Cześć Tomek !

Sam mam sporo wątpliwości co do struktur i etatów 1. WDKaw.
Dr J. Kajetanowicz (str. 73) pisze, że cyt. " das posiadał identyczną strukturę jak dywizjon w DP ", a wcześniej na tej samej stronie - w strukturze 1. WDKaw wymienia też etat 2/4.
Według mnie etat 2/4 - to dywizjon artylerii przeciwpancernej (samochodowej), wyposażony w armaty przeciwpancerne 76 mm Zis-3, a nie działa samobieżne. Dlatego też wydaje mi się, że raczej chodziło w tym przypadku o dywizjon artylerii samochodowej, a nie samobieżnej.
Wątpię, żeby ten das został sformowany. A jeżeli już - to na pewno nie posiadał dział samobieżnych
SU 76 i SU 57. Chyba, że planowano go wyposażyć w działa zdobyczne ?.
Praktycznie od marca 1945r. nie formowano juz dywizjonów artylerii samobieżnej - dlaczego więc w przypadku 1. WDKaw zrobiono by wyjątek ?.
W notatkach spisanych z artykułu Sławomira Sadowskiego " Ostatnie wielkie jednostki konne WP " zamieszczonego w Zeszytach Naukowych WSO im. J. Bema, nr 14 - nie mam odnotowanej nazwy 5.das.
" W dniu 18. 05. 1945r. 1. Warszawska Dywizja Kawalerii została wyłączona ze składu 1. Armii WP
i podporządkowana bezpośrednio Naczelnemu Dowódcy WP. 1. WDK wyznaczono do ochrony
odcinek granicy nad Odrą od Świnoujścia do Słubic. W dniu 23. 05. 1945r. - 1. WDK przesunięto do
rejonu Gorzowa, a w dniu 09. 06. 1945r. włączono w skład 2. Armii WP. Następnie podporządkowano
ją 1. Korpusowi WP (DOW Koszalin). Na Środkowe Pomorze 1. WDK przybyła w dniu 07.07.1945r.
Dowództwo 1. WDKaw, 3. Pułk Ułanów, 57. Pułk Artylerii Konnej, 4. Dywizjon Artylerii
Przeciwlotniczej, 10. Szwadron Łączności, 12. Szwadron Saperów oraz jednostki tyłowe stanęły
w m. Koszalin, 2. Pułk Ułanów w m. Sławno, a 1. Pułk Ułanów w m. Trzebiatów ".
Być może 5. das (?) nigdy nie został sformowany - podobnie jak 5. Pułk Ułanów tej dywizji.
Natomiast sformowany we wrześniu 1945r. - 5.dappanc miał już inny etat niz formowane w tym samym czasie według etatu 2/4 - dappanc DP.
Dla mnie też jest zagadką dlaczego dwa dappanc (w składzie 1. WDKaw i 6. DP) miały ten sam numer (5).

Pozdrawiam.

K. P.

Witam.

Krzysztof, nie wydaje mi się aby w stosunku do dapp "ciągnionych" używano wymiennie słów artyleria samochodowa / przeciwpancerna. Zdecydowanie przymiotnik "samochodowa" dotyczy jednostek artylerii
samobieżnej, zaś do dapp bardziej pasuje chyba "zmotoryzowanej". K. Czernikowski w "16PDZ" podaje, że
20dazmot. zostaje w 1946r przeformowany na 20dapp (w/g autora sformowany w Tomaszowie Maz.
nie w Gdańsku). Na sztandarze 24 PAS widnieje nazwa "samochodowej ". Istniejące wcześniej PAPPanc
nigdy nie miały "doczepianych" żadnych przymiotników a także były ciągnione przez samochody.

Pozdrawiam Tomek

Witam Panów

Wyjaśniając wątpliwości dotyczące struktur 1 Warszawskie Dywizji Kawalerii informuję:
•Rozkazem nr 0133/Org. z 2.06.1945r. do 1 DKaw włączono 4 Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej z 4 DP zorganizowany wg etatu nr 2/4 (czy przekazanie faktycznie nastąpiło nie udało mi się ustalić). Dywizjon ten rozformowano w październiku 1945r (rozkaz nr 0288/Org. z 15.10.1945r.);

•Rozkazem nr 0246/Org. z 13.09.1945r. do 1 DKaw włączono 5 Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej z 6 DP (przeformowany na etat nr 3/23). W lutym 1946r. (rozkaz nr 043/Org. z 20.02.) dywizjon ten przeniesiono na etat nr 3/43. W 1947r. na bazie tego dywizjonu utworzono 1 Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej dla 1 DP.

•W rozkazie nr 046/Org. z 27.02.1946r. w wykazie jednostek 6 DP wymienia się 5 Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej wg etatu nr 2/43. Jak z tego wynika do początku 1947r. tj. do rozwiązania 1 DKaw istniały w WP dwa dywizjony o tej samej nazwie.

Jerzy Kajetanowicz

Witam !

Dziękuję serdecznie za dodatkowe informacje, które wiele mi wyjaśniły w zrozumieniu przekształceń organizacyjnych das/dappanc.
Czasami jednak mam wrażenie, że im więcej wiem - tym więcej mam wątpliwości.
Tak też było (i jest) z das/dappanc.
Teraz z kolei nie mogę doliczyć się dappanc.

Otóż Rozkaz Naczelnego Dowódcy WP Nr 0236/Org z dnia 08.09.1945r. mówi o rozformowaniu w terminie do dnia 01.10.1945r.:

* 4. Brygady Artylerii Przeciwpancernej (Śląski OW) (w rejonie Pszczyny)
Sprzęt i ludzi wykorzystać do sformowania 76. Manewrowego Pułku Artylerii oraz czterech
dywizjonów artylerii przeciwpancernej DP (dla których DP ?)
* 9. Brygady Artylerii Przeciwpancernej 2. Armii WP (Poznański OW)
(w rejonie Śremia ?).
Sprzęt i ludzi wykorzystać do sformowania 55. Pułku Artylerii Lekkiej 15. DP w Olsztynie oraz
czterech dywizjonów artylerii przeciwpancernej DP (dla których DP ?).
* 14. Brygady Artylerii Przeciwpancernej 2. Armii WP (Łódzki OW)
Sprzęt i ludzi wykorzystać do sformowania Pułku Artylerii Lekkiej 18. DP oraz czterech
dywizjonów artylerii przeciwpancernej DP (dla których DP ?)

Rozkazem tym sformowano więc dwanaście dappanc.

Natomiast Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 0288/Org z dnia 15.10.1945r. rozformowano:
* 2. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej 2. DP
* 3. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej 3. DP
* 4. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej 4. DP (czy 1. WDKaw ?)
* 5. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej 6. DP
* 6. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej 5. DP
* 10. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej 7. DP
* 11. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej 8. DP
* 12. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej 9. DP

oraz sformowano Samodzielne Dywizjony Artylerii Zmotoryzowanej (chyba na bazie rozformowywanych BAPpanc ?).

Jeszcze wczesniej na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 00164/Org z dnia 07.07.1945r.
rozformowano:
* 11. Samodzielną Brygadę Artylerii Przeciwpancernej w m. Grodzisk Wielkopolski
Sprzęt i żołnierzy rozformowanej brygady wykorzystać do ukompletowania nowo tworzonych
pułków artylerii lekkiej dla 16. Dywizji Piechoty i 17. Dywizji Piechoty oraz czterech
dywizjonów artylerii przeciwpancernej DP (dla których DP ?)

Natomiast Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 0311/Org z dnia 05.11.1945r. rozformowano:
* 1. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samobieżnej 1. DP

Z tych rachunków wynika, że w okresie lipiec - listopad 1945r. sformowano szesnaście dappanc dla DP.
Dla 1. DP (domyslam się), że w tym czasie nie był tworzony dappanc bo w jej składzie był jeszcze 1.das.
Natomiast wszystkich DP było osiemnaście + dappanc w 1. WDKaw = dziewiętnascie dappanc.
Czyli brakuje mi dwóch dappanc, które nie były formowane na bazie rozformowywanych BAPpanc.
Mogę sie tylko domyślać, że chodzi tu o dappanc 18. DP (formowany we wrześniu 1945r. ) i dappanc nowo formowanej 4. DP (sformowanej ponownie w sierpniu 1945r.).
Jeżeli to możliwe to proszę o wyjaśnienie mi tych spraw, a przede wszystkim przekazanie odpowiedzi na pytanie - dla jakich DP tworzono dappanc z rozformowywanych BAPpanc ?.
Będę (myślę, że nie tylko ja) bardzo wdzięczny za udzielenie odpowiedzi.

Serdecznie pozdrawiam.

K. P.

Cześć!

Przyłączając się do dyskusji na temat dywizjonów artylerii w latach 1944 – 1945 chciałbym wskazać, że kwestia „przeformowania” dywizjonów artylerii przeciwpancernych 1, 2, 3 i 4 DP nie jest tak oczywista, a mianowicie:
a) rozkaz nr 006/OU z dnia 7 maja 1944 r. nie był, bo w ówczesnych warunkach i realiach nie mógł być, inicjatywą dowódcy 1 armii ale był realizacją dyrektywy Stawki;
b) ten sam rozkaz stanowił, że dywizjony przeciwpancerne miano rozformować dopiero po przybyciu sprzętu i kadr, co miało miejsce dopiero w czerwcu 1944 r.;
c) w powyższym rozkazie nie wskazano konkretnej daty jego wykonania przez dowódców dywizji ponieważ nie wiedziano, kiedy sprzęt i kadry zostaną przekazane przez ACz;
d) w dniu 1 czerwca 1944 r. (wg Stanisława Komornickiego i Janusza Magnuskiego) WP otrzymuje 39 dział SU-76 i 3 samochody pancerne BA-64;
e) w dniu 5 czerwca dowódca 1 Armii Polskiej wydaje rozkaz nr 65, który jest potwierdzeniem włączenia w skład armii trzech dywizjonów dział SU-76 przybyłych z ACz i stanowi podstawę faktycznego rozformowania 1 -3 dywizjonów przeciwpancernych;
f) podkreślić należy, że w rozkazie nr 65 jest mowa o włączeniu w skład 1, 2 i 3 DP trzech zorganizowanych pododdziałów artylerii, a nie o włączeniu przybyłych z ACz kadr i sprzętu pancernego;
g) wszystkie trzy dywizjony przeciwpancerne DP przekazały do dywizjonów SU-76 łącznie 41 szeregowców, natomiast pozostały skład osobowy został przeznaczony dla uzupełnienia 4 BPpanc., która w tym samym czasie została powiększona o trzeci pułk;
h) w dniu 14 czerwca 1944 r. (według tych samych autorów) WP otrzymało 13 dział SU-76 i jeden samochód pancerny BA-64 z przeznaczeniem dla 4 samodzielnego dywizjonu artylerii samochodowej 4 DP;
i) w dniu 21 czerwca 1944 r. dowódca 1 armii wydał rozkaz ogólny nr 0108, w którym potwierdzał włączenie w skład armii między innymi samodzielnego dywizjonu artylerii samochodowej dział 76 mm przekazanego na podstawie dyrektywy Sztabu Generalnego Armii Czerwonej nr 654118 z dnia 3 czerwca 1944 r.

Generalnie można stwierdzić, że dywizjony przeciwpancerne zostały rozformowane, a nie przeformowane w dywizjony artylerii samochodowej.
Ponadto można przyjąć, że rozkaz nr 006/OU był jedynie zapowiedzią właściwego rozkazu, który został wydany w dniu 5 czerwca 1944 r.
Wojsko Polskie nie formowało dywizjonów artylerii samochodowej SU-76 ale włączyło w swój skład zorganizowane i wyposażone pododdziały ACz.

Pozdrawiam Grzegorz

Witam

Ustalenie dla jakich DP tworzono dywizjony artylerii przeciwpancernej w BAPpanc nie jest takie proste. Część dywizjonów artylerii przeciwpancernej powstało na bazie rozformowywanych dywizjonów artylerii samobieżnej w ramach poszczególnych dywizji (z rozwiązywanych BAPpanc wydzielano dla nich tylko sprzęt artyleryjski). W oparciu o te dywizjony sformowano:

2. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 2. DP (z 2. sdas)
3. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 3. DP (z 3. sdas)
5. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 6. DP (z 5. sdas)
6. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 5. DP (z 6. sdas)
10. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 7. DP (z 10. sdas)
11. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 8. DP (z 11. sdas)
12. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 9. DP (12. sdas)

1. DP, w miejsce rozformowanego 1. sdas, podporządkowano 27. Pułk Artylerii Samobieżnej.
Do 1. DKaw. włączono 5. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej, który powstał z przeformowania 7. sdas i był wcześniej podporządkowany dowódcy 6. DP.

Pozostałe dywizjony artylerii przeciwpancernej formowano od podstaw. Należały do nich:

13. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 10. DP
14. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 11 DP
15. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 12. DP
16. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 13. DP
17. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 14. DP
18. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 4. DP
19. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 15. DP
20. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 16. DP
21. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 18. DP
22. Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 17. DP

Dwa dywizjony z 10. i 11. DP sformowano przed zakończeniem wojny. Nie dotarłem niestety do dokumentów, w których określono przydział ludzi i sprzętu artyleryjskiego z rozformowywanych BAPpanc dla dywizji piechoty. Być może dane te są w rozkazach dziennych poszczególnych brygad.

Jerzy Kajetanowicz

Witam !

Na wstępie chciałbym serdecznie podziękować za dodatkowe informacje i wyjasnienia zarówno w tym temacie jak i w topiku " Wojska Łączności... ".
Zgadzam sie, że przeformowania dappanc w okresie czerwiec - październik 1945r. - są tematem trudnym.
Jako przykład - 19.sdappanc:
# Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 00135/Org z dnia 03. 06. 1945r. - nakazano Głównemu Kwatermistrzowi WP w terminie do dnia 1. 07. 1945r. sformować w składzie 15. Dywizji Piechoty, m.in.
* 19. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej w m. Olsztyn
(formuje się na nowo - etat 04/569 - 253 wojskowych)
Jednakże do września 1945r. zostało wstrzymane formowanie dywizjonu. Dopiero Rozkazem Naczelnego
Dowódcy WP Nr 0236/Org z dnia 08.09.1945r. nakazano w terminie do dnia 1.10.1945r.
przeformować w rejonie Pszczyny - 4. Samodzielną Niszczycielską Brygadę Przeciwpancerną, formując na jej bazie Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej dla 15. DP o etacie 2/4 o stanie osobowym 171 wojskowych.
Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 0262/Org z dnia 25. 09. 1945r. nadano mu numer „19” oraz włączono w skład 15. DP przenosząc go jednocześnie do m. Ostróda.

Podobnie było też z formowanymi na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 0156/Org z dnia 29.06.1945r.:
* 20. Samodzielnym Dywizjonem Artylerii Przeciwpancernej 76 mm 16. DP
(etat 2/4 - 158 żołnierzy - armaty przeciwpancerne 76 mm Zis-3)
* 22. Samodzielnym Dywizjonem Artylerii Przeciwpancernej 76 mm 17. DP
(etat 2/4 - 158 żołnierzy - armaty przeciwpancerne 76 mm Zis-3)

W tym przypadku także wstrzymano formowanie tych dywizjonów.
Dopiero Rozkazem Naczelnego Dowódcy WP Nr 00164/Org z dnia 07.07.1945r. nakzano rozformować:
- 11. Samodzielną Brygadę Artylerii Przeciwpancernej w m. Grodzisk Wielkopolski
a na jej bazie m.in. sformować ponownie ?:
* 20. Samodzielny Dywizjon Artylerii Samochodowej 16. DP (etat 2/4 - 171 żołnierzy)
Po sformowaniu przedyslokować go do m. Gdańsk
* 22. Samodzielny Dywizjon Artylerii Przeciwpancernej 76 mm 17. DP (etat 2/4 - 171 żołnierzy)
Po sformowaniu przedyslokować go do m. Kraków.

Jednakże rozkazy o formowaniu wszystkich wymienionych powyżej dappanc (19., 20. i 22) były z czerwca 1945r.

Sądzę, że inaczej było z dappanc tworzonymi na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP
Nr 58/Org z dnia 15. 03. 1945r. tj. 14. , 15. 16. i 17. Samodzielnego Dywizjonu Artylerii Przeciwpancernej SU-76 - wchodzących organicznie w skład 11. , 12. , 13. i 14. DP.
Dywizjony te formowano według etatu wojennego - 04/569 - 260 ludzi (z tym etatem też jest różnie - w czerwcu 1945r. było już tylko 253 ludzi)
Z moich informacji wynika, że wszystkie te dywizjony sformowane zostały do końca II wojny światowej
(a nie tylko dappanc z 11. DP).
A więc po zakończeniu wojny istniały i moim zdaniem nie było potrzeby ich rozformowywać i na nowo formować. Czyli dywizjony te raczej nie korzystały ze wsparcia rozformowywanych BAPpanc (no chyba, że na uzupełnienie stanów) i zostały (znowu chyba ?) tylko przeformowane na nowe etaty pokojowe 2/4.
Ale mogę się mylić.

To tyle. Jeszcze raz dziękuję za pomoc.

K. P.

W moim poprzednim poście jest błąd.
Po sprawdzeniu - formowanie zarówno 13. DP jak i 14. DP zakończono dopiero w dniu 1 lipca 1945r.
Być może dla wchodzacych w skład tych dywizji - dappanc - przekazano działa z rozformowanej na podstawie Rozkazu Naczelnego Dowódcy WP Nr 00164/Org z dnia 07. 07. 1945r. - 11. Samodzielnej Brygady Artylerii Przeciwpancernej w m. Grodzisk Wielkopolski ?

Trochę o 12. dapanc z książki E. Ginalskiego i E. Wysokińskiego " Dziewiąta Drezdeńska ":

* str. 12
12. Dywizjon Artylerii Pancernej (zwany też dywizjonem artylerii samochodowej - poczta polowa 83746)
wyposażony w 13 pancernych dział samobieżnych SU - 76.... "
* str. 316
Do jesieni 1945r. - 12.dapanc nie otrzymał uzupełnienia strat w sprzęcie (pozostało tylko jedno działo SU-76)
W listopadzie 1945r. dywizjon ten został rozformowany i na jego miejsce utworzono dappanc.
Nowo sformowany dywizjon otrzymał poczatkowo numer 13, następnie wrócił do poprzedniego numeru. Jego dowódcą był mjr Piotr Kraszewski, a stan osobowy wynosił - 22 oficerów, 66 podoficerów i 86 szeregowców - łącznie 174. Stacjonował w Jarosławiu. Dywizjon składal sie z trzech baterii po 4 działa 76 mm. Etat przewidywał samochód osobowy i 21 ciężarowych. "

K. P.

Nawiązując do mojego postu z dnia 7 maja br. przedstawiam następujący odpis:

1944 r., maj 7, Trojanów – Rozkaz nr 006/OU dowódcy 1 armii o zamianie samodzielnych dywizjonów artylerii przeciwpancernej dywizji dywizjonami artylerii SU-76.

Zgodnie z dyrektywą Sztabu Generalnego Armii Czerwonej nr org. (1) 1640 z dnia 29. IV.1944 r.
rozkazuję:
1. W każdej dywizji piechoty sformować samodzielny dywizjon artylerii samochodowej dział SU-76 wg etatu 04/568, o ogólnym stanie liczbowym 152 ludzi w każdym, i nadać im następujące numery kolejne:
nr 1 przy 1 dywizji piechoty,
nr 2 przy 2 dywizji piechoty,
nr 3 przy 3 dywizji piechoty,
nr 4 przy 4 dywizji piechoty,
2. Istniejące w dywizjach samodzielne dywizjony przeciwpancerne wg etatu nr 04/504 rozformować. Skład osobowy i inwentarz dywizjonów przeciwpancernych zużyć na ukompletowanie samodzielnych dywizjonów artylerii samochodowej (SU-76). Do rozformowania dywizjonów przeciwpancernych przystąpić od momentu przybycia sprzętu (SU-76) i niezbędnych specjalistów dla dywizjonów artylerii samochodowej. W sprawie odesłania dział 45 mm dywizjonów przeciwpancernych otrzymać wskazówki od dowódcy artylerii armii.
3. Sformowane samodzielne dywizjony artylerii samochodowej (SU-76) kwatermistrz armii przyjmie na wszystkie rodzaje zaopatrzenia.
4. Wykonanie powyższego rozkazu dowódcy dywizji zameldują mi przez oddział organizacyjny i kompletowania do dnia …. 1944 r.

Dowódca 1 Armii Polskiej w ZSRR
Z. Berling, gen. dyw.
Członek Rady Wojennej
A. Zawadzki, płk
P.o. Szefa Sztabu Armii
W. Strażewski, płk

Witam.

Zainspirowany przez Kolegę Grzegorza (zresztą w temacie - wojska łączności) sięgnąłem do artykułu J. Pokosińskiego, Pomorski Okręg Wojskowy 1945-1949, WPH 1983 nr 2/3. I tam znajduje się informacja (s. 388), że już po przejściu na etat pokojowy w składzie 1 WDK był 4 samodzielny dywizjon artylerii SU-76. Autor powołuje się na rozkaz nr 0246/org. z 13.9.1945 r. Nie wiem czy to wniesie coć nowego do tej dyskusji, ale pozwalam sobie to zamieścić.

Pozdrawiam
W. Mąsior