Witam!
W związku z tym, że wzrasta rola batalionów postrzeganych jako samodzielne zgrupowania zadaniowe wojsk (również w WP), proponuję przeanalizować zmiany jakie zaszły w ich strukturach organizacyjnych i wposażeniu od zakończenia wojny do dziś. Na tej podstawie będzie można wyróżnić czynniki jakie miały (mają) wpływ na skład struktur organizacyjnych i ich zmiany oraz określić kierunki tych zmian, co może dać obraz przyszłego kształtu batalionów w WP (nad czym będzie można podewagować na podstawie wniosków). Jeżeli panowie posiadacie informacje dotyczące tych zagadnień to proszę o podzielenie się nimi na łamach forum lub podanie źródeł.

Zaczynając od 1945:
batalion piechoty pp:
3xkp: 3xplp: 4xdrp, plm 50 mm: 2xdrm, plckm: 2xdrckm;
kckm: 3xplckm: 4xdrckm;
krusz: 2xplrusz: 4xdrrusz;
km 82mm: 3xplm;
plappanc;
plsan;
plzaop;

uzbrojenie:
6x moździerz 82mm;
6x moździerz 50mm;
8x 14,5mm rusznica PTRD (PTRS);
3x 45mm armata ppanc wz.42;
18x 7,62mm ckm Maxim;

Batalion piechoty brygady piechoty zmechanizowanej KPanc posiadał podobną strukturę z tym, że posiadał dodatkowo pluton fizylierów.

batalion fizylierów BPanc:
2x kfiz;
kdes;
bappanc;
km;
krusz;
plsanit;
plzaop;

Na podstawie: "Mała kronika LWP 1943-1973"

batalion czołgów BPanc:
2x kcz: 3x plcz;
plr;
służby;

uzbrojenie:
28x T-34;


Na podstawie: "Warszawska pancerna";

Niestety nie mam danych co do liczebności podanych struktur.
Odrębną sprawę stanowią pułki czołgów ciężkich i dział pancernych. Nie wiem jak je traktować, czy jak batalion, czy jako pułk?
Jaka była następna zmiana tych struktur i co (mogło) na nią wpłynąć? Pewnie przejście na etat pokojowy?

papanc (i prawdopodobnie pczc):
4x bapanc: po 5 dział pancernych (czołgów ciężkich);

pozdrowienia
Roland

W "Pokojowych dziejach Wojska Polskiego" znalazłem informacje, że w 1947 roku rozpoczęto redukcję sił zbrojnych połączoną z reorganizacją struktur organizacyjnych. Zachowano struktury orgamnizacyjne wielkich jednostek (dywizji), oraz wojska pancerne zredukowano do sześciu pułków czołgów i czterech pułków artylerii pancernej. Czyli nie było już brygad.
W"80 lat polskiej broni pancernej":
pułk czołgów średnich (etat 5/35):
dowództwo i sztab;
pluton dowodzenia;
3x kcz;
kfiz;
kompania technicznego zaopatrzenia;
warsztaty techniczne;
374 zołnierzy, 32 czołgi T-34;1 x BA-64;

pułk czołgów ciężkich (etat 5/19), pułk dział pancernych (etat 5/22 - SU-85, 5/18 - ISU -122, 5/17 - SU-85 i ISU-152);
dowództwo i sztab;
kompania sztabowa;
4 x kcz (baterie dział samobieżnych);
kfiz;
kompania technicznego zaopatrzenia;
pluton saperów;

21 czołgów ciężkich (dział pancernych);

Nie mam opbecnie informacji o piechocie (czy były już bataliony czołgów w dywizjach piechoty i czy były już pułki zmotoryzowane);

Czy ktoś ma dane moździerza 50mm używanego w naszych bp?

Czołem
Skoro brak dotąd odzewu przedstawię swoje wiadomości, może się ożywi (z powodu różnic zdań). Dużo informacji pochodzi z publikacji panów Kajetanowicza, (ale są tam pewne braki (np kiedy zlikwidowano kompanie rusznic ppanc w bp)) Nalepy i Babuli (traktujących temet mało szczegółowo (wyższe szczeble dowodzenia)).


Piechota CD do 1956.

W 1949 roku nastąpiła dalsza modernizacja sił zbrojnych. Zgodnie
z nowym etatem 2/84 – 2/93, batalion piechoty składał się z:
· 3 kompani piechoty po dwa plutony piechoty i jeden pluton fizylierów każda,
· kompani ciężkich karabinów maszynowych,
· kompanii rusznic przeciwpancernych,
· kompani moździerzy 82mm,
· plutonu sanitarnego,
· plutonu gospodarczego,
· plutonu armat przeciwpancernych, (z 76mm armatami ZIS-3),
Od roku 1949 rozpoczęto sukcesywne wycofywanie
z uzbrojenia 7,62 mm ckm Maxim i wprowadzanie 7,62 mm ckm SG-43 Goriunowa.
Następne zmiany w organizacji batalionów piechoty przeprowadzono
w roku 1950. W ramach reorganizacji dywizji piechoty dokonano podziału istniejących dywizji na dywizje typu „A” i „B”, które różniły się między sobą stopniem ukompletowania, wyposażeniem oraz przeznaczeniem. Dywizje typu „A” planowane były do użycia w pierwszej kolejności na wypadek konfliktu zbrojnego, natomiast dywizje typu „B” w następnej kolejności. W dywizji typu „A” zorganizowanych według etatu 2/119 – 2/128, w batalionach piechoty pułków piechoty pluton artylerii przeciwpancernej zastąpiono baterią artylerii przeciwpancernej w składzie: plappanc 76mm, pluton granatników ppanc P-27 oraz pluton obrony przeciwlotniczej wyposażony w 12,7 mm wkm-y DSzK na podstawie przystosowanej do strzelań przeciwlotniczych. Ujednolicono również strukturę kompani piechoty zmotoryzowanej, w której skład weszły trzy plutony piechoty zmotoryzowanej (zamiast dwóch plp i plfiz). Batalion został całkowicie zmotoryzowany (szczegółową strukturę organizacyjną i wyposażenie przedstawia załącznik nr.3). W batalionie piechoty w dywizjach typu „B” pozostała trakcja konna. Również w 1950 roku w ramach realizacji planu rozbudowy WP na lata 1949 – 1955 wprowadzono etaty 2/101 – 2/117 terytorialnej dywizji piechoty (TDP). W batalionie piechoty tego typu dywizji zamiast bppanc istniały dwa plappanc wyposażone w starsze armaty ppanc 45 mm wz.42, oraz zamiast kompanii rusznic ppanc tylko pluton.
W roku 1949 utworzono w WP dywizje piechoty zmotoryzowanej i dywizje pancerne. Struktura organizacyjna batalionów piechoty zmotoryzowanej ppzmot DPanc i DPZmot była identyczna jak zwykłego batalionu piechoty zmotoryzowanej o trakcji mechanicznej. W drugiej połowie 1950 roku wszystkie istniejące DPanc i DPZmot zostały przemianowane na DZ (etat nr 5/64 – 5/76) co jednak nie przyniosło zmian w organizacji bpzmot.
W roku 1951 roku nastąpiła kolejna redukcja stanów osobowych WP.
W batalionach piechoty zmotoryzowanej we wszystkich kompaniach piechoty, moździerzy, ckm zmniejszono liczbę plutonów z 3 do 2. Również w tym roku wprowadzono do uzbrojenia radziecki transporter opancerzony BTR-152. pojazd ten miał zapewnić możliwość „mechanizacji” pododdziałów piechoty zmotoryzowanej.
Kolejna zmiana dotyczyła wymiany uzbrojenia. W 1952 wprowadzono do uzbrojenia granatniki przeciwpancerne RGPPANC-2, które zastąpiły rusznice przeciwpancerne w batalionach piechoty (prawdopodobnie została zlikwidowana kompania rusznic przeciwpancernych, a granatniki weszły na uzbrojenie drużyn piechoty jako broń zespołowa).
Rok 1954 przyniósł kolejną zmianę w strukturach bpzmot polegającą
na likwidacji kompani ckm i wprowadzeniu plutonów ckm do każdej kompani piechoty. Dodatkowo zmienił się skład baterii przeciwpancernej, która
po reorganizacji posiadała:
· pluton armat ppanc 76 mm,
· dwa plutony dział bezodrzutowych B-10 lub B-11,
Zmieniono również jej nazwę na kompania wsparcia. Pluton przeciwlotniczy przemianowano na baterię plot.
W roku 1956 ujednolicono strukturę dywizji zmechanizowanych typu A i B; wprowadzając jeden etat dywizji zmechanizowanej, a wraz z nimi strukturę batalionów zmotoryzowanych. W tym samym roku w ramach motoryzacji wojska zaczęto wprowadzać do jednostek rodzimej produkcji samochody STAR 66. Od roku 1957, kiedy to rozpoczęto w Polsce produkcję 7,62 mm karabinka AK 47 (nazywanego również pmK) konstrukcji Kałasznikowa, rozpoczęto na szeroką skale wymianę broni indywidualnej strzeleckiej w siłach zbrojnych.
Później o bcz.
Pozdrowienia

Krzysztof
Pracę pana Kajetanowicza czytałem (jest dobra), ale są "ale". Książka zawiera dużo informacji dotyczących całych sił lądowych. Jest to obszar bardzo rozległy i batalion nie jest numerem 1 (a o bataliony mi chodzi). Oprócz "PWL w latach 1945 - 1960" (wydanie Wrocław 2002 i Toruń 2004) spotkałem się z artykułami pana Kajetanowicza w czasopismach wojskowych, które dotyczyły podobnych zagadnień.
Może znasz jeszcze jakieś podobne prace innych autorów? Będę wdzięczny za informację o nich.
Pozdrowienia
Roland

Czołem
Trochę o wojskach pancernych

W dniu zakończenia wojny w strukturach LWP istniały następujące struktury organizacyjne pododdziałów wojsk pancernych:
· batalion czołgów Brygady Pancernej,
· pułki czołgów ciężkich i pułk dział pancernych (zdecydowałem się traktować pułk czołgów ciężkich jak batalion ze względu na podobną liczebność podstawowego uzbrojenia).
Batalion czołgów BPanc posiadał w swojej strukturze 2 kompanie czołgów i uzbrojony był w 28 czołgów
T-34.
Pułk czołgów ciężkich (i pułk dział pancernych): 4 kompanie czołgów (baterie dział pancernych) po 5 czołgów ciężkich (dział pancernych).
W 1947 roku rozpoczęto redukcje sił zbrojnych połączoną z reorganizacja struktur organizacyjnych. Zachowano struktury organizacyjne wielkich jednostek (dywizji), oraz wojska pancerne zredukowano do sześciu pułków czołgów i czterech pułków artylerii pancernej. Zlikwidowano szczebel korpusu pancernego i brygady. Pułk czołgów średnich (etat 5/35) posiadał w swojej strukturze: dowództwo i sztab, kompanię dowodzenia, 3 kompanie czołgów, kompanię fizylierów, kompania technicznego zaopatrzenia, warsztaty techniczne, w sumie: 374 żołnierzy, 32 czołgi T-34, 1 samochód pancerny BA-64.
Pułk czołgów ciężkich (etat 5/19), pułk dział pancernych (etat 5/22
SU-85, 5/18 - ISU -122, 5/17 - SU-85 i ISU-152) po reorganizacji składały się
z: dowództwa i sztabu, kompania sztabowej, 4 kompani czołgów (baterii dział pancernych), kompani fizylierów, kompani technicznego zaopatrzenia, plutonu saperów, w sumie: 21 czołgów ciężkich (dział pancernych).
W roku 1949 dokonano kolejnej reorganizacji wojsk pancernych. W marcu utworzono dowództwa 1 i 2 KPanc. W tym samym czasie na bazie pułków czołgów i dział pancernych oraz oddziałów 8, 10, 11 i 16 Dywizji piechoty rozpoczęto formowanie 10 i 16 Dywizji Pancernej oraz 8 i 11 Dywizji Piechoty Zmotoryzowanej jako dywizji korpuśnych. Dywizyjne pułki czołgów otrzymały nową strukturę. W pododdziałach liniowych wprowadzono szczebel batalionu. W pułku były 4 bataliony:
· 2 bataliony czołgów;
· batalion dział pancernych;
· szkolny batalion czołgów,
· kompania fizylierów,
· kompania dowodzenia,
· kompania technicznego zaopatrzenia.
Batalion czołgów posiadał 3 kompanie czołgów, w sumie 31 czołgów średnich T-34/85, natomiast w batalionie dział pancernych były dwie kompanie, w sumie 21 dział pancernych.
Pułk czołgów ciężkich korpusu pancernego (KPanc) miał w swojej strukturze:
· 4 kompanie czołgów ciężkich (w każdej po dwa plutony czołgów),
· kompanię fizylierów,
· batalion artylerii pancernej (dwie kompanie po dwa plutony dział pancernych),
· kompanię dowodzenia (plutony: łączności, saperów i ochrony),
· kompanię szkolną,
· kompanię technicznego zaopatrzenia (plutony: remontowy i transportowy).
Pułk liczył 678 żołnierzy. Jego sprzęt bojowy stanowiły 23 czołgi ciężkie
JS-2 i 13 ciężkich dział pancernych ISU-152.
Stan taki utrzymał się do roku 1950, kiedy to wszystkie DPanc i DPZmot przeformowano w dywizje zmechanizowane (w związku z brakiem sprzętu).
W skład pułku zmechanizowanego wszedł batalion czołgów o składzie identycznym jak bcz pułku czołgów. Batalion składał się z: 3 kompani czołgów po 3 plutony po 3 wozy. W sumie na uzbrojeniu bcz/pz było 31 czołgów T-34/85. Pułk czołgów dywizji zmechanizowanej zorganizowany by niemal identycznie jak wcześniej pułk DPanc. Jedyną różnica było rozwiązanie batalionu szkolnego. Zasadnicze jego uzbrojenie stanowiły: 64 czołgi średnie T-34/85 i 19 dział pancernych ISU-122. W pułku było 789 żołnierzy.
Wiosną 1951 roku przemianowano korpusy pancerne na korpusy zmechanizowane, co nie wpłynęło na strukturę organizacyjną wchodzących w ich skład oddziałów i pododdziałów pancernych. Również w tym roku utworzono nowy rodzaj jednostek pancernych, Których zadaniem było bezpośrednie wsparcie oddziałów piechoty. Rolę tą miały spełniać samodzielne pułki czołgów. Struktura organizacyjna spcz obejmowała:
· 6 kompanii czołgów średnich (po trzy plutony każda),
· batalion artylerii pancernej (dwie kompanie dział pancernych po dwa plutony każda),
· kompanię technicznego zaopatrzenia (plutony: remontu wozów bojowych, robót specjalnych i transportowy),
· pluton łączności,
· pluton saperów.
Na uzbrojeniu pułku były 63 czołgi T-34/85 i 18 ciężkich dział pancernych
ISU-122.
W grudniu 1952 roku nastąpiła zmiana etatu samodzielnego pułku czołgów, która zmniejszyła ilość kompani czołgów średnich do 3 i kompani dział pancernych do 1. Spowodowało to zmniejszenie stanu zasadniczego uzbrojenia pułku do 30 czołgów T-34/85 i 5 dział pancernych ISU-122.
Rok 1953 był przełomowy dla wojsk pancernych i zmechanizowanych ponieważ w roku tym polski przemysł rozpoczął licencyjną produkcję czołgów T-34/85, którymi zaczęto zastępować sprzęt produkcji wojennej. W następnych latach do produkcji weszły zmodernizowane wersje T-34M1 i T-34M2.
We wrześniu 1955 roku przeformowano korpuśne pułki czołgów ciężkich na bataliony czołgów ciężkich i artylerii pancernej. Również w tym samym roku w grudniu, na bazie istniejących DZ (10,16,19,20) utworzono DPanc (etat 5/159 – 5/186) o strukturze:
· 2pułki czołgów,
· pułk zmechanizowany,
· pułk artylerii przeciwlotniczej,
· dywizjon artylerii haubic,
· batalion czołgów ciężkich i artylerii pancernej,
· batalion rozpoznawczy,
· batalion saperów,
· artylerii rakietowej
· szkolny batalion czołgów.
Istotne zmiany organizacyjne wprowadzono w pułku czołgów średnich. Warto przypomnieć, że struktury organizacyjne wojsk pancernych Układu Warszawskiego. były wzorowane na strukturach radzieckich. Odstępstwem od organizacji radzieckiej była wprowadzona w 1955 kompanijna struktura pułków czołgów. W armii radzieckiej pozostała struktura batalionowa pułku czołgów. Struktura 5 kompanijna (zwana również pentonomiczną) była nowością. Jej wprowadzenie było sposobem na uzyskanie maksymalnych oszczędności etatowych, w związku z wprowadzaną w tamtym okresie redukcją sił zbrojnych. Pułk czołgów średnich według etatu 5/166 posiadał w swym składzie:
· 5 kompani czołgów (po 10 wozów),
· kompanię piechoty zmotoryzowanej,
· kompanię rozpoznawczą,
· baterię przeciwlotniczą,
· pluton łączności,
· pluton saperów’
· pluton transportowo – gospodarczy,
· drużynę rozpoznania chemicznego.
Ogółem pułk czołgów liczył 690 żołnierzy, a jego zasadniczym uzbrojeniem było 55 czołgów T-54. W roku 1956 rozpoczęto w Polsce licencyjną produkcję czołgów średnich T-54A, którymi zaczęto zastępować czołgi T-34.
W pułkach zmechanizowanych dwukompanijny batalion czołgów zastąpiono batalionem czołgów i dział pancernych uzbrojonym w 25 czołgów
T-54 i 10 dział pancernych ISU-122.
Batalion czołgów i artylerii pancernej składał się z:
· 2 kompanii czołgów ciężkich,
· 2 kompanii dział pancernych,
· kompanii piechoty zmotoryzowanej,
· plutonu przeciwlotniczego,
· plutonu saperów,
· plutonu łączności,
· plutonu transportowo – gospodarczego,
· drużyny ochrony i regulacji ruchu.
Stan osobowy batalionu wynosił 485 żołnierzy. Jego uzbrojenie składało się z: 22 czołgów ciężkich JS-2, 20 dział pancernych ISU-122 i transportera BTR-152.
W drugiej połowie lat 50-tych do uzbrojenia wojsk pancernych weszły czołgi pływające PT-76 produkcji radzieckiej. W czołgi tego typu wyposażone zostały pododdziały rozpoznawcze i obrony wybrzeża.

Roland

PS. Nadal szukam danych moździerza vel granatnika 50 mm używanego przez polską piechotę od 1943 roku.

...dalej o batalionach piechoty / zmechanizowanych.

Do roku 1963 organizacja batalionów zmotoryzowanych pozostawała bez zmian. W tym samym roku wprowadzono do uzbrojenia transportery opancerzone typu BRDM-1, FUG D442 oraz SKOT-1, których podstawową funkcją był transport piechoty na polu walki. W 1967 roku dokonano modernizacji SKOT-a do wersji SKOT-2, w których wbudowano wieżyczkę obrotową z czołgowym wielkokalibrowym karabinem maszynowym 14,5 mm oraz czołgowym karabinem maszynowym 7,62 mm. Kolejna modernizacja SKOTÓW do wersji SKOT-2AP polegała na wprowadzeniu nowej konstrukcji wieży, umożliwiającej prowadzenie ognia do celów powietrznych. Od roku 1966 do uzbrojenia zaczęto wprowadzać transportery rozpoznawcze BRDM-2 oraz bojowe wozy piechoty BWP-1. BWP-1 w pierwszej kolejności zastąpiły czołgi pływające w pododdziałach rozpoznawczych, a następnie rozpoczęto wprowadzanie ich do pododdziałów piechoty. Kolejne zmiany dotyczyły częściowej zamiany moździerzy 82 mm na 120 mm moździerze wz.43 oraz zastąpienia 7,62 mm ckm-ów Goriunowa nowymi uniwersalnymi karabinami maszynowymi PK/PKS konstrukcji Kałasznikowa kalibru 7,62 mm.
W drugiej połowie lat 60-tych do uzbrojenia Wojska Polskiego wprowadzono granatnik przeciwpancerny RPG-7 konstrukcji radzieckiej. Nowym granatnikiem zaczęto zastępować granatniki typu RPG-2 w drużynach piechoty zmotoryzowanej.
W pierwszej połowie lat 60-tych ujednolicona struktura batalionu piechoty przedstawiała się następująco:
· 3 kompanie piechoty zmotoryzowanej po 3 plutony każdy,
· kompania wsparcia: pluton moździerzy 120 mm, pluton moździerzy
82 mm, pluton przeciwpancerny,
· pluton przeciwlotniczy,
· pluton łączności,
· pluton sanitarny,
· drużyna gospodarcza,
· drużyna remontowa.
Struktura organizacyjna batalionu zmotoryzowanego wyposażonego
w transportery SKOT-2 (SKOT-2AP) była niemal identyczna. Zróżnicowanie dotyczyło jedynie uzbrojenia przeciwpancernego i przeciwlotniczego. W miejsce 14,5 mm wkm plot PKMZ-2 wprowadzono zestawy artyleryjskie ZU 23x2 oraz przenośne wyrzutnie rakiet plot STRZAŁA-2. Działa bezodrzutowe B-10
i B-11 w 1970 roku zastąpiono 73 mm ciężkimi granatnikami przeciwpancernymi typu SPG-9 oraz wyrzutniami ppk 9M14 Malutka. Struktura ta przetrwała, w niektórych jednostkach do początku lat 90-tych kiedy to bojowe wersje transporterów SKOT wycofano z uzbrojenia.
W pierwszej połowie lat 70-tych do uzbrojenia piechoty zmotoryzowanej zaczęły wchodzić bojowe wozy piechoty BWP-1. Ze względu na dużą silę ognia jaką dysponowały nowe wozy, a w szczególności na fakt posiadania przez nie wyrzutni ppk Malutka, w kompaniach wsparcia batalionów zmechanizowanych (nazywa batalionów wyposażonych w BWP-1), rozwiązano plutony przeciwpancerne. Nowa struktura funkcjonowała równolegle ze strukturą bpzmot wyposażonego w transportery opancerzone SKOT-2AP do pierwszej połowy lat 90-tych.
W pierwszej połowie lat 90-tych z plutonów przeciwlotniczych batalionów zmechanizowanych i pułkowej baterii przeciwlotniczej na szczeblu pułku zmechanizowanego utworzono dywizjon przeciwlotniczy. Zgrupowanie pododdziałów plot w ramach jednego dywizjonu ułatwiło szkolenie, natomiast obronę przeciwlotniczą batalionów zmechanizowanych planowano realizować wzmacniając je elementami plot na czas działań bojowych.
W połowie lat 90-tych, wzmocniono pododdziały zabezpieczające batalionu, rozwijając do wielkości plutonów drużynę gospodarczą i drużynę remontową. Następnie od 1999 roku struktury organizacyjne batalionów rozpoczęły trwającą do dziś ewolucję. Rozbudowano sztaby batalionów, pododdziały zabezpieczające zebrano w kompanię logistyczną (którą następnie rozwiązano w 2001 roku), dodano drużynę ochrony i regulacji do plutonu dowodzenia. W następnej kolejności wzmocniono plutony bojowe dodając po jednej drużynie (i działonie w kompanii wsparcia) oraz utworzono w kompaniach drużyny techniczne. Przeprowadzona reorganizacja zwiększyła ilość wozów w batalionie zmechanizowanym (tym samym jego potencjał bojowy) do 40.

pozdrawiam
Roland

...i dalej o batalionach / pułkach pancernych:

W pierwszej połowie lat 60-tych kontynuowano reorganizację wojsk pancernych. Działa pancerne uznano za nieperspektywiczne i wycofano je
z uzbrojenia. Pozostające na uzbrojeniu wszystkie sprawne czołgi ciężkie zgrupowano w batalionie czołgów ciężkich zorganizowanym według etatu
nr 5/320. W roku 1964 batalion ten rozwiązano, a wszystkie sprawne czołgi ciężkie przekazano kompaniom manewrowym poligonów drawskiego
i żagańskiego, które służyły do pozorowania przeciwnika.
W drugiej połowie lat 60-tych ujednolicono strukturę organizacyjną pułków czołgów DZ i DPanc, oraz batalionów czołgów pułków zmechanizowanych. W pułku czołgów pozostawiono strukturę pięciokompanijną, z tą różnicą, że w kompani było 16 czołgów. Pozostałe pododdziały pułku przedstawiały się następująco:
· kompania piechoty zmotoryzowanej,
· bateria przeciwlotnicza,
· kompania rozpoznawcza,
· kompania łączności,
· kompania saperów,
· kompania remontowa,
· kompania zaopatrzenia,
· kompania medyczna,
· pluton chemiczny,
· pluton ochrony i regulacji ruchu.
Zasadniczą różnicą pomiędzy pcz/DZ, a pcz/DPanc jest to, że pcz/DZ nie posiadał w swojej strukturze kompani zmotoryzowanej. Dodatkowo bplot/pcz/DZ miała na uzbrojeniu zestawy ZU-23x2 i STRZAŁA-1,
a bplot/pcz/DPanc zestawy ZSU-23x4 i STRZAŁA-1.
Batalion czołgów pułku zmechanizowanego składał się z 3 kompani czołgów po trzy plutony czterowozowe. W sumie na uzbrojeniu batalionu czołgów pułku zmechanizowanego było 40 czołgów, początkowo T-54, później T-55.
W roku 1964 rozpoczęto w Polsce produkcję czołgów T-55, którymi sukcesywnie zastępowano T-54. Wycofane czołgi sprzedano państwom afrykańskim, a uzyskane fundusze przeznaczono na modernizację i zakupy licencyjne uzbrojenia.
W połowie lat 70-tych do uzbrojenia Wojska Polskiego zaczęły wchodzić czołgi typu T-72. W związku z ich wyższymi możliwościami ogniowymi w porównaniu z T-55 powrócono do 10 wozowej struktury kompani. Jednak aby zwiększyć możliwości pułku czołgów (osiągnięcie możliwości pułków radzieckich), pułk czołgów T-72 zorganizowano na bazie
3 batalionów czołgów, po 3 kompanie każdy. W sumie pułk czołgów niewiele różnił się od pułku zmechanizowanego. Różnica dotyczyła stosunku ilościowego batalionów czołgów do zmechanizowanych. Batalion czołgów T-72 posiadał 31 czołgów na uzbrojeniu. W ramach ujednolicenia struktur batalionów, batalion czołgów w pułku zmechanizowanym zorganizowano jak w pułku czołgów.
W roku 2001 armia polska nieodpłatnie otrzymała od armii niemieckiej sprzęt i wyposażenie brygady zmechanizowanej. W ramach tego przedsięwzięcia do uzbrojenie polskich wojsk lądowych wprowadzono czołgi LEOPARD 2A4; Tym samym, obok typowej w Polsce struktury batalionu czołgów pojawiła się struktura niemiecka, ale bez kompanii zapasowej.
Dokonano również zmian w batalionach wyposażonych w czołgi
T-72 i PT-91, w roku 2002 zwiększono ilość wozów w plutonach z 3 do 4.
W nowej strukturze organizacyjnej batalionu czołgów kompanie liczą po 13 czołgów: trzy plutony po 4 czołgi + czołg dowódcy kompanii + ciągnik pancerny WZT w drużynie technicznej.
Obecnie planowane jest zorganizowanie batalionów czołgów wyposażonych w T-72 i PT-91 według 53 wozowej organizacji niemieckiej.

pozdrawiam
Roland

PS. Jeżeli jesteście zainteresowani to mogę te rozdziały mojej pracy (i inne dotyczące porównania struktur organizacyjnych współczesnych batalionów) z załącznikami wrzucić do zasobów forum.