, do 1969 nowsza wersja.

5. T-54AM, AM1, AM2 modernizacje wozu zbliżające go do standardu T-55, modernizacje prowadzone w latach 1968 – 1973.

6. T-55U zmodernizowane wozy T-54AM, AM1, AM2 do standardu T-55A bez wykładziny antyradiacyjnej, modernizację rozpoczęto około 1974 r.

7. T-55 model podstawowy kupowany w ZSRR i produkowany na licencji,

8. T-55M zmodernizowane czołgi T-55 do standardu T-55A bez wykładziny antyradiacyjnej, modernizacje rozpoczęto około 1974 r.

9. T-55A wersja produkowana na licencji (w ZSRR kupiono wyłącznie egzemplarze testowe). W trakcie produkcji wprowadzono model z wykładziną antyradiacyjną oznaczany nadal jako T-55A,

10. T-55AD licencyjny model czołgu dowódczego,

11. T-55AD1 i T-55AD2 własne opracowanie czołgów dowódczych,

12. T-55AM zmodernizowane czołgi T-55A z SKO „Merida” (modernizowano wyłącznie modele T-55A posiadające wykładzinę antyradiacyjną),

13. T-55ADM1 i T-55ADM2 zmodernizowane czołgi dowódcze,

14. T-55AMS zmodernizowane czołgi w wersji saperskiej (tzw. torującej z trałem wykopowym i ładunkami wydłużonymi). Około 1980 r. rozpoczęto przystosowywanie pewnej ilości czołgów T-55U, M, A do montowania ładunków wydłużonych (czołg saperski) ale nie spotkałem nigdzie w literaturze specjalnego oznaczenia tych wersji.

15. T-72 (wyrób 172M) model podstawowy z celownikiem-dalmierzem optycznym, dostarczony w niewielkiej ilości, według niektórych źródeł produkowany na licencji od 1980 r. (tak podaje również Bumar w swoich materiałach reklamowych, ale chyba tak nie było),

16. T-72A czołgi z dalmierzem laserowym, dostarczane z ZSRR w latach 1979 – 1980,

17. T-72M czołg licencyjny, zmodernizowana wersja T-72A ze wzmocnionym opancerzeniem (pojawiają się oznaczenia wyrób 172M1, ale czy dotyczą tego czołgu ?),

18. T-72M1 czołg licencyjny, dalsze wzmocnienie opancerzenia (pojawia się oznaczenie fabryczne Bumaru czołg 2172A oraz czołg 2172M),

19. PT-91 około 1994 r. produkcja seryjna,

20. PT-91A ???,

21. PT-91A1 około 1998 r. produkcja seryjna.

Moje wyliczanki dotyczą wyłącznie zakładanego planu na 1990 rok. Po 1986 r. plan uległ zmianie i rozpoczęto przygotowania do redukcji uzbrojenia (zmiana struktury). Zmiany struktur i redukcje nie wynikały z przemian po „okrągłym stole”, lecz z ustalonych w ramach UW limitów uzbrojenia (wynikających z prowadzonych rozmów rozbrojeniowych, które chociaż zostały ratyfikowane dopiero na początku lat 90-tych to już w latach 80-tych zostały uzgodnione, co do górnych pułapów uzbrojenia konwencjonalnego w NATO i UW). Pierwsze likwidacje jednostek wojskowych rozpoczęto w 1988 r., następowały również przesunięcia sprzętu do innych jednostek. Prawdopodobnie w tym czasie zlikwidowano już dywizje rezerwowe (przełom 1987/1988).
Mogę ręczyć, że przebudową na wersję AM miały zostać objęte wyłącznie czołgi T-55A posiadające wykładzinę antyradiacyjną. Z powodu prawie dwuletniego opóźnienia w programie (spowodowanego opieszałością ZSRR w przekazywaniu dokumentacji na podzespoły licencyjne) do 1990 r. przebudowano 500 szt. oraz kolejne 60 szt., po 1990 r. W 1988 roku czołgi T-55AM i T-72 zaczęły trafiać do innych jednostek niż to wynikało z planu, o którym pisał Jarek.
Nigdy nie twierdziłem, że posiadaliśmy 4000 czołgów. Chodzi mi tylko o pokazanie, że stosując inną metodę dochodzimy do innych wyników. Jednak twierdziłem i nadal twierdzę, że łącznie z jednostkami rezerwowymi (sprzęt rozmieszczony w jednostkach rozwiniętych oraz szkolnych) w pierwszej połowie lat 80-tych posiadaliśmy więcej niż 3330 czołgów. Moje wyliczanki wskazują na liczbę 3745 czołgów. Taka ilość pozwalała wystawić 5 DPanc, 8 DZ, 4RDZ, w tej ilości nie uwzględniam TP-76 (które w czasie rozmów rozbrojeniowych również kwalifikowano jako wozy z ciężkim uzbrojeniem, a nie czołgi). Natomiast zgadzam się, że brakowało nam olbrzymiej ilości BWP i KTO.
Co do innych etatów wojennych to oczywiście tak było, istniało coś takiego jak norma należności uzbrojenia, sprzętu inż., sprzętu chemicznego, łączności, itp. na czas pokoju i wojny.
Pozdrawiam
Witek

Witold
Wielkie dzięki. Dokładnie na tym mi zależało.
Zakładam, że pozycji 19-21 nie planowano. Czy wiesz coś może jakie wersje miały być wdrażane w poczatku lat 80-tych (ale chodzi mi o plany jeszcze z PRL).
Na podstawie różnych opinii mogę tylko przypuszczać, że mieliśmy rozpocząć licencyjną produkcję T-72S (czy miał być oznaczony T-72M2) i modernizować część lub wszystkie T-72 do std. T-72M1M Wilk.
czytałem, że tak naprawdę PT-91 powstał właśnie na bazie projektu modernizacji T-72M1M Wilk.
Czy wiesz coś o planach zastosowania w LWP ppk wystrzeliwywanych z czołgów?

Witold
(za Kajetanowiczem - ale z pamieci)
T 34 - 85M1 - wersja "zubożona" -podgrzewacz do silnika, kierunkowy km;
T 34 - 85M2 - wersja przystosowana do pokonywania przeszkód wodnych po dnie
Pierwsze trzy wozy zmodernizowana przekazano do 11 pcz w 1960r.

Polska zakupiła jeden T54A (zapoznawczy w 1955) i rozpoczeła przygotowania do produkcji licencyjnej, przy czym w końcu lat 50 polska wersja otrzymała DszK.

W 1960r. WP miało 1444 T34 i 410 T 54

Cześć!
Sprawa oznaczeń czołgu T-34-85 przedstawia się następująco:
- w 1951 r. wprowadzono do użytku „Instrukcję wojsk pancernych i zmechanizowanych W. P. – Czołg T-34” Panc. 50/51,
- następnie wprowadzono „Tymczasową instrukcję techniczną wojsk pancernych – Czołg T-34-85M”
- w latach 1959 – 1961 wprowadzono do użytku kilka uzupełnień do instrukcji Panc. 50/51 oraz tymczasowych instrukcji czołgu T-34-85M.
Właśnie w tych uzupełnieniach i tymczasowych instrukcjach wprowadzono oznaczenia T-34-85M1 i T-34-85M2 informujące o stopniu modernizacji.
- w 1962 r. zarządzeniem Nr Pf 51/Panc. Szefa Zarządu Służby Technicznej Wojsk Pancernych wycofano z użytku wszystkie wyżej wymienione instrukcje i wprowadzono jednolitą „Instrukcję techniczną wojsk pancernych – Czołg T-34-85M. Opis i użytkowanie” Panc. 163/62.
Od tej chwili wszystkie zmodernizowane czołgi T-34-85 oznaczano wyłącznie literką „M”. Równocześnie trzeba powiedzieć, że wszystkie czołgi T-34-85, które pozostały w uzbrojeniu doprowadzono do standardu T-34-85M. Występujące różnice, dotyczyły wyłącznie sposobu przygotowania czołgu do pokonywania głębokich przeszkód wodnych.
Pozdrawiam
Witek